නව යොවුන් වියේ සිට මැදිවිය ඉක්මෙන තෙක් කාන්තා සිරුරේ සිදුවන ස්වාභාවික ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් වන ඔසප් වීම, අපේ ජන සංස්කෘතියේ ඇතැම් සම්ප්‍රදායන් තුළ “කිලි” සහිත සිදුවීමක් ලෙස සලකනු ලබයි. ඔසප් වීම සම්බන්ධයෙන් පවතින මෙවැනි විශ්වාස හා සීමා කිරීම් දකුණු ආසියානු සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් සමඟ ඓතිහාසිකව බැඳී පවතී. එහෙත් ඒවා බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වලින් සෘජුවම පැනනැඟුණු බව හෝ සියලු බෞද්ධ ප්‍රජාවන් තුළ එකම ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බව හෝ පැවසීම නිවැරදි නොවේ.
එමෙන්ම ඉන්දියාවේ ඇතැම් හින්දු ආගමික ස්ථානවල ඔසප් වන කාන්තාවන්ට පනවා ඇති සීමා කිරීම් පිළිබඳවද විවිධ තොරතුරු අසන්නට ලැබේ. එහෙත් ඉන්දියාවේ ඇසෑම් ප්‍රාන්තයේ පිහිටි කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය මේ සම්බන්ධයෙන් සුවිශේෂී ආගමික අර්ථයක් දරයි. එහි ප්‍රධානතම විශේෂත්වය වන්නේ, කාන්තා ඔසප් වීම ලැජ්ජාවට හෝ අපවිත්‍රභාවයට පමණක් සම්බන්ධ කර නොබලා, දිව්‍යමය ස්ත්‍රී ශක්තිය හා සශ්‍රීකත්වය සමඟ සම්බන්ධ කර ආධ්‍යාත්මික අර්ථකථනයක් ලබා දීමය.
ස්ත්‍රී සශ්‍රීකත්වයට මුල්තැන දෙන ශාක්ත සම්ප්‍රදාය
කාමක්ඛ්‍යා දෙවඟනට පුද පූජා පැවැත්වෙන මෙම දේවාලය කාන්තා සශ්‍රීකත්වය සහ ප්‍රජනන ශක්තිය සමඟ ගැඹුරින් බැඳී පවතී. විශේෂයෙන්ම, ඔසප් වීම කාන්තාවකගේ සිරුරේ සිදුවන සාමාන්‍ය ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් පමණක් නොව, ශාක්ත ආගමික සම්ප්‍රදාය තුළ දේවීය ස්ත්‍රී ශක්තියේ ප්‍රකාශනයක් ලෙසද සැලකීම මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ විශ්වාසවල කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.
එබැවින් මෙහි ආගමික සංකල්ප, පුරාවෘත්ත සහ ඓතිහාසික කරුණු එකිනෙකින් වෙන් කර හඳුනාගැනීම වැදගත්ය.
මෙහිදී “යෝනි” යන සංස්කෘත වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ ස්ත්‍රී ප්‍රජනන අවයවය පමණක් නොවේ. ශාක්ත ආගමික දර්ශනය තුළ එය ජීවයේ උපත, සශ්‍රීකත්වය සහ නිර්මාණ ශක්තිය සංකේතවත් කරයි. ඒ අනුව, කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ වන්දනා සම්ප්‍රදාය තුළ කාන්තා සිරුර ලැජ්ජාවට හෝ සැඟවීමට ලක් කළ යුතු දෙයක් ලෙස නොව, ජීවයේ ආරම්භය සමඟ බැඳුණු පූජනීය සංකේතයක් ලෙස අර්ථකථනය කෙරේ. එය කදිම දාර්ශනික විග්‍රහයකි.
නීලාචල් කඳු මුදුනේ පිහිටි පූජනීය භූමිය
ඉන්දියාවේ ඊසානදිග ප්‍රදේශයේ පිහිටි ඇසෑම් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන නගරය වන ගුවාහටි නගරයට ආසන්නව, නීලාචල් කඳුගැටය මුදුනේ කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය පිහිටා තිබේ. එය හින්දු ආගමේ ශාක්ත සම්ප්‍රදායට අයත් ඉතා වැදගත් පූජනීය ස්ථානයක් වන අතර, තන්ත්‍රික ආගමික වන්දනා ක්‍රම සමඟද ගැඹුරින් බැඳී පවතී.
