යුක්රේනයේ හමුදා බුද්ධි අංශය සමඟ රහසිගතව කටයුතු කරන බව පවසන ඔවුන්, රුසියානු හමුදා ඉලක්ක පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීමේ සිට හමුදා වත්කම්වලට එල්ල කරන ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර සඳහා සහාය ලබාදීම දක්වා විවිධ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව කරුණු හෙළි කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පුද්ගලයන් විසින් කරන ලද ප්‍රකාශ සියල්ල ස්වාධීනව තහවුරු කිරීමට බීබීසීයට හැකි වී නොමැත. එසේ වුවද, ඔවුන් විස්තර කරන ක්‍රියාකාරකම් මගින් රුසියාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන බව කියන රහසිගත ජාල, යුද්ධයේ බුද්ධි මෙහෙයුම් සහ පුටින් පාලනයට එරෙහි අභ්‍යන්තර විරෝධය පිළිබඳව අවධානය යොමු වේ.
රුසියාව තුළ සිට යුක්රේනයට සහාය දෙන අයිවන්
මෙම ගවේෂණාත්මක වාර්තාව සඳහා ස්වාධීන පෝලන්ත මාධ්‍යවේදී මාර්සින් මාමොන් සමඟ සම්බන්ධ වූ එක් පුද්ගලයෙකු බීබීසීය විසින් 'අයිවන්' යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වා තිබේ.
අයිවන් පවසන්නේ, රුසියාව තුළ සිටිමින් යුක්රේන හමුදා බුද්ධි අංශයට සහාය ලබාදුන් බවයි. ඔහුගේ කාර්යයන් අතර රුසියානු හමුදා ස්ථාන නිරීක්ෂණය කිරීම, හමුදා වත්කම් පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම සහ ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර සඳහා අවශ්‍ය සැපයුම් කටයුතු සම්බන්ධයෙන් සහාය ලබාදීම ඇතුළත් වූ බව ඔහු කියා සිටී.
විශේෂයෙන්ම රුසියාවේ උපායමාර්ගික බෝම්බ හෙළන ගුවන් යානා සහ යුද උපකරණ නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්තශාලා ඉලක්ක කරගත් ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් තමන් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බව ඔහු සඳහන් කර ඇත.
ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර සඳහා අවශ්‍ය කොටස් සඟවා තැබීමට සුදුසු ස්ථාන සොයාගැනීම සහ හමුදා ඉලක්ක පිළිබඳ පූර්ව නිරීක්ෂණ සිදුකිරීම ද තම කාර්යයට අයත් වූ බව අයිවන් මාමොන්ට පවසා තිබේ.
ඔහුගේ වචනවලින් කියනවා නම්, ඩ්‍රෝන් කොටස් එකලස් කළ පසු ඒවා විශාල විනාශයක් සිදුකළ හැකි ආයුධ බවට පත්වේ. එක් ප්‍රහාරයකින් ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනා හමුදා වත්කමක් විනාශ කළ හැකි බව ද ඔහු පෙන්වා දී තිබේ.
තමන් රුසියානු හමුදා ගුවන් තොටුපළක් අසල පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සඟවා තැබූ ආකාරය දැක්වෙන වීඩියෝවක් ද ඔහු මාධ්‍යවේදියා වෙත ලබාදී ඇතැයි වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
එවැනි ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් තමන් අත්අඩංගුවට පත්වුවහොත් ත්‍රස්තවාදයට අදාළ චෝදනා යටතේ දීර