ගෝලීය මැණික් වෙළෙඳපොළ ජයගැනීමට නම් අපනයන නීති සහ බදු ප්‍රතිපත්ති කඩිනමින් සරල විය යුතු බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.
ලෝක මැණික් වෙළෙඳපොළේ දැවැන්ත ආර්ථික අවස්ථාවක් ශ්‍රී ලංකාව හමුවේ නිර්මාණය වී ඇතත්, ජාත්‍යන්තර තරගකාරිත්වයට ගැළපෙන පරිදි මෙරට නියාමන පද්ධතිය කඩිනමින් නවීකරණය නොවන්නේ නම් එම අවස්ථාව ගිලිහී යාමේ අවදානමක් පවතින බව අනාවරණය වේ.
පසුගියදා පැවති ‘Ceylon Gemlogue 2026’ සමුළුව අමතමින් කර්මාන්ත හා ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්‍ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මේ පිළිබඳව අවධාරණය කළේය.
කොළඹ මැණික් මධ්‍යස්ථානය සහ නව ඉලක්ක
රජය සැලසුම් කර ඇති ජාත්‍යන්තර මැණික් මධ්‍යස්ථානය (Gem Hub) හරහා ගනුදෙනු පිරිවැය අවම කර, විදෙස් ගැනුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරගත හැකි වුවහොත් එය ප්‍රබල ආර්ථික මෙවලමක් වනු ඇත.
ඩොලර් බිලියන 3ක ඉලක්කය:
2030 වන විට වාර්ෂික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අපනයන ආදායම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3 දක්වා ඉහළ නැංවීම රජයේ ප්‍රධාන අරමුණයි.
කෙටි කාලීන විභවය:
ක්ෂේත්‍රයේ පවතින සැබෑ හැකියාව කෙටි කලකින්ම ඩොලර් බිලියන 3 සීමාව ඉක්මවා යා හැකි මට්ටමක පවතින බව නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය චතුරංග අබේසිංහ සඳහන් කර තිබේ.
සමාන්තර ප්‍රතිසංස්කරණ:
පතල් කැණීම, බදු ක්‍රමය, ආනයන-අපනයන ලිපිලේඛන සහ සහතිකකරණ ක්‍රමවේද එකවර සරල නොවන්නේ නම් මෙම ව්‍යාපෘතිය නාමික ප්‍රදර්ශනයකට පමණක් සීමා විය හැකි බවට ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
තායිලන්තය සහ ඉන්දියාව සමඟ පවතින තරගය
ශ්‍රී ලංකාවට ස්වභාවික නිල් මැණික් (Blue Sapphires) සම්පත පැවතියද, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ තුළ බැංකොක්, චන්තාබුරි සහ ජයිපූර් වැනි ස්ථාන සමඟ දැඩි තරගයක නිරත වීමට සිදුව ඇත.
දශක ගණනාවක් පුරා එම නගර විසින් ගොඩනගාගෙන ඇති කැපුම් (cutting), ඔපදැමීම, තාප පිරියම් (heat treatment) සහ නිමි ආභරණ නිපදවීමේ පුළුල් තාක්ෂණික පද්ධතිය ඔවුන්ට විශාල වාසියක් අත්කර දී තිබේ.
වර්තමාන පාරිභෝගිකයින් වර්ණවත් මැණික් ගල් කෙරෙහි වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීම ශ්‍රී ලංකාවට වාසිදායක තත්ත්වයක් වුවද, අමුද්‍රව්‍ය ලෙස ගල් පමණක් අපනයනය කිරීමෙන් රටට ලැබෙන ආදායම සීමිතය.
අගය එකතු කිරීමේ සැබෑ යථාර්ථය
2025 වසරේ නිල දත්ත පරීක්ෂා කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන ව්‍යුහයේ පවතින දුර්වලතා මෙන්ම සුවිශේෂී අවස්ථාද පැහැදිලි වේ.
ක්ෂේත්‍රයේ සමස්ත අපනයන ආදායම වූ ඩොලර් මිලියන 334 න් නිමි ස්වර්ණාභරණ සඳහා හිමිව ඇත්තේ ඩොලර් මිලියන 17.8ක් පමණි.
ශ්‍රී ලංකාවේ දියමන්ති පතල් නොමැති වුවද, ආනයනය කර ඔපදමා යළි අපනයනය කිරීමෙන් පමණක් උපයා ඇති ආදායම ඩොලර් මිලියන 127 කි.
මෙමඟින් පෙනී යන්නේ ස්වභාවික සම්පත රට තුළ නොතිබුණද, නිසි පසුබිමක් නිර්මාණය කළහොත් අගය එකතු කිරීම (Value Addition) හරහා විදේශ විනිමය ඉපැයිය හැකි බවයි.
අවශ්‍ය වන්නේ සරල සහ පැහැදිලි රෙගුලාසි
වැට් (VAT) බදු ප්‍රතිපත්තිය, ආනයන සීමා, විදෙස් ආයෝජන නීති සහ ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරියේ පරිපාලනමය ක්‍රමවේද විධිමත් විය යුතු බව ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව පාර්ලිමේන්තුවටද දැනුම් දී ඇත.
නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරිකයන්ට අනවශ්‍ය බදු බරක් හෝ දැඩි ක්‍රියාපටිපාටි පැනවීමෙන් ඔවුන් අධෛර්යමත් විය හැකි බැවින්, රෙගුලාසි වැඩි කිරීමට වඩා පවතින රෙගුලාසි ව්‍යාපාර හිතකාමී සහ සරල කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
කොළඹ මැණික් මධ්‍යස්ථානයකට අමතරව රත්නපුර ප්‍රදේශයද ගෝලීය වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස දියුණු කිරීමට රජය මේ වන විට මුලපුරා ඇත. දහස් ගණනක් පැරණි මෙරට මැණික් කර්මාන්තයේ සැබෑ ධනය රට තුළ රඳවා ගැනීමට නම් ආයතනික තීරණ කඩිනම් කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාවකි.
මුලාශ්‍රය :
Lanka News | Ceylon Sapphires Face Global Race against Regulatory Gridlock
වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා මූලාශ්‍ර:
ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB) - Gem & Jewellery Industry Overview
ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරිය (NGJA)
කෙටි කාලීන විභවය:
ක්ෂේත්‍රයේ පවතින සැබෑ හැකියාව කෙටි කලකින්ම ඩොලර් බිලියන 3 සීමාව ඉක්මවා යා හැකි මට්ටමක පවතින බව නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය චතුරංග අබේසිංහ සඳහන් කර තිබේ.
සමාන්තර ප්‍රතිසංස්කරණ:
පතල් කැණීම, බදු ක්‍රමය, ආනයන-අපනයන ලිපිලේඛන සහ සහතිකකරණ ක්‍රමවේද එකවර සරල නොවන්නේ නම් මෙම ව්‍යාපෘතිය නාමික ප්‍රදර්ශනයකට පමණක් සීමා විය හැකි බවට ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
තායිලන්තය සහ ඉන්දියාව සමඟ පවතින තරගය
ශ්‍රී ලංකාවට ස්වභාවික නිල් මැණික් (Blue Sapphires) සම්පත පැවතියද, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ තුළ බැංකොක්, චන්තාබුරි සහ ජයිපූර් වැනි ස්ථාන සමඟ දැඩි තරගයක නිරත වීමට සිදුව ඇත.
දශක ගණනාවක් පුරා එම නගර විසින් ගොඩනගාගෙන ඇති කැපුම් (cutting), ඔපදැමීම, තාප පිරියම් (heat treatment) සහ නිමි ආභරණ නිපදවීමේ පුළුල් තාක්ෂණික පද්ධතිය ඔවුන්ට විශාල වාසියක් අත්කර දී තිබේ.
වර්තමාන පාරිභෝගිකයින් වර්ණවත් මැණික් ගල් කෙරෙහි වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීම ශ්‍රී ලංකාවට වාසිදායක තත්ත්වයක් වුවද, අමුද්‍රව්‍ය ලෙස ගල් පමණක් අපනයනය කිරීමෙන් රටට ලැබෙන ආදායම සීමිතය.
අගය එකතු කිරීමේ සැබෑ යථාර්ථය
2025 වසරේ නිල දත්ත පරීක්ෂා කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන ව්‍යුහයේ පවතින දුර්වලතා මෙන්ම සුවිශේෂී අවස්ථාද පැහැදිලි වේ.
ක්ෂේත්‍රයේ සමස්ත අපනයන ආදායම වූ ඩොලර් මිලියන 334 න් නිමි ස්වර්ණාභරණ සඳහා හිමිව ඇත්තේ ඩොලර් මිලියන 17.8ක් පමණි.
ශ්‍රී ලංකාවේ දියමන්ති පතල් නොමැති වුවද, ආනයනය කර ඔපදමා යළි අපනයනය කිරීමෙන් පමණක් උපයා ඇති ආදායම ඩොලර් මිලියන 127 කි.
මෙමඟින් පෙනී යන්නේ ස්වභාවික සම්පත රට තුළ නොතිබුණද, නිසි පසුබිමක් නිර්මාණය කළහොත් අගය එකතු කිරීම (Value Addition) හරහා විදේශ විනිමය ඉපැයිය හැකි බවයි.
අවශ්‍ය වන්නේ සරල සහ පැහැදිලි රෙගුලාසි
වැට් (VAT) බදු ප්‍රතිපත්තිය, ආනයන සීමා, විදෙස් ආයෝජන නීති සහ ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරියේ පරිපාලනමය ක්‍රමවේද විධිමත් විය යුතු බව ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව පාර්ලිමේන්තුවටද දැනුම් දී ඇත.
නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරිකයන්ට අනවශ්‍ය බදු බරක් හෝ දැඩි ක්‍රියාපටිපාටි පැනවීමෙන් ඔවුන් අධෛර්යමත් විය හැකි බැවින්, රෙගුලාසි වැඩි කිරීමට වඩා පවතින රෙගුලාසි ව්‍යාපාර හිතකාමී සහ සරල කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
කොළඹ මැණික් මධ්‍යස්ථානයකට අමතරව රත්නපුර ප්‍රදේශයද ගෝලීය වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස දියුණු කිරීමට රජය මේ වන විට මුලපුරා ඇත. දහස් ගණනක් පැරණි මෙරට මැණික් කර්මාන්තයේ සැබෑ ධනය රට තුළ රඳවා ගැනීමට නම් ආයතනික තීරණ කඩිනම් කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාවකි.
මුලාශ්‍රය :
Lanka News | Ceylon Sapphires Face Global Race against Regulatory Gridlock
වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා මූලාශ්‍ර:
ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB) - Gem & Jewellery Industry Overview
ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරිය (NGJA)