මෙම දේවාලයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ, සාමාන්‍ය හින්දු දේවාලවල මෙන් මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් නිර්මාණය කළ දෙවඟනකගේ ප්‍රතිමාවක් ප්‍රධාන වන්දනා වස්තුව ලෙස නොතිබීමයි. ඒ වෙනුවට, ස්වාභාවික ගල් පර්වතය තුළ පිහිටි යෝනි සංකේතය සහිත ස්ථානයක් පූජනීයත්වයට පත් කර තිබේ. එම ස්ථානය තුළ ස්වාභාවික දිය උල්පතක්ද පවතී.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිට මෙම පූජනීය ස්ථානයට යාමට කැමති අයකුට, ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළක් ඔස්සේ ගුවාහටි නගරයේ ලෝක්ප්‍රියා ගෝපිනාත් බෝර්ඩොලෝයි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වෙත ගුවන් මගින් ළඟා විය හැකිය. ඉන් පසුව ගුවාහටි නගරයේ සිට නීලාචල් කඳුගැටය වෙත කුලී රථයකින් හෝ වෙනත් ප්‍රවාහන සේවාවකින් ගමන් කළ හැකිය. දුර කිලෝමීටර් විස්සක් පමණ වේ. ගුවාහටි දුම්රිය ස්ථානයද මෙම පූජනීය ස්ථානයට කිලෝමීටර් හයක් ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම නිසා, දුම්රියෙන් පැමිණෙන සංචාරකයන්ටද එහි ළඟා වීම පහසුය. ගුවන් ගමන්, ප්‍රවාහන සේවා සහ මාර්ග තත්ත්වයන් අනුව ගමන් සැලසුම් වෙනස් විය හැකි බැවින්, සංචාරයකට පෙර ඒවා පිළිබඳ නවතම තොරතුරු පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.
සති දෙවඟන සහ ශක්ති පීඨ පුරාවෘත්තය
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ ආගමික වැදගත්කම පැහැදිලි කරන ප්‍රධාන පුරාවෘත්තයක් වන්නේ, සති දෙවඟන සහ ශිව දෙවියන් සම්බන්ධ කතාවයි.
එම පුරාවෘත්තයට අනුව, සති යනු ශිව දෙවියන්ගේ භාර්යාවයි. සතිගේ පියා වූ දක්ෂ රජු විසින් පැවැත්වූ යාගයකදී ශිව දෙවියන්ට අපහාස සිදු වූ බව කියැවේ. එයින් කම්පාවට පත් සති යාග ගින්නට පැන දිවි තොර කරගත් බව පුරාවෘත්තයේ සඳහන් වේ.
දේවාලයේ පූජනීය වස්තුවක්
සිය භාර්යාවගේ මරණයෙන් ශෝකයටත් කෝපයටත් පත් ශිව දෙවියන් ඇගේ සිරුර රැගෙන විශ්වය පුරා සැරිසැරූ බවත්, ඉන් සිදුවිය හැකි විනාශය වැළැක්වීම සඳහා විෂ්ණු දෙවියන් සිය චක්‍රයෙන් සතිගේ සිරුර කොටස්වලට වෙන් කළ බවත් කියැවේ. එම කොටස් පෘථිවියේ විවිධ ස්ථානවලට වැටීමෙන් ශක්ති පීඨ බිහි වූ බව හින්දු ආගමික සම්ප්‍රදායේ විශ්වාස කෙරේ.
මෙම පුරාවෘත්තයේ ඇතැම් අනුවාදවලට අනුව, සතිගේ යෝනිය හෙවත් ස්ත්‍රී ප්‍රජනන අවයවය වැටී ඇත්තේ කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය පිහිටි නීලාචල් කඳු ප්‍රදේශයටය. එබැවින් එම ස්ථානය ස්ත්‍රී ප්‍රජනන ශක්තියේ සහ දේවීය සශ්‍රීකත්වයේ පූජනීය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වූ බව බැතිමත්හු විශ්වාස කරති.
