ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්‍යාපෘතිය: ඉන්දීය සමාගම් තේරීම සමාලෝචනයට

ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත පුරවැසියන් වෙනුවෙන් හඳුන්වා දීමට සැලසුම් කර ඇති සුවිශේෂී ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්‍යාපෘතිය (SLUDI), හුදු තාක්ෂණික වැඩසටහනකින් ඔබ්බට යමින් ජාතික මට්ටමේ මූලෝපායික පියවරක් ලෙස මේ වන විට විද්වත් කතිකාවට ලක්වෙමින් පවතී.

විශේෂයෙන්ම මෙවැනි ජාතික වැදගත්කමකින් යුත් ව්‍යාපෘතියක මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන, මූලික තාක්ෂණය සහ කොන්ත්‍රාත්කරු තෝරාගැනීමේ යාන්ත්‍රණය විදේශීය රජයක් හා බැඳී පවතින පසුබිමක, එහි විනිවිදභාවය සුරැකීම කෙරෙහි මෙරට තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි අවධානය යොමුව තිබේ.

ඇස්තමේන්තුව සහ ලංසු අතර පරතරය

මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඉන්දීය රජය විසින් මුලින් එකඟ වූ ප්‍රදානය ඉන්දීය රුපියල් බිලියන 3ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 36කට ආසන්න මුදලක්) විය.

කෙසේ වෙතත්, ප්‍රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධ කරන්නාගේ (Master Systems Integrator - MSI) කොන්ත්‍රාත්තුව සඳහා සුදුසුකම් ලැබූ සමාගම් ඉදිරිපත් කළ මූල්‍ය යෝජනා එම මුදල මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා ඉහළ අගයක් ගෙන ඇත.

ඉදිරිපත්ව ඇති අවම මූල්‍ය ලංසුව ඉන්දීය රුපියල් බිලියන 7ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 84කට ආසන්න) ලෙස වාර්තා වේ.

මෙම පරතරය පියවීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා පාර්ශ්වය අමතර මුදල් ලබාගැනීම සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමින් සාකච්ඡා අරඹා ඇත.

ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය සහ විනිවිදභාවය

ව්‍යාපෘතියේ උපදේශකත්වය ඉන්දියාවේ 'ස්මාර්ට් පාලනය සඳහා වන ජාතික ආයතනය' (NISG) මඟින් දරන අතර, ප්‍රසම්පාදකයා ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ ශ්‍රී ලංකා රජයයි.

පුරවැසියන්ගේ ඇඟිලි සලකුණු සහ ඇසේ ඉරීඩාව ඇතුළු ජෛවමිතික (Biometric) දත්ත මෙයට ඇතුළත් වන බැවින්, අවසන් තේරීම සිදුකිරීමේදී සියලු තාක්ෂණික සහ මූල්‍ය නිර්ණායක විවෘතව පැවතීමේ අවශ්‍යතාව ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.

තක්සේරු ක්‍රියාවලිය තනිකරම ප්‍රතිශෝධිත ප්‍රදානයේ ප්‍රමාණය මත පමණක් තීරණය නොවී, සයිබර් ආරක්ෂණ සහතික කිරීම් පදනම් කරගෙන සිදුවිය යුතු බවට යෝජනා වී තිබේ.

තාක්ෂණික ස්වාධීනත්වය සහ දත්ත ආරක්ෂාව

වත්මන් සැලැස්මට අනුව විදේශීය ප්‍රධාන සමාගම පද්ධතිය ගොඩනැගීමෙන් පසු, එහි දිගුකාලීන නඩත්තු කටයුතු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය සේවා සපයන්නකුට (MSP) පැවරීමට නියමිතය.

මෙම තාක්ෂණික හුවමාරුව සාර්ථක කරගැනීම සඳහා පහත කරුණු ගිවිසුම්ගතව තහවුරු කරගැනීමේ වැදගත්කම ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් හඳුනාගෙන ඇත:

* මූල කේතයට (Source Code) නීත්‍යානුකූලව ප්‍රවේශ වීමේ අයිතිය පැවතීම.
* සියලු දත්ත මෙරට භූමිය තුළම පමණක් රඳවා ගැනීම (Data Localisation).
* පද්ධතියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ස්වාධීන විගණනයන් පැවැත්වීමට ඇති හැකියාව.
* දේශීය ඉංජිනේරුවරුන්ට පූර්ණ පුහුණුව සහ හදිසි ආපදා කළමනාකරණ සැලැස්මක් පැවතීම.

පසුබිම් සටහන: SLUDI යනු කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික සේවාවන් විධිමත් කිරීම සඳහා එක් එක් පුරවැසියාට අනන්‍ය වූ ඩිජිටල් අංකයක් නිකුත් කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ අරමුණයි.

මෙය ඉන්දියාවේ සාර්ථක වූ 'Aadhaar' ක්‍රමවේදයෙහි ජාත්‍යන්තර විවෘත මෘදුකාංග ආකෘතිය වන MOSIP තාක්ෂණය භාවිත කරමින් ක්‍රියාත්මක වන්නකි.

ව්‍යාපෘති කොන්ත්‍රාත්තු අත්සන් කිරීම ප්‍රමාද වීම හුදු පසුබෑමක් ලෙස නොසලකා, රටේ දත්ත ස්වෛරීභාවය සහ විනිවිදභාවය ඉහළ නංවන කොන්දේසි ඇතුළත් කරගැනීමට ලැබුණු කාලීන අවස්ථාවක් ලෙස භාවිත කළ හැකි බව තාක්ෂණික නිරීක්ෂකයින්ගේ මතයයි.

 

 මුලාශ්‍රය :

ලංකා නිවුස් පුවත් වාර්තාව | India’s Funding Role Puts SLUDI Contractor Selection under Scrutiny