එම සුළි කුණාටුවෙන් පීඩාවට පත් මලෛයහ දෙමළ පවුල් පත්වූ අසරණ තත්වයෙන් යුතුව තවමත් දැඩි දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙමින් සිටින බව ජනාධිපතිවරයාට දැනුම් දී තිබේ.
දිවයිනේ සෙසු ප්‍රදේශවල සහන සේවා, පුනරුත්ථාපන හා ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වල ප්‍රගතියක් තිබුණද, වතුකරයේ එම කටයුතු ඉතා මන්දගාමී මට්ටමක පවතින බව හෙළි වී ඇත්තේ ආපදාවෙන් පීඩාවට පත් මලෛයහ තමිල් ජනතාව යළි ගොඩනැගීම සදහා වන ප්‍රායෝගික යෝජනා සහිතව ජනාධිපතිවරයාට යොමු කරන ලද ප්‍රකාශනයකිනි.
පීඩාවට පත් ජනතාවගේ සහභාගිත්වයෙන් යුතුව ජනාධිපතිවරයාගේ සහ අගමැතිනියගේ සෘජු මැදිහත්වීම යටතේ එම යෝජනා ක්‍රියාත්මක කරන මෙන් එම ප්‍රකාශනය ඉල්ලා සිටී.
‘ දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පීඩාවටපත් මලෛයහ දමිළ ජනතාවගේ ඉල්ලීම් ජනාධිපතිගේ අවධානයට’ මැයෙන් මලෛයහම් ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා වු සිවිල් සංවිධාන එකතුව විසින් සම්පාදනය කරන ලද එම ප්‍රකාශනයට මහජන අත්සන් ලබා ගැනීම 2026 මාර්තු 19 වැනිදා පෙරවරුවේ කොළඹ, මහවැලි කේන්ද්‍රයේදී ආරම්භ කර තිබුනි.
එම ප්‍රකාශනය මගින් පෙන්වා දෙන්නේ සිය ගණනක් පවුල් තවමත් පාසැල්, තාවකාලික කඳවුරු, කූඩාරම් සහ පැරණි විනාශවෙමින් යන වතු ගොඩනැගිලිවල කිසිදු ස්ථිර විසඳුමක් නොමැතිව ජීවත්වන අතර බොහෝ පිරිසක් නැවත නිවෙස් වෙත යවා ඇති නමුත් එම නිවෙස් ජීවත්වීමට අනාරක්ෂිත යයි ඔවුන් පවසන බවයි.
නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා ඉඩම් නිදහස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් තවමත් පවතින්නේ අපැහැදිලිතාවක් වන අතර රජය ප්‍රකාශයට පත් කළ සහන සහ වන්දි ලබා ගැනීමේදී විධිමත් ඉඩම් හිමිකමක් නොමැති වතුකරයේ ජනතාව දැඩි දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන බවත් එම ප්‍රකාශනය මගින් මලෛයහම් ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා වු සිවිල් සංවිධාන එකතුව ජනාධිපතිවරයාට දැනුම් දී සිටි.
“එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ දෙනෙකුට කිසිවක් ලැබී නොමැත. වතුකර ප්‍රදේශයන්හි සිදු වූ හානි ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ වගකීම පෞද්ගලික සමාගම් සතුද, නැතහොත් රජය සතුද පිළිබඳව නොවිසඳුණු තත්ත්වයක් තවමත් පවතී. මෙම පවුල් වර්තමානයේදී අත් විඳින පීඩාවන්ට ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ රජයේ අපැහැදිලි ප්‍රතිපත්ති හා ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මන්දගාමී බවයි.”
එබැවින්, දිට්වා සුළි කුණාටුව මලෛයහ දමිළ ප්‍රජාව කෙරෙහි ඇති කළ දැඩි බලපෑම සැලකිල්ලට ගනිමින් ද, පීඩාවට පත්වු වතු පවුල් තැනින් තැනට මාරු කිරීම නිසා ඇති වී තිබෙන දැඩි පීඩාකාරී තත්වය හමුවේද, පහත සදහන් ඉල්ලීම් 15 ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ප්‍රමුඛ රජය වෙත මලෛයහම් ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා වු සිවිල් සංවිධාන එකතුව ඉදිරිපත් කර සිටි.
1. නිවාස සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වූ හෝ නැවත පදිංචි කිරීමට අවශ්‍ය මලෛයහ දමිළ පවුල් සඳහා රුපියල් මිලියන 5ක් ලබාදිය යුතුය. අර්ධ වශයෙන් හානි වූ නිවාස සඳහා රුපියල් මිලියන 2.5ක් දක්වාද ගෙවිය යුතුය. ඊට අමතරව, ඉඩමක් මිලදී ගැනීමට අවශ්‍යතාවක් ඇත්නම්, රුපියල් මිලියන 5ක් දක්වා වෙන් කළ යුතුය (NDRSC/02/04/10 චක්‍ර ලේඛණයට අනුව).