මෙය හින්දු ආගමික පුරාවෘත්තයක් වන අතර, ඓතිහාසිකව තහවුරු කළ සිදුවීම් මාලාවක් ලෙස නොව, එම ආගමික සම්ප්‍රදාය තුළ දේවාලයේ පූජනීයත්වය පැහැදිලි කරන විශ්වාසයක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
දෙවඟනගේ ඔසප් සමය සමරන අම්බුබාචි මේලා
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය ලෝක අවධානයට ලක් කරන ප්‍රධානතම ආගමික උත්සවය වන්නේ, වාර්ෂිකව ජුනි මාසයේදී පැවැත්වෙන අම්බුබාචි මේලා උත්සවයයි. අම්බුබාචි මේලා යන්නෙහි සරල අරුත “වර්ෂා ආරම්භක සැනකෙළිය” යන්නය.
මෙම උත්සවය පදනම් වී ඇත්තේ, කාමක්ඛ්‍යා දෙවඟන වාර්ෂික ඔසප් කාලයකට මුහුණ දෙන බවට පවතින ආගමික විශ්වාසය මතය. එය සාමාන්‍යයෙන් ඉන්දියාවේ නිරිතදිග මෝසම් වැසි සමය ආරම්භ වන කාලයට සමපාත වේ. වැසි ජලයෙන් පොළොව සාරවත් වීම සහ අස්වනු බිහිවීමේ ස්වාභාවික ක්‍රියාවලිය අතර ඇති සම්බන්ධය, ස්ත්‍රී ප්‍රජනන ශක්තිය සමඟ සංකේතාත්මකව සම්බන්ධ කිරීම මෙම උත්සවය තුළින් නිරූපණය වේ.
අම්බුබාචි මේලා උත්සවයේ ඇති තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ, දෙවඟන ඔසප් වන බවට විශ්වාස කරන දින තුන තුළ දේවාලය වසා තැබීමයි. එම කාලය තුළ සාමාන්‍ය පූජා කටයුතුද අත්හිටුවනු ලබන අතර, සිව්වැනි දිනයේදී දේවාලය නැවත විවෘත කෙරේ. එදින දේව වන්දනාව සඳහා සමාජයේ විවිධ තරාතිරම්වලට අයත් විශාල බැතිමත්හු පිරිසක් පැමිණෙති.
මෙම උත්සවය ආගමික වන්දනාවකට පමණක් සීමා නොවේ. එය ඇසෑම් ප්‍රාන්තයේ ආගමික හා සංස්කෘතික අනන්‍යතාව නිරූපණය කරන වැදගත් අවස්ථාවක්ද වේ. ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණෙන බැතිමතුන්ට අමතරව, මෙම සම්ප්‍රදාය පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන විදේශීය සංචාරකයෝද උත්සවයට සහභාගි වෙති. එම කාලයේදී දේවාලය හා ඒ අවට ප්‍රදේශය බැතිමතුන්ගෙන් පිරී යන බැවින්, නවාතැන් සහ ප්‍රවාහන පහසුකම් කලින් සූදානම් කරගැනීම වැදගත්ය.
රතු රෙදි කැබලි හා බැඳුණු විශ්වාස
අම්බුබාචි මේලා උත්සවය සමඟ සම්බන්ධ තවත් ප්‍රසිද්ධ සම්ප්‍රදායක් වන්නේ, රතු පැහැති රෙදි කැබලිවලට හිමි පූජනීයත්වයයි. එහි සංකේතාත්මක අරුත අප අමුතුවෙන් පැහැදිලි කළ යුතු නැත.
කාමක්ඛ්‍යා දෙවඟන පිළිබඳ විශ්වාසයට අනුව, දෙවඟනගේ වාර්ෂික ඔසප් කාලය සංකේතවත් කරන රෙදි කැබලි හෝ රතු පැහැති පූජා වස්තු බැතිමතුන් අතර බෙදා දෙනු ලැබේ. ඇතැම් බැතිමත්හු ඒවා නිවෙස්වල තබාගැනීමෙන් ආරක්ෂාව, සශ්‍රීකත්වය සහ යහපත ලැබෙන බව විශ්වාස කරති.
මෙවැනි වස්තුවලට පූජනීය අර්ථයක් ලැබෙන්නේ ඒවායේ ද්‍රව්‍යමය ස්වභාවය නිසාම නොව, ඒවා සමඟ බැඳුණු ආගමික විශ්වාස සහ සංස්කෘතික අර්ථයන් නිසාය. ඒවායින් විශේෂ අද්භූත බලයක් ලැබෙන බවට විද්‍යාත්මකව තහවුරු කළ සාක්ෂි නොමැති වුවද, බැතිමතුන්ගේ ජීවිත තුළ ඒවාට හිමි සංකේතාත්මක හා ආගමික වටිනාකම නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
සියවස් ගණනක ඓතිහාසික සහ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමය
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ ආරම්භය පිළිබඳ නිශ්චිත දිනයක් තහවුරු කිරීම අපහසුය. එහෙත් එම ස්ථානයේ ආගමික වැදගත්කම පුරාණ සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවලින් හඳුනාගත හැකිය. අටවැනි හා නවවැනි සියවස්වලට අයත් ආගමික ග්‍රන්ථ හා සම්ප්‍රදායන් තුළ කාමක්ඛ්‍යා සහ නීලාචල් කඳු ආශ්‍රිත පූජනීය භූමිය පිළිබඳ සඳහන් වේ.
