මෙරට ආර්ථික වසර 2022 දී බංකොළොත් භාවයට පත්වූ අවස්ථාවේදී ඉන් මිදීමට වසර 2023 මාර්තු 20 ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල මෙරටට ඩොලර් බිලියන 2.9ක ණය පහසුකමක් ලබාදීමට තීරණය කරන ලදී. ඒ අනුව මේ වන විට වාරික හයක් ලබා දෙමින් මෙරටට ඩොලර් බිලියන 2.4ක මුදලක් ලබාදී ඇතැයිද පැවසීය.
කොළඹ කොටුව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු මූලස්ථානයේ අද (09) දහවල් පැවැති විශේෂ මාධ්‍ය හමුවේදී Evan Papageorgiou මේ බව සඳහන් කළේය.
එහිදී වැඩිදුරටත් අදහස් දැක්වූ ඔහු ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය මේ වන විට ළගා කරගෙන ඇති තත්ත්වය පිළිබඳව සංඛ්‍යා දත්ත ඉදිරිපත් කරමින් මෙසේද කියා සිටියේය.
"ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කාර්ය මණ්ඩලය සහ ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන් සිව් අවුරුදු විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ වන 5 වන සහ 6 වන සමාලෝචන ඒකාබද්ධව අවසන් කිරීම සඳහා කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවයකට එළඹ ඇත. මෙම වැඩසටහන 2023 මාර්තු 20 දින විශේෂ ගැනුම් හිමිකම් (SDR) බිලියන 2.3 ක (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3 ක පමණ) මුළු මුදලක් සඳහා අයි.එම්.එෆ් විධායක මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරන ලදී.
මෙම කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවය අයි.එම්.එෆ් විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතියට යටත් වන අතර, එය (i) අවදානමට ලක්විය හැකි පිරිස් ආරක්ෂා කරමින් පිරිවැය පියවා ගැනීමේ පදනම මත ඉන්ධන සහ විදුලි මිල නියම කිරීම සහ (ii) බහුපාර්ශ්වික හවුල්කරුවන්ගේ මූල්‍ය දායකත්වය තහවුරු කිරීම සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ප්‍රගතිය තක්සේරු කිරීම සඳහා වන මූල්‍ය සහතික කිරීම් සමාලෝචනය අවසන් කිරීම මත රඳා පවතී.
විධායක මණ්ඩල සමාලෝචනය අවසන් වූ පසු, ශ්‍රී ලංකාවට විශේෂ ගැනුම් හිමිකම් (SDR) මිලියන 508 ක (ඩොලර් මිලියන 700 ක පමණ) මුදලක් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව හිමිවන අතර, ඒ අනුව මෙම වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දී ඇති මුළු මූල්‍ය ආධාර ප්‍රමාණය SDR මිලියන 1,778 ක් (ඩොලර් බිලියන 2.4 ක් පමණ) වනු ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ අභිලාෂකාමී ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩපිළිවෙළ අඛණ්ඩව ප්‍රශංසනීය ප්‍රතිඵල ලබා දෙමින් තිබේ. 2025 වසරේදී ආර්ථිකය සියයට 5 ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළේය. උද්ධමනය යළිත් ධනාත්මක මට්ටමකට පැමිණ ඇති අතර මාර්තු මාසයේදී එය සියයට 2.2 ක් ලෙස සටහන් විය. 2026 මාර්තු අවසානය වන විට නිල විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 7 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. 2025 වසරේ මූල්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය ශක්තිමත් වූ අතර, ඒ සඳහා මෝටර් රථ ආනයන බදු ප්‍රධාන වශයෙන් දායක විය. ශ්‍රී ලංකන් එයාර්ලයින්ස් සමාගමේ ණය හුවමාරුව සාර්ථකව නිම කිරීම සහ ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම් අවසන් කිරීමේ ප්‍රගතියත් සමඟ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ කටයුතු අවසන් අදියරට පැමිණ ඇත.
මැදපෙරදිග ගැටුම් හේතුවෙන් බලශක්ති මිල ඉහළ යාම, සංචාරකයින් සඳහා වන ගුවන් ගමන් මධ්‍යස්ථානවලට බාධා ඇතිවීම සහ කලාපයේ සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට බලපෑම් එල්ල වීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව සැලකිය යුතු අවදානමකට ලක්ව සිටී. කෙසේ වෙතත්, නිවෙස්වලට සහ කර්මාන්තශාලාවලට අවශ්‍ය ඉන්ධන සැපයුම තහවුරු කරමින් ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වලට සිදුවන බාධා අවම කිරීමට බලධාරීන් කටයුතු කර ඇත. ඒ අතරම, 'දිට්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ හානි හේතුවෙන් යටිතල පහසුකම් සහ වියදම් අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට රටට සිදු වී ඇත. මෙවැනි ආපදා අවදානම්, වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ අවිනිශ්චිතභාවය සහ මැදපෙරදිග ගැටුම් හමුවේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරැකීමට සහ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට ප්‍රතිසංස්කරණ වේගවත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ප්‍රබල ආදායම් මාර්ග සහ විචක්ෂණශීලී වියදම් පාලනය හරහා රාජ්‍ය මූල්‍ය අවකාශය ගොඩනැගීම වැදගත් වේ. මේ සඳහා බදු අනුකූලතාව වැඩිදියුණු කිරීම, බදු පදනම පුළුල් කිරීම, ආදායම් කාන්දු වීම් වැළැක්වීම සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණය ශක්තිමත් කිරීම අවශ්‍ය වේ. අවදානමට ලක්විය හැකි පිරිස්වලට සහන සලසන අතරතුර පිරිවැය පියවා ගැනීමේ පදනම මත ඉන්ධන සහ විදුලි මිල පවත්වාගෙන යාම තීරණාත්මක වේ.
