ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය දිනය යෙදෙන ඔක්තෝබර් 10 වැනිදා වන විට මෙරට සමාජය මුහුණ දී සිටින නිහඬ ඛේදවාචකයක තරම සෞඛ්‍ය වාර්තා මඟින් යළිත් අවධාරණය කර තිබේ. දෛනික ජීවිතයේ තෙහෙට්ටුවක් ලෙස බොහෝ දෙනා බැහැර කරන මානසික අවපීඩනය (Depression) හෙවත් විශාදය, අද වන විට රටේ ජනගහනයෙන් 20%කට ආසන්න පිරිසක් ගිලගෙන හමාරය.
කම්පනයට කරුණ වන්නේ, තමන් මෙවන් සායනික රෝගී තත්ත්වයකින් පෙළෙන බව හෝ නොදැන සැලකිය යුතු පිරිසක් සමාජය තුළ ජීවත්වීමයි.
වැඩිම පීඩාව කාන්තාවන්ට සහ නව යොවුන් වියට
මෙරට කාන්තා ප්‍රජාවෙන් 39%ක් පමණ විවිධ මට්ටමේ මානසික අවපීඩන තත්ත්වයන්ට මුහුණ දී සිටින බව සායනික දත්ත පෙන්වා දෙයි. ආර්ථික පසුබෑම හමුවේ පවුලේ නඩත්තුව කළමනාකරණය කිරීම, රැකියා ආතතිය මෙන්ම සමාජ ආරක්ෂණ ජාලයන්හි පවතින දුර්වලතා මේ සඳහා සෘජුව බලපා ඇත.
වඩාත් සංවේදී කාරණය මතුවන්නේ මෙරට පාසල් සහ නව යොවුන් වියේ (අවුරුදු 10–19) පසුවන දරුවන්ගෙනි. ඉන් 18%කට ආසන්න ප්‍රතිශතයක් තුළ ජීවිතය එපා වීමේ හෝ සියදිවි නසාගැනීමේ දැඩි අවදානම් සිතුවිලි මතුව ඇති බව වෛද්‍යවරු අනතුරු අඟවති. අධ්‍යාපන තරගකාරිත්වය, සමාජ මාධ්‍ය බලපෑම සහ පවුල් පරිසරයේ අස්ථාවරත්වය දරුවන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යය බිඳවැටීමට ප්‍රධාන හේතු වී තිබේ.
හඳුනාගත යුතු මූලික රෝග ලක්ෂණ
විශාදය යනු සාමාන්‍ය කනගාටුවක් හෝ තාවකාලික කම්මැලිකමක් නොවේ. එය නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වන ස්නායු රසායනික හා මානසික අසමතුලිතතාවකි.
* ජීවිතය කෙරෙහි පවතින උනන්දුව සහ සතුට සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී යාම
* අඛණ්ඩව පවතින නින්ද නොයාම හෝ අධික ලෙස නිදාගැනීම
* ශරීරයේ ශක්තිය හීනවීම සහ අසාමාන්‍ය අලස බව
* හේතුවක් නොමැතිව නිතර කේන්ති යාම හෝ කඳුළු වැටීම
* ලිංගික උනන්දුව අඩුවීම සහ සමාජයෙන් හුදෙකලා වීමට තැත් කිරීම
විසඳුම: සමාජ අපවාදයෙන් මිදී ප්‍රතිකාර වෙත යොමුවීම
මෙරට ජනගහනයෙන් 13%ත් 15%ත් අතර පිරිසක් තමන් පසුවන්නේ මානසික පීඩනයක බව වටහා නොගැනීම ප්‍රතිකාර ප්‍රමාද වීමට ප්‍රධාන බාධාවකි. මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් යනු 'පිස්සුවක්' හෝ සමාජයෙන් සැඟවිය යුතු ලැජ්ජාවක් නොවන බව වටහා ගැනීම මෙහි පළමු පියවරයි.
මනෝ උපදේශනය (Counselling) සහ නිසි ඖෂධ ප්‍රතිකාර මඟින් විශාදය සම්පූර්ණයෙන්ම සුවපත් කර සාමාන්‍ය ක්‍රියාශීලී ජීවිතයකට පිවිසීමේ හැකියාව පවතී. යමෙකුට එවැනි පීඩනයක් දැනෙන්නේ නම්, ළඟම ඇති රජයේ රෝහලේ මානසික සෞඛ්‍ය සායනය වෙත හෝ පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක ජාතික උපකාරක සේවා අංක (1926 හෝ 1333) අමතා ක්ෂණික සහාය ලබාගැනීමේ හැකියාව පවතී.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර සබැඳි :
ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය (NIMH Sri Lanka):
මානසික සෞඛ්‍ය දත්ත, සායනික සේවා සහ 1926 ක්ෂණික උපකාරක සේවාව පිළිබඳ නිල තොරතුරු
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO - Sri Lanka Country Office):
ශ්‍රී ලංකාවේ මානසික සෞඛ්‍ය තත්ත්වය, ප්‍රතිපත්ති සහ ගෝලීය දත්ත වාර්තා