ඓතිහාසික වාර්තාවලට අනුව, පැරණි දේවාලය විනාශයට පත්වීමෙන් පසු කෝච් රාජවංශයේ නරනාරායන් රජුගේ පාලන සමයේදී 1565 වසරේදී එය නැවත ගොඩනඟන ලදී. පසුව අහෝම් රාජවංශයේ පාලන සමයේදීද දේවාල සංකීර්ණය තවදුරටත් පුළුල් වී තිබේ. අද දක්නට ලැබෙන ගොඩනැඟිලි සංකීර්ණය එම දිගු ආගමික හා ඓතිහාසික පරිණාමයේ ප්‍රතිඵලයකි.
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ වැදගත්කම තවත් වැඩි වන්නේ, එය තනි දේවාලයකට පමණක් සීමා නොවූ පූජනීය භූමියක් වීම නිසාය. එය අවට භුවනේශ්වරී, තාරා, කාලි, ත්‍රිපුර සුන්දරී ඇතුළු විවිධ දෙවඟනන් වෙනුවෙන් කැප කළ දේවාල පිහිටා තිබේ. මේ සියල්ල එක්ව ඇසෑම් ප්‍රාන්තයේ ශාක්ත ආගමික සම්ප්‍රදායේ වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් නිර්මාණය කරයි.
තන්ත්‍රික වන්දනය සහ ආගමික විශ්වාසයන්හි සීමා
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය හින්දු ආගමේ ශාක්ත සම්ප්‍රදායට පමණක් නොව, තන්ත්‍රික වන්දනා ක්‍රමවලටද වැදගත් ස්ථානයකි. ශාක්ත සම්ප්‍රදාය තුළ විශ්වයේ නිර්මාණ ශක්තිය ස්ත්‍රී දේවත්වය සමඟ සම්බන්ධ කර අර්ථකථනය කෙරේ.
එම නිසා දේවාලයට පැමිණෙන ඇතැම් බැතිමත්හු විවාහ ජීවිතයේ යහපත, දරු සම්පත්, සශ්‍රීකත්වය සහ පවුලේ සමෘද්ධිය පතා දෙවඟනට පුද පූජා පවත්වති. එසේම දුර්ගා පූජා, මනසා පූජා සහ වෙනත් ආගමික උත්සවද මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ වන්දනා සම්ප්‍රදායන්ට අයත් වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි වන්දනා ක්‍රමවලින් අපේක්ෂා කරන ආශීර්වාද ආගමික විශ්වාසවලට අයත් කරුණුය. ඒවා වෛද්‍යමය හෝ විද්‍යාත්මක ප්‍රතිඵල ලෙස සැලකිය නොහැකිය. විශේෂයෙන්ම, දරු සම්පත් සම්බන්ධ ගැටලු ඇති පුද්ගලයන්ට තමන්ගේ විශ්වාස අනුව ආගමික වන්දනාවල නිරත විය හැකි නමුත්, අවශ්‍ය වෛද්‍ය උපදෙස් හා ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමද වැදගත්ය.
ස්වභාවධර්මය සහ ඔසප් වීම පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක්
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය පිළිබඳ කතාව හුදෙක් ඉන්දියාවේ ජනප්‍රිය ආගමික ස්ථානයක් පිළිබඳ තොරතුරක් පමණක් නොවේ. එය කාන්තා සිරුර, සශ්‍රීකත්වය සහ ආගමික විශ්වාස අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව පිළිබඳව සිතීමටද අපට අවස්ථාවක් සලසයි.
කාමක්ඛ්‍යා සම්ප්‍රදායේ ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණය වන්නේ, දෙවඟනගේ ඔසප් වීම දේවීය ස්ත්‍රී ශක්තියේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස සැලකීමයි. එය ඔසප් වීම පිළිබඳ ලැජ්ජාව, රහස්‍යභාවය සහ සමාජ අපවාදය සම්බන්ධයෙන් පුළුල් සංවාදයකටද දොරටුවක් විවෘත කරයි.
ඔසප් වීම යනු කාන්තා ප්‍රජනක පද්ධතියේ සිදුවන ස්වාභාවික ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. එය අපිරිසිදුකමක්, වරදක් හෝ ලැජ්ජාවට කරුණක් ලෙස සැලකීමට විද්‍යාත්මක පදනමක් නොමැත. ඔසප් සෞඛ්‍යය සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි දැනුම ලබාදීම, සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සැපයීම සහ කාන්තාවන්ට වෙනස්කම්වලින් තොරව අධ්‍යාපනය, රැකියාව සහ සමාජ ජීවිතය තුළ සහභාගි වීමට අවස්ථාව සැලසීම වැදගත්ය.
සංස්කෘතික විවිධත්වය සහ මානුෂීය ගෞරවය
එහෙත් කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ සම්ප්‍රදාය පදනම් කරගෙන සමස්ත හින්දු ආගම හෝ ඉන්දියානු සමාජය ඔසප් වීම පිළිබඳ එකම ආකල්පයක් නොදරන බවද පැහැදිලිය. විවිධ ආගමික ප්‍රජාවන්, ප්‍රදේශ සහ පවුල් අතර ඒ සම්බන්ධ අදහස් හා චාරිත්‍ර වෙනස් විය හැකිය. ඇතැම් සම්ප්‍රදායන් තුළ ඔසප් වීමේදී සීමා පනවන අතර, තවත් සම්ප්‍රදායන් තුළ එය සශ්‍රීකත්වය හා දේවීය ශක්තිය සමඟ සම්බන්ධ කරනු ලැබේ.
කාමක්ඛ්‍යා දේවාලයේ විශේෂත්වය වන්නේ ඔසප් වීමේදී කාන්තාවන්ට කිසිදු සීමාවකින් තොරව දේවාලයට පිවිසිය හැකි බව පැවසීම පමණක් නොවේ. එහි සැබෑ වැදගත්කම ඇත්තේ, කාන්තා ප්‍රජනන ශක්තිය සහ ඔසප් වීම වැනි ස්වාභාවික ක්‍රියාවලියක් ආගමික දර්ශනයක් තුළ පූජනීය අර්ථයකින් විවරණය කර තිබීම තුළය.
ලෝකයේ ඇතැම් සම්ප්‍රදායන් තුළ සැඟවිය යුතු දෙයක් ලෙස සලකන කාන්තා සිරුරේ ස්වාභාවික ක්‍රියාවලියක්, තවත් සම්ප්‍රදායකදී දිව්‍යමය නිර්මාණ ශක්තියේ සංකේතයක් බවට පත්ව තිබේ.
ඒ නිසා කාමක්ඛ්‍යා දේවාලය දෙස බැලිය හැක්කේ ආගමික වන්දනා ස්ථානයක් ලෙස පමණක් නොව, මිනිසා ස්වභාවධර්මය, ස්ත්‍රීත්වය, සශ්‍රීකත්වය සහ දේවත්වය අර්ථකථනය කළ ආකාරය විමසා බැලිය හැකි සුවිශේෂී සංස්කෘතික උරුමයක් ලෙසද ය.
මෙම දේවාලය අපට සිහිපත් කරන්නේ, එකම ස්වාභාවික සිදුවීමක් විවිධ සමාජ හා ආගමික සම්ප්‍රදායන් තුළ වෙනස් අර්ථ ලබාගත හැකි බවයි. එම වෙනස්කම් අවබෝධ කරගැනීමෙන්, ඔසප් වීම පිළිබඳ සමාජයේ පවතින අනවශ්‍ය ලැජ්ජාව හා අපවාදය වෙනුවට විද්‍යාත්මක දැනුම, මානුෂීය ගෞරවය සහ සංස්කෘතික අවබෝධය පෙරදැරි කරගත් ආකල්පයක් වර්ධනය කරගැනීමටද අපට හැකි වනු ඇත.
(සටහන | ඒ.ජී රේණුකා දමයන්ති)
නිදහස් මාධ්‍යවේදිනී
renudamayanthi2024@gmail.com
(උපුටා ගැනීම - vinivida.lk)