රට නැවත ගොඩනැගීමේදී ව්‍යාපෘති ප්‍රමුඛතා අනුව තෝරාගත යුතු අතර රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ පනතට අනුකූලව විනිවිදභාවයකින් යුතුව වියදම් කළ යුතුය. බාහිර කම්පන හමුවේ ලබා දෙන ඕනෑම මූල්‍ය සහනයක් නිවැරදි ඉලක්ක වෙත යොමු කළ යුතු අතර ඒවා නිශ්චිත කාලසීමාවකට සීමා විය යුතුය. දිළිඳු සහ අවදානමට ලක්විය හැකි පිරිස් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සමාජ ආරක්ෂණ ජාල ශක්තිමත් කිරීම ප්‍රමුඛතාවයක් විය යුතුය.
මිල ස්ථායීතාවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මුදල් ප්‍රතිපත්තිය නම්‍යශීලී විය යුතුය. අයවැය සඳහා මහ බැංකුව මගින් සෘජුව මුදල් මුද්‍රණය කිරීම තහවුරු කෙරෙන තහනම දිගටම පවත්වා ගනිමින් මහ බැංකුවේ ස්වාධීනත්වය සුරැකිය යුතුය. ගෝලීය අවිනිශ්චිතභාවය මධ්‍යයේ විදේශ සංචිත ගොඩනැගීම සහ විනිමය අනුපාත නම්‍යශීලීභාවය අත්‍යවශ්‍ය වේ. මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය සඳහා අක්‍රිය ණය කළමනාකරණය සහ කුඩා මූල්‍ය සමාගම්වල දුර්වලතා හඳුනා ගැනීම වැදගත් වේ.
පාලන ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ 2026 රජයේ ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අගය කරන අතර, දූෂණයට එරෙහි වැඩපිළිවෙළට එය මහත් පිටුවහලක් වනු ඇත. අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ (CIABOC) ස්වාධීනත්වය සුරැකීම සහ රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදන හා රාජ්‍ය ව්‍යවසාය පිළිබඳ ශක්තිමත් නීතිමය රාමුවක් සැකසීම මෙහිදී ප්‍රධාන වේ. තිරසාර වර්ධනයක් සඳහා වෙළඳ ලිහිල්කරණය, ඩිජිටල්කරණය සහ ව්‍යාපාරික නීති සරල කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
අයි.එම්.එෆ් නියෝජිත පිරිස ජනාධිපති සහ මුදල් අමාත්‍ය අනුර කුමාර දිසානායක, කම්කරු අමාත්‍ය සහ මුදල් හා සැලසුම් නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය මහාචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු, ආර්ථික සංවර්ධන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය නිශාන්ත ජයවීර, මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය පී. නන්දලාල් වීරසිංහ, භාණ්ඩාගාර ලේකම් ආචාර්ය හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම, ජනාධිපති ජ්‍යෙෂ්ඨ ආර්ථික උපදේශක දුමින්ද හුලංගමුව, ජනාධිපති ඩිජිටල් ආර්ථික උපදේශක ආචාර්ය හාන්ස් විජයසූරිය සහ දකුණු පළාත් ආණ්ඩුකාර මහාචාර්ය සුසිරිපාල මානවඩු යන මහත්වරුන් හමු විය. එමෙන්ම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්, පෞද්ගලික අංශයේ නියෝජිතයන් සහ සිවිල් සංවිධාන සමඟද සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.
ගාල්ල ඇතුළු දකුණු පළාතේ සංචාරය අතරතුර දක්වන ලද සහයෝගය පිළිබඳව බලධාරීන්ට ස්තූතිය පුද කරන අතර, මෙම අභියෝගාත්මක අවස්ථාවේදී ශ්‍රී ලංකාවට සහය වීමට අප සැමවිටම කැපවී සිටිමු යැයිද ඒ මහතා වැඩිදුරටත් පැවසීය.
(සටහන | ජේ.මුණසිංහ)
