වසර 30ක ජාතික අවකාශීය සැලැස්මකට බංග්ලාදේශයෙන් පියවර: භූමි හා යටිතල පහසුකම් විප්ලවයක්!

නගරබද ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාම සහ කෘෂිකාර්මික ඉඩම් ක්ෂය වීම පාලනයට 'National Spatial Plan' ක්‍රියාත්මක කෙරෙයි

වර්ග කිලෝමීටරයකට 23,000ක් වෙසෙන ඩකා නුවර පීඩනය අඩු කරමින් විමධ්‍යගත සංවර්ධනයකට ජාතික සැලසුම් කොමිසමේ අනුමැතිය


තිරසාර භූමි පරිහරණය සහ අවකාශීය සැලැස්මේ පදනම

බංග්ලාදේශයේ වේගවත් හා අසංවිධානාත්මක නාගරීකරණය පාලනය කිරීම, හදිසි කෘෂිකාර්මික ඉඩම් අහිමිවීම වැළැක්වීම සහ ස්වාභාවික සම්පත් ප්‍රශස්ත ලෙස භාවිත කිරීම අරමුණු කරගනිමින් 2026 සිට 2056 දක්වා වන වසර 30ක දීර්ඝ කාලීන 'ජාතික අවකාශීය සැලැස්ම' (National Spatial Plan - NSP) සකස් කිරීමට එරට රජය පියවර ගෙන තිබේ. බංග්ලාදේශයේ සමස්ත භූමි ප්‍රමාණය මෙන්ම නාවික සැතපුම් 200ක සුවිශේෂී සාගර ආර්ථික කලාපය ද මෙම මූලෝපායික සැලැස්මට ඇතුළත් වේ.

මෙම ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් බංග්ලාදේශ නාගරික සංවර්ධන අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය (UDD) විසින් ටාකා බිලියන 4.63ක (Tk 463 Crore) ව්‍යාපෘති යෝජනාවක් සකස් කර අනුමැතිය සඳහා සැලසුම් කොමිසම වෙත යොමු කර ඇත. වසර තුනක් ඇතුළත මෙම සැලැස්ම සකස් කර අවසන් කිරීමට අපේක්ෂිත අතර, වෙනස් වන සාමාජික-ආර්ථික හා පාරිසරික තත්ත්වයන්ට අනුකූලව සෑම වසර පහකට වරක්ම එය යාවත්කාලීන කිරීමට නියමිතය.

බංග්ලාදේශ ජාතික අවකාශීය සැලැස්මේ (NSP) ප්‍රධාන කරුණු     

| සැලසුම් කාලරාමුව: 2026 - 2056 (වසර 30ක මූලෝපායික රාමුවක්)                                                            

| ව්‍යාපෘති පිරිවැය: බංග්ලාදේශ ටාකා බිලියන 4.63යි (Urban Development Directorate මගින් ඉදිරිපත් කළ)                      

| නාගරික ජනගහන වර්ධනය: 2001 දී 23.3% සිට 2021 දී 31.66% දක්වා ඉහළට (2035 වන විට 38.2% ඉක්මවනු ඇතැයි අනුමාන කෙරේ)    

| ජනගහන හානිය සහ පීඩනය: ඩකා නුවර වර්ග කිලෝමීටරයකට ජනගහනය 23,234ක් වන අතර රංගමති හි එය 97කි                          

| කෘෂිකාර්මික ඉඩම් ක්ෂයවීම: වසරකට 0.19%ක ප්‍රමාණයකින් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් අහිමි වීම                                        

| අදාළ අලුත්ම පනත: Spatial Planning Bill, 2026 (2026 අප්‍රේල් 08 වන දින සම්මත විය)                                      


අසංවිධානාත්මක නාගරීකරණය සහ විමධ්‍යගතකරණය

දත්ත වාර්තාවලට අනුව බංග්ලාදේශයේ නාගරික ජනගහනය 2001 වසරේදී පැවැති සියයට 23.3 සිට 2021 වන විට සියයට 31.66 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, 2035 වන විට එය සියයට 38.2 ඉක්මවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මෙරට නාගරික කලාප මගින් ජාතික දේපොළ නිෂ්පාදනයෙන් (GDP) සියයට 65කට අධික ප්‍රමාණයක් උත්පාදනය කළ ද, ඩකා නුවර වර්ග කිලෝමීටරයකට ජනගහනය 23,234ක් වැනි අධික මට්ටමක පැවතීම නිසා නාගරික පද්ධතීන් දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇත.

මෙම තත්ත්වයට විසඳුමක් ලෙස නව NSP රාමුව මගින් භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති (GIS) ආශ්‍රිත සිතියම්ගත කිරීම් භාවිත කරමින් කර්මාන්ත, නේවාසික කලාප, මහාමාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග එකිනෙක සම්බන්ධ වන පරිදි විමධ්‍යගත නාගරික සංවර්ධනයක් උදෙසා යටිතල පහසුකම් යොමු කරනු ඇත. 2026 අප්‍රේල් 08 වන දින සම්මත කරන ලද 'Spatial Planning Bill, 2026' පනත මගින් මෙම නීතිමය රාමුව තවදුරටත් බලගන්වා තිබේ.

දේශගුණික අභියෝග සහ අනාගත නීතිමය රාමුව

1990 සහ 2019 අතර කාලය තුළ බංග්ලාදේශයේ මිලියන 38.7ක ජනගහනයක් ස්වාභාවික ආපදා 185කට මුහුණ දී ඇති අතර, වසරකට සියයට 0.19ක ප්‍රමාණයකින් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් අඩුවෙමින් පවතී. නව අවකාශීය සැලැස්ම මගින් 'Bangladesh Delta Plan 2100' සහ 'National Adaptation Plan 2023-2050' සමඟ අනුගත වෙමින්, වෙරළබඩ කලාපවල දේශගුණික විපර්යාසයන්ට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තයක් සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්‍යාපෘති ප්‍රවර්ධනය කිරීමට නියමිතය.

ජහන්ගීර්නගර් විශ්වවිද්‍යාලයේ නාගරික හා ප්‍රාදේශීය සැලසුම් පිළිබඳ මහාචාර්ය ආදිල් මොහොමඩ් ඛාන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම සැලැස්ම යනු හුදු ප්‍රතිපත්ති ලේඛනයක් නොව අසංවිධානාත්මක නාගරීකරණය සහ කර්මාන්තකරණය පාලනය කරමින් සමස්ත සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය විධිමත් කරන තීරණාත්මක මෙවලමක් බවයි. බ්‍රිතාන්‍යයේ 'Town and Country Planning Act' පනතට සමානව විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ක්‍රියාත්මක වන මෙම වැඩපිළිවෙල මගින් ඉදිරියේදී බංග්ලාදේශයේ සියලුම අංශවල සංවර්ධන ව්‍යාපෘති මධ්‍යගතව නිරීක්ෂණය කෙරෙනු ඇත.

මුලාශ්‍රය :

Govt moves to formulate National Spatial Plan for optimal use of land for development