2. රටේ සෙසු පුරවැසියන්ට හා සමානව, කිසිදු වෙනස් කොට සැලකීමකින් තොරව සුදුසුකම් ලත් මලෛයහ දමිළ ජනතාවට නිවාස සහ අනෙකුත් හානි සඳහා සහන හා වන්දි ලබාදිය යුතුය. ආපදා සහන සැලසීමේදී සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කිරීමේදී වතු සේවකයන් සහ සේවකයන් නොවන අය අතර කිසිදු වෙනසක් නොකළ යුතුය.
3. මේ රටේ භූමිය සමඟ මලෛයහ දමිළ ජනතාවගේ සම්බන්ධතාව සහතික කිරීම සඳහා, වතුකරයේ ප්‍රදේශ තුළ විධිමත් ඉඩම් ඔප්පු සහිත තනි නිවාස ලබාදිය යුතුය. වතුකර ප්‍රදේශවල මහල් නිවාස ආකාරයේ (බහු මහල්) නිවාස ව්‍යාපෘති ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතුය.
4. ඉන්දියානු නිවාස ව්‍යාපෘතිය දිට්වා ව්‍යසනය සඳහා සහන සැලසීමට හෝ වෙනත් මාර්ගයකට යොමු නොකළ යුතුය. එය වෙනම, සුවිශේෂී ව්‍යාපෘතියක් ලෙස පැවතිය යුතු අතර මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි කඩිනම් ආකාරයකින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.
5. දිට්වා නිවාස ව්‍යාපෘති මගින් වතු ජනාවාස නිසි මාර්ග, විධිමත් ලිපිනයන්, විදුලිය, පානීය ජලය, සමාජ යටිතල පහසුකම් සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය පහසුකම්වලින් සමන්විත ඒකාබද්ධ ගම්මාන ලෙස නැවත ගොඩනැගිය යුතුය. මෙම ක්‍රියාවලිය "වතු පද්ධතිය" අහෝසි කිරීමට සහ ඒවා "නව ගම්මාන" බවට පරිවර්තනය කිරීමට පහසුකම් සැලසිය යුතුය.
6. ඉඩම් අයිතිය සහ 'නව ගම්මාන' නිර්මාණය සහතික කිරීම සඳහා, වැවිලි සමාගම් සමඟ ඇති බදු ගිවිසුම් වහාම සංශෝධනය කළ යුතුය.
7. තාවකාලික කඳවුරු, කූඩාරම් සහ වෙනත් ස්ථානවල දැනට දුක් විඳින ජනතාව විවිධ ස්ථානයන්ට මාරු කරනු වෙනුවට, ඔවුන්ට ගෞරවයෙන් සැලකිය යුතුය. අතිශයින් වැදගත් වන්නේ, නව නිවාස සඳහා ඉඩම් හඳුනා ගැනීම සම්බන්ධ තීරණ ගැනීම කළ යුත්තේ බලපෑමට ලක්වූ පවුල් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙනි.
8. ඉඩම් හිමිකාරිත්වයේ අයිතිය කාන්තාවන්ට සමානව ලබාදිය යුතුය.
9. ඉඩම් හිමිකාරිත්වය සහිත ස්ථිර නිවාස විසඳුමක් ලබාගන්නා තෙක්, සුදුසු ස්ථානවල සංක්‍රාන්ති නිවාස වහාම ලබාදිය යුතුය. මෙම නිවාස මූලික පහසුකම්වලින් සමන්විත විය යුතු අතර ජාත්‍යන්තර මානුෂීය ප්‍රමිතීන්ට (SPHERE ප්‍රමිතීන්ට) අනුකූල විය යුතුය.
10. කෘෂිකර්මාන්තය, පශු සම්පත්, ව්‍යවසාය සහ ජීවනෝපාය ආශ්‍රිත හානි ආවරණය කරමින් මලෛයහ දමිළ පවුල් සඳහා රජයේ සහන සහ වන්දි ලබාදීමේදී, ඔවුන්ගේ නිශ්චිත අවදානම් සහගතතත්ත්වයන් විසඳීම සඳහා හුදෙක් විධිමත් සමානාත්මතාවයෙන් ඔබ්බට ගිය සාධාරණ (equitable) ප්‍රවේශයක් රජය විසින් අනුගමනය කළ යුතුය.
11. ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් සියලුම පුරවැසියන්ට මෙන්, මලෛයහ දමිළ ප්‍රජාව සඳහා සහන සහ සේවාවන් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල, පළාත් සභා සහ ප්‍රාදේශීය සභා හරහා යොමු කළ යුතුය. මේවා පෞද්ගලික සමාගම්වලට හෝ වැවිලි මානව සංවර්ධන භාරයට (Plantation Human Development Trust - PHDT) පවරා නොදිය යුතුය.
12. මලෛයහ දමිළ ජනතාවගේ භාෂා අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කළ යුතුය. සියලුම අයදුම්පත්, නිල නිවේදන සහ සන්නිවේදනයන් දෙමළ භාෂාවෙන් ලබාදිය යුතුය. රජයේ කාර්යාල මෙම පවුල් සමඟ ඔවුන්ගේ භාෂාවෙන් සන්නිවේදනය කරන බවට සහතික කළ යුතුය.
