"අමෙරිකාවෙන් ඉරාන ඉලක්ක 6කට අඛණ්ඩව තුන්වැනි දිනටත් දැවැන්ත ප්රහාර" - සෞදි ගුවන් තොටුපොළකට හූති සංවිධානයෙන් බැලස්ටික් මිසයිල වර්ෂාවක්; වසර 4ක සටන් විරාමය සහමුලින්ම බිඳ වැටේ
බ්රෙන්ට් බොරතෙල් ඩොලර් 83 සීමාවට; ගෝලීය බලශක්ති සැපයුමෙන් 5න් 1ක් පාලනය කරන මුහුදු තීරයේ නාවික ගමනාගමනය අඩපණ වෙයි
මැදපෙරදිග කලාපය පුරා අමෙරිකාව, ඉරානය සහ හූති සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතර හමුදාමය ප්රහාර මාලාවක් හුවමාරු වෙමින් යුද උණුසුම අතිශය දරුණු ලෙස වර්ධනය වීමත් සමඟ, ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල එකවරම සියයට 9කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් (ගෝලීය තෙල් අර්බුදයක සේයා මතු කරමින්) ඉහළ ගොස් තිබේ.
ගෝලීය තෙල් සහ ස්වාභාවික වායු (LNG) සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් (20%) ප්රවාහනය කෙරෙන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) කේන්ද්ර කරගනිමින් ඇරඹී ඇති මෙම ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් ජූනි මාසයේ එකඟ වූ සටන් විරාම ගිවිසුම් ද සහමුලින්ම බිඳ වැටී ඇත.
බොරතෙල් මිලෙහි ඓතිහාසික පිම්ම
විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරන පරිදි, මෙම දේශපාලනික හා මිලිටරි නොසන්සුන්තාව හේතුවෙන් ජාත්යන්තර බොරතෙල් මිල දර්ශකයන්හි කැපී පෙනෙන ඉහළ යාමක් සටහන් වේ.
බ්රෙන්ට් සහ WTI මිල ගණන්:
බ්රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් මිල ඩොලර් 7.29කින් හෙවත් 9.59%කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 83.30ක් ලෙස සටහන්ව තිබේ. එමෙන්ම WTI බොරතෙල් මිල ඩොලර් 6.73කින් හෙවත් 9.42%කින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 78.14ක් දක්වා මිල අධික වී ඇත.
වාර්තාගත වර්ධනය:
බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිලෙහි මෙම තියුණු ඉහළ යාම අප්රේල් 2 වැනිදායින් පසු වාර්තා වූ ඉහළම එක්දින ඩොලර් වර්ධනය වන අතර, එය ජූනි 12 වැනිදායින් පසු සටහන් වූ ඉහළම අගය ද වෙයි.
ට්රම්ප්ගේ නාවික අවහිරය සහ ඉරාන-හූති ප්රතිප්රහාර
3 දිනක අමෙරිකානු ප්රහාර:
මැදපෙරදිග කලාපය පුරා සේවා නිලධාරීන් 50,000කට අධික පිරිසක් යොදවමින් අමෙරිකානු හමුදාව අඛණ්ඩව තුන්වැනි දිනටත් ඉරානයට එරෙහිව දැවැන්ත ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර තිබේ. ඉරානයේ වාණිජ නැව් ගමනාගමන ධාරිතාව දුර්වල කිරීමේ අරමුණින් බුෂෙහ්ර්, චා බහාර්, ජාස්ක්, කොනාරක්, අබු මූසා සහ බන්ඩර් අබ්බාස් යන උපායමාර්ගික ප්රදේශ 6ක පිහිටි ඉලක්ක වෙත මෙම ප්රහාර සාර්ථකව එල්ල කළ බව වොෂින්ටනය පවසයි.
හෝමුස් බද්ද සහ UN විරෝධය:
ඉරානය සමඟ හමුදාමය ප්රහාර හුවමාරු වීමෙන් පසු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ප්රකාශ කළේ, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ප්රවාහනය කෙරෙන සියලුම භාණ්ඩවලින් 20%ක මුදලක් ගාස්තු වශයෙන් අය කරගනිමින් නාවික අවහිරයක් පනවන බවයි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ නාවික නියෝජිතායතනය (IMO) ට්රම්ප්ගේ මෙම යෝජනාවට සෘජුවම එදිරිව අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ ජාත්යන්තර නාවික ගමනාගමන සමුද්ර සන්ධි සඳහා අනිවාර්ය බදු පැනවීමට කිසිදු නීතිමය පදනමක් නොමැති බවයි.
ඉරානයේ සහ හූතිවරුන්ගේ පිළිතුර:
වොෂින්ටනයේ මැදිහත්වීම්වලට ඉඩ නොදෙන බවත්, ඉරාන අවසරයකින් තොරව යාත්රා කිරීමට ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයකට මුහුණ දෙන බවත් ටෙහෙරානය අවධාරණය කරයි. මේ අතර, සෞදි අරාබිය විසින් යේමනයේ සනා ගුවන් තොටුපොළට එල්ල කළ ප්රහාරවලට පළිගැනීමක් ලෙස, ඉරාන හිතවාදී හූති සංවිධානය විසින් සෞදියේ අභා ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපොළ වෙත බැලස්ටික් මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර මාලාවක් එල්ල කර තිබේ. මේ සමඟ දෙපාර්ශවය අතර වසර හතරක් පැවති සටන් විරාමය නිල වශයෙන් අවසන් වී ඇත.
පෙබරවාරි අගභාගයේදී මෙම කලාපීය යුද්ධය ඇරඹීමට පෙර ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් රැගෙන ගිය මුහුදු මාර්ග මෙලෙස අවහිර වීම, ඉදිරි සතිවලදී සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයේම භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් කෙරෙහි සෘජුවම බලපානු ඇතැයි ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
