අමෙරිකානු සම්බාධක ලිහිල් කළහොත් දින හතකින් සාගර මාර්ගය විවෘත කිරීමට සූදානම් බව නිව්යෝර්ක් නුවරදී ප්රකාශ වේ
සාකච්ඡා සාර්ථක වුවහොත් ඉන්ධන මිල පහළට; ශ්රී ලංකාවට සහ ආසියානු කලාපයටත් සහනයක්
එක්සත් ජනපදය විසින් එල්ල කර ඇති හමුදාමය පීඩනය ලිහිල් කර, තම වරායන් වෙත පනවා ඇති නාවික අවහිරතා ඉවත් කරන්නේ නම්, දින හතක් ඇතුළත හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) යළි වෙළෙඳ නෞකා ගමනාගමනය සඳහා විවෘත කිරීමට සූදානම් බව ඉරානය ප්රකාශ කර තිබේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිවාරයට සමගාමීව රොයිටර් පුවත් සේවය අමතමින් ජ්යෙෂ්ඨ ඉරාන නිලධාරියෙකු මේ බව පවසා ඇත.
රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට ඉරානයෙන් දොරටු විවෘත වෙයි
නිව්යෝර්ක් නුවර රැඳී සිටින ඉරාන දූත පිරිසට අමෙරිකාව සමඟ සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලු විසඳා ගැනීම සඳහා පූර්ණ බලතල හිමිව ඇති බව අදාළ ඉරාන නිලධාරියා සඳහන් කර තිබේ. පසුගිය සැප්තැම්බර් 16 වැනිදා අතරමැදියන් මාර්ගයෙන් සිය යෝජනා මාලාව වොෂින්ටනය වෙත භාර දුන් බවත්, වත්මන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිවාරය සාමකාමී මාවතකට පිවිසීමට ලැබුණු කදිම අවස්ථාවක් බවත් ඉරාන පාර්ශ්වය අවධාරණය කරයි.
කෙසේවෙතත්, නිව්යෝර්ක් පැමිණි ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියෑන් සහ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් අතර සෘජු මුහුණට මුහුණ හමුවක් සිදු නොවනු ඇති අතර, සාකච්ඡා අතරමැදියන් හරහා සිදු කිරීමට සැලසුම් කර ඇතැයි වාර්තා වේ.
සමුද්ර සන්ධියේ වැදගත්කම සහ ලෝක වෙළෙඳපොළ ප්රතිචාරය
ලෝකයේ මුළු බොරතෙල් භාවිතයෙන් පහෙන් එකක් පමණ ප්රවාහනය කෙරෙන්නේ පර්සියානු බොක්ක සහ ඉන්දියන් සාගරය යා කරන මෙම පටු හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහාය. ඉරානය මෙම කොන්දේසි සහගත ප්රකාශය සිදු කිරීමත් සමඟම, ජාත්යන්තර වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිලෙහි යම් පහත වැටීමක් නිරීක්ෂණය වූ බව ආර්ථික දර්ශක පෙන්වා දෙයි.
සාකච්ඡා සාර්ථක වී මෙම මුහුදු මාර්ගය යථා තත්ත්වයට පත් වුවහොත්, ඉන්ධන සැපයුම සුරක්ෂිත වී ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල සැලකිය යුතු ලෙස පහළ යනු ඇති බව බලශක්ති විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.
ශ්රී ලංකාවට සහ දකුණු ආසියාවට ඇති බලපෑම
මෙම තත්ත්වය ශ්රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියානු රටවලට සෘජුවම බලපාන කරුණකි. ශ්රී ලංකාව සිය සමස්ත බොරතෙල් සහ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන අවශ්යතාවය සපුරා ගන්නේ ආනයනය මගිනි. මැදපෙරදිග අර්බුදය හේතුවෙන් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වීමෙන් නෞකා ගාස්තු සහ රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ ගොස් දේශීය වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන, ගෑස් මෙන්ම ආනයනික භාණ්ඩ මිල ගණන් කෙරෙහි පීඩනයක් එල්ලවී ඇත.
එබැවින්, සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් හෝමූස් මුහුදු මාර්ගය යළි විවෘත වුවහොත්;
* ලෝක තෙල් මිල ස්ථාවර වීමෙන් මෙරට ඉන්ධන සහ විදුලි පිරිවැය කෙරෙහි එල්ල වන පීඩනය අවම වීම,
* භාණ්ඩ ප්රවාහන වියදම් අඩු වීම හරහා ජීවන වියදම පාලනය වීමට සහය ලැබීම,
* මෙරට විදේශ විනිමය සංචිත ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබීම,
යන වාසිදායක තත්ත්වයන් ශ්රී ලාංකික ආර්ථිකයට උදා වනු ඇත.
රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට ඉඩ ප්රස්ථාව පවතින බව පෙනී ගියද, දෙපාර්ශ්වය අතර ඉදිරි දින කිහිපය තුළ නිව්යෝර්ක් නුවරදී පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවල ප්රගතිය මත සමස්ත කලාපයේ මෙන්ම ලෝක ආර්ථිකයේ ඉදිරි ගමන්මග තීරණය වනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්ර සබැඳි
Reuters: Iran ready to reopen Strait of Hormuz if US eases military pressure and lifts blockade
India Today: Iran ready to reopen Hormuz in 7 days, says UNGA is golden opportunity for US talks
Livemint: Iran offers to open Strait of Hormuz, say reports | How can it impact crude oil and markets?
