අපනයනකරුවන්ට ලැබුණු තාවකාලික සහනය
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් වන ඇඟලුම් ඇතුළු නිෂ්පාදන සඳහා යුරෝපා වෙළෙඳපොළෙන් ලැබෙන බදු රහිත වරප්‍රසාදය 2028 දෙසැම්බර් 31 දක්වා දීර්ඝ කර තිබේ. මෙය රටේ විදේශ විනිමය අර්බුදයට සහ අපනයනකරුවන්ට මොහොතක අස්වැසිල්ලකි.
නමුත් මෙම සහනය දිගටම පවත්වා ගැනීමට නම්, යුරෝපා සංගමය සංශෝධනය කර ඇති නව රෙගුලාසි මාලාවට රටක් ලෙස අප කඩිනමින් සූදානම් විය යුතු බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
සම්මුති 27 සිට 32 දක්වා ඉහළට
මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක වූ සහන රාමුව යටතේ සපුරාලිය යුතුව තිබුණේ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27ක් පමණි. නව සංශෝධන සමඟ එය 32 දක්වා ඉහළ දමා ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇත්තේ කරුණු පහක් වෙතය:
1- ආබාධිත ප්‍රජාවගේ අයිතිවාසිකම්: විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත පුද්ගලයන්ගේ සුබසාධනය, සමාන අවස්ථා සහ නීතිමය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම.
2- ළමා අයිතිවාසිකම් සුරැකීම: සන්නද්ධ ගැටුම්, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ සූරාකෑමෙන් දරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ යාන්ත්‍රණ ශක්තිමත් කිරීම.
3- වැඩබිම් කම්කරු පරීක්ෂණ: සේවක අයිතිවාසිකම් කඩවීම් වැළැක්වීමට කාර්යක්ෂම සහ ස්වාධීන කම්කරු පරීක්ෂණ පද්ධතියක් පවත්වාගෙන යාම.
4- පැරිස් දේශගුණික ගිවිසුම: පැරණි කියෝතෝ ප්‍රඥප්තිය වෙනුවට කාබන් විමෝචනය අවම කිරීමේ ‘පැරිස් දේශගුණික සම්මුතියට’ (Paris Agreement) නීතිමය වශයෙන් බැඳී සිටීම.
5- දේශසීමා සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීම: ජාත්‍යන්තර ජාවාරම්, මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ නීතිවිරෝධී ක්‍රියා වැළැක්වීමට නීතිය බලාත්මක කිරීම.
භාණ්ඩයේ මිලට එහා ගිය මානව හිමිකම්
නිෂ්පාදනයක ගුණාත්මකභාවය හෝ අඩු මිල පමණක් සලකා තවදුරටත් යුරෝපා වෙළෙඳ සහන නොලැබෙන බව නව නීතිවලින් පැහැදිලි වේ. යුරෝපා ගැණුම්කරුවන්ගේ ප්‍රධාන අවධානය යොමුවන්නේ නිෂ්පාදනය පිටුපස ඇති කම්කරු අයිතිවාසිකම්, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ පරිසර හිතකාමී පිළිවෙත් දෙසටය.
බරපතළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයක් හෝ කම්කරු නීති කඩවීමක් සිදුවුවහොත්, ලබාදී ඇති තීරුබදු සහනය වහාම අත්හිටුවීමට හැකි හදිසි යාන්ත්‍රණයක් (Urgent Withdrawal Mechanism) ද මෙවර ඇතුළත් කර ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ සුළු දෝෂයකදී සහනය එකවර අහෝසි වන බව නොවුණද, රටේ ආයතනික පද්ධතිය සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව දැඩි විමසිල්ලක් පවතින බවයි.
ලේඛනවලින් ඔබ්බට ගිය ජාතික වගකීමක්
මෙම සහන කාලය නිමාවීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවට නව කොන්දේසි සපුරා ඇති බව පෙන්වමින් විශ්වාසනීය අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවේ. එබැවින් අදාළ සම්මුතීන් අත්සන් කිරීමට පමණක් සීමා නොවී, රට තුළ සැබෑ නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුවිය යුතු බව පැහැදිලිය.
පාර්ලිමේන්තුව, අපනයන කර්මාන්තකරුවන්, වෘත්තීය සමිති සහ සිවිල් සමාජය එක්ව විනිවිද පෙනෙන නිරීක්ෂණ වැඩපිළිවෙළක් සකස් කිරීම මෙහිදී අතිශය වැදගත් වේ. යුරෝපා වෙළෙඳපොළේ අපගේ තරගකාරී පැවැත්ම තීරණය වන්නේ, මේ කියන ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් මෙරට පොළොවේ ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමට දක්වන උනන්දුව මතය.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි: