ලෝක බලවතුන් තිදෙනෙකු වන අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං සහ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් අතර චීනයේ ෂෙන්සෙන් (Shenzhen) නුවරදී ඓතිහාසික තුන්කොන් සාකච්ඡාවක් පැවැත්වුණා.
ආසියා-පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගීතා (APEC) සමුළුවට සමගාමීව පැවති මෙම හමුවේදී යුක්රේන යුද්ධය සහ ලෝකයේ න්යෂ්ටික අවි පාලනය කිරීම පිළිබඳව විශේෂ අවධානයක් යොමු වුණා.
සාකච්ඡා සාර්ථක වුණත් ගිවිසුමක් තවමත් අසීරුයි
සමුළුව අවසන් කර යළි වොෂින්ටන් බලා පියාසර කරමින් සිටියදී, ජනාධිපති ට්රම්ප් රොයිටර් පුවත් සේවයට විශේෂ ප්රකාශයක් ලබා දුන්නා.
න්යෂ්ටික අවි සීමා කිරීමේ අදහසට තමන් ඉතා කැමති වුවත්, සැබෑ ලෝකයේදී එවැනි ගිවිසුමකට එළඹීම ඉතා දුෂ්කර කටයුත්තක් බව ඔහු එහිදී පිළිගත්තා.
චීන ජනාධිපතිවරයා ද ප්රතිපත්තියක් ලෙස මෙම අදහසට එකඟ බව ට්රම්ප් පවසනවා.
නමුත් "අප සතුව න්යෂ්ටික අවි 4,000ක් තිබෙනවා, අපි ඉන් අඩක් අත්හරිනවා" යැයි කිසිදු රටකට පහසුවෙන් ප්රකාශ කළ නොහැකි බවයි ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ.
එය මානසිකව මෙන්ම රටක ආරක්ෂක උපායමාර්ග අතින් ද නායකයින්ට ගැනීමට අපහසු තීරණයක් බව ට්රම්ප්ගේ අදහසයි.
චීනය පසුබසින්නේ ඇයි?
අමෙරිකාව සහ රුසියාව අතර පැවති පැරණි න්යෂ්ටික අවි සීමා ගිවිසුම් මේ වන විට අඩපණ වී තිබෙනවා. එවැනි පසුබිමක, එම රටවල් දෙක සතු දැවැන්ත න්යෂ්ටික බලයට සමීප වීම සඳහා චීනය සිය අවි ගබඩාව වේගයෙන් පුළුල් කරමින් සිටිනවා.
සිය ශක්තිය වැඩි කරගන්නා අතරතුර අවි සීමා කිරීමේ නීතිවලට යටත් වීමට චීනය එතරම් කැමැත්තක් දක්වන්නේ නැහැ.
පරමාණුක විද්යාඥයින්ගේ සංගමයේ (Bulletin of the Atomic Scientists) දත්තවලට අනුව, ලෝකයේ ප්රධාන බලවතුන් තිදෙනා සතු න්යෂ්ටික අවි ප්රමාණය මෙසේයි:
- රුසියාව: න්යෂ්ටික අවි 5,420ක් පමණ (2026 මාර්තු දත්ත අනුව)
- අමෙරිකාව: න්යෂ්ටික අවි 3,708ක් පමණ
- චීනය: න්යෂ්ටික අවි 410ක් පමණ (2023 ඇස්තමේන්තු අනුව)
2030 වසර වන විට චීනය සිය ක්රියාකාරී න්යෂ්ටික අවි සංඛ්යාව 1,000 ඉක්මවා වර්ධනය කරනු ඇතැයි අමෙරිකානු ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව (පෙන්ටගනය) පුරෝකථනය කර තිබෙනවා.
ලෝකයට ලැබුණු සුබවාදී පණිවිඩය
ක්ෂණික ගිවිසුමකට නොපැමිණියත්, මෙම නායකයින් තිදෙනා නිකුත් කළ ඒකාබද්ධ නිවේදනය ලෝක සාමයට යම් බලාපොරොත්තුවක් එක් කර තිබෙනවා.
"න්යෂ්ටික යුද්ධයකින් කිසිවෙකුට ජයග්රහණය කළ නොහැකි අතර, එවැනි යුද්ධයක් කිසිදා ඇති නොවිය යුතුය" යන ස්ථාවරය ඔවුන් යළිත් තහවුරු කළා.
න්යෂ්ටික අවදානම් අවම කිරීම සහ අවි ව්යාප්තිය වැළැක්වීම සඳහා ඉදිරියටත් සංවාද පවත්වාගෙන යාමට මෙම නායකයින් තිදෙනා එකඟ වී තිබෙනවා.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්ර සබැඳිය:
Reuters - Trump says after talks with Xi, Putin deal limiting nuclear weapons will be hard