13. සහන සහ වන්දි ලබා ගැනීමේදී දුෂ්කරතා හෝ දුක් ගැනවිලි තිබේ නම්, කාලෝචිත විසඳුම් ලබාදීම සඳහා විධිමත් දුක් ගැනවිලි විසඳීමේ යාන්ත්‍රණ ප්‍රාදේශීය, දිස්ත්‍රික් සහ ජාතික මට්ටමින් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
14. කිසිදු කෙටි කාලීන ආපදා සහන පියවරක් මලෛයහ දමිළ ජනතාවගේ ඉඩම් සහ නිවාස අයිතිවාසිකම් සඳහා වන දිගුකාලීන ඉල්ලීම් හෝ අරගලයට පටහැනි යමක් නොකළ යුතුය.
15. දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් හානි වූ වතුවල පාලම්, මාර්ග, පඩිපෙළ, රැඳවුම් බිත්ති සහ ප්‍රජා ගොඩනැගිලි ඇතුළු ප්‍රජා යටිතල පහසුකම් අලුත්වැඩියා කිරීම සහ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා රජය සම්පූර්ණ වගකීම භාරගත යුතුය. පළාත් පාලන ආයතනවලට අරමුදල් වෙන් කිරීමට සහ වතු තුළ යටිතල පහසුකම් අලුත්වැඩියාව සහ සංර්වධනය සිදු කිරීමට ඉඩ සලසන නීතිමය විධිවිධාන පිළිබඳව රජය ප්‍රාදේශීය සභාවලට පැහැදිලි උපදෙස් ලබාදිය යුතුය. මෙම ප්‍රදේශ වලට පළාත් පාලන ආයතනයන්හි මැදිහත්වීම වළක්වන ආකාරයේ කිසිදු නීතියක් දැන් නොමැති අතර, ඒ පිළිබඳව අපැහැදිලි බවක් තිබේ නම්, එය පැහැදිලි කළ යුතුය.
සිය ප්‍රකාශනය මගින් මලෛයහම් ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා වු සිවිල් සංවිධාන එකතුව ජනාධිපතිවරයාට තව දුරටත් දැනුම් දෙන්නේ ප්‍රතිපත්තිමය හිඩැස් පැහැදිලි කිරීමට හා අවශ්‍ය පරිපාලන නියෝග නිකුත් කිරීමට සහ මලෛයහ ප්‍රදේශ වල සහන සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කඩිනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාගේ සහ අගමැතිනියගේ සෘජු මැදිහත්වීම අත්‍යවශ්‍ය බව සිය එකතුව විශ්වාස කරන බවයි.
මෙම තීරණාත්මක ගැටළු විසඳීමට සහ විසඳුම් කරා ගමන් කිරීමට සාකච්ඡාවක් සඳහා වහාම අවස්ථාවක් ලබාදෙන ලෙසත් ඔවුන් ජනාධිපතිවරයාගෙන් සහ අගමැතිනියගෙන් ඉල්ලා සිටි.
දිට්වා සුළි කුණාටුවේ බලපෑමෙන් පීඩා විඳින මලෛයහ දමිළ ජනතාව වෙනුවෙන්, වතමානයේ ඇති ප්‍රගතියක් නොමැති බව නිවැරදි කිරීම සඳහා මලෛයහම් ප්‍රතිසංස්කරණ සදහා වු සිවිල් සංවිධාන එකතුව සියලු දේශපාලන පක්ෂ, සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරීන් සහ විද්වතුන්ගේ සහාය අපේක්ෂා කර තිබේ.
‘විශේෂයෙන්, ජාතික ජනබලවේගයේ (NPP), දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානයේ (TPA) සහ ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසයේ (CWC) සාමාජිකයින් ඇතුළු මලෛයහ දමිළ ජනතාවගේ පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයින් මෙම ඉල්ලීම් අනුමත කර රජය තුළ තීරණ ගන්නන්ට බලපෑම් කරනු ඇතැයි අපි විශ්වාස කරමු. දුක් විඳින පවුල්වල ගෞරවනීය හා ඉක්මන් ප්‍රතිසාධනයක් සඳහා එකමුතුවෙන් එක්ව කටයුතු කරන ලෙස අපි ඔවුන් සැමට විවෘත ආරාධනයක් කරන්නෙමු.’
ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයේ නිල සංඛ්‍යා දත්ත අනුව දිට්වා සුලි කුණාටුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුවූ පුද්ගල මරණ සංඛ්‍යාව 680කි. අතුරුදහන් පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව 154ක් ලෙස වාර්තා කර තිබේ.
ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය 2026 මාර්තු 19 වැනිදා උදෑසන 10 ට නිකුත් කළ නවතම නිවේදනයට අනුව දිට්වු සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් දිනයිනේ දිස්ත්‍රික්ක 25 පුරා නිවාස 5902 ක් සම්පුර්ණ ලෙස විනාශ වී ඇති අතර අර්ධ හානි සිදුවු නිවාස ගණන 115179 කී.
