"ආදායම් මාර්ග හීන වෙද්දී වියදම් කිරීමේ හැකියාව අවම මට්ටමකට" - නිව්යෝර්ක් නුවරින් නිකුත් වූ අලුත්ම වාර්තාව
2026 අවසානයේ ඇමරිකානු උද්ධමනය 3.7% දක්වා ඉහළ යන ලකුණු - ඉතිරි කිරීමේ ප්රතිශතය 2.6% දක්වා පහළට
ධනවත් පන්තිය කොටස් වෙළඳපොළෙන් ලාභ ලබද්දී, මධ්යම සහ පහළ පන්ති ණය කාඩ්පත් පොලියට හසුවීමේ අවදානමක්
ලෝකයේ ප්රබලතම ආර්ථිකය හිමි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පාරිභෝගිකයන් තවදුරටත් භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීම් සිදුකළ ද, එරට යළි හිස ඔසවමින් පවතින බරපතළ උද්ධමන පීඩනය (Inflation pressure) හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ සැබෑ ආදායම් වර්ධනය සීමා වී පාරිභෝගික ශක්තිය වේගයෙන් ඛාදනය වෙමින් පවතින බව ජාත්යන්තර ෆිච් රේටින්ග්ස් (Fitch Ratings) ආයතනය පවසයි.
ෆිච් ආයතනයේ ඇමරිකානු ආර්ථික විද්යා ප්රධානී ඔලු සොනෝලා (Olu Sonola) පෙන්වා දෙන්නේ පාරිභෝගිකයන්ගේ බැලන්ස් ෂීට් ශක්තිමත් වුවද, ඉතිරි කිරීම් සීමා වීම (Lower saving buffers) නිසා 2026 වසරේ දෙවන භාගයේදී ඇමරිකානු වෙළඳපොළේ මිලදී ගැනීම් රටාව දැඩි අසමතුලිතතාවකට පත්වන බවයි.
ඇමරිකානු පාරිභෝගිකයාගේ මිලදී ගැනීමේ හැසිරීම (US Consumer Spending) යනු සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයටම සහ ශ්රී ලංකාව වැනි අපනයන මත යැපෙන රටවලට සෘජුවම බලපාන සාධකයකි. 2025 වසරේ 2.6%ක සාමාන්ය අගයක පැවති ඇමරිකාවේ සැබෑ පාරිභෝගික වියදම් වර්ධනය, 2026 වසරේ මුල් කාර්තුව වන විට 1.4% දක්වා වේගයෙන් පහත වැටී ඇත. මේ වසරේ සමස්ත පාරිභෝගික වියදම් වර්ධනය 1.7%ක් වැනි අඩු අගයකට සීමා වනු ඇතැයි ෆිච් ආයතනය පුරෝකථනය කරයි.
ඇමරිකානු ආර්ථිකයේ මතු වී ඇති ප්රධාන අර්බුද 3ක්
උද්ධමනය ඉහළ යාම සහ පුරෝකථන වෙනස් වීම:
පසුගිය අප්රේල් මාසයේ 3.8%ක්ව පැවති ඇමරිකානු උද්ධමනය (CPI Inflation) මැයි මාසය වන විට 4.2% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මේ හේතුවෙන් ෆිච් ආයතනය 2026 වසර අවසානය සඳහා ලබාදී තිබූ උද්ධමන පුරෝකථනය 3.0% සිට 3.7% දක්වා ඉහළ දමා තිබේ.
සැබෑ ආදායම් පහත වැටීම:
පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව පුද්ගලික ඉවතලිය හැකි නාමික ආදායම් වර්ධනය 5.1% සිට 2.6% දක්වා අඩකින් පහත වැටී ඇති අතර, උද්ධමනයට සාපේක්ෂව සකස් කළ සැබෑ ඉවතලිය හැකි ආදායම (Real disposable income) 1.1%කින් සෘණාත්මක අගයක් ගෙන ඇත.
ණය බර සහ ක්රෙඩිට් කාඩ් හිඟ හිමිකම්:
නිවාස උකස් ණය ගෙවීම් තවදුරටත් ස්ථාවර මට්ටමක පැවතුණ ද, මෝටර් රථ ණය (Auto loans) සහ ක්රෙඩිට් කාඩ්පත් ණය පැහැර හැරීම් (Credit-card delinquencies) ඉහළ යෑම මඟින් මධ්යම සහ පහළ පන්ති මුහුණ දෙන මූල්ය පීඩනය නිරාවරණය වේ.
ලෝක මූල්ය විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, වත්මන් ඇමරිකානු ආර්ථිකය තුළ පැහැදිලි පන්ති බෙදීමක් (Economic disparity) නිර්මාණය වෙමින් පවතී. ඉහළ ආදායම් ලබන ධනවත් පන්තිය කොටස් වෙළඳපොළේ (Equity gains) වාසි ලබමින් තම ශුද්ධ වත්කම් වර්ධනය කරගන්නා අතර, ඔවුන්ගේ පරිභෝජන රටාව වෙනස් වී නැත.
නමුත් ඇමරිකාවේ බහුතරය වන මධ්යම සහ පහළ ආදායම්ලාභී පවුල්වල ඉතිරි කිරීමේ ප්රතිශතය (Saving ratio) 2.6% වැනි අවම මට්ටමකට වැටී තිබීම නිසා, පවතින ඉහළ පොලී අනුපාත සහ ජීවන වියදම් හමුවේ ඔවුන් දැඩි ආර්ථික අනතුරකට මුහුණ දී සිටී. ඉදිරියේදී ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල (Oil prices) තවදුරටත් පහත වැටුණහොත් පමණක් ඇමරිකානු පාරිභෝගිකයාට යම් සහනයක් අපේක්ෂා කළ හැකි බව ආර්ථික විද්යාඥයෝ අවධාරණය කරති.
(මුලාශ්රය | economynext.com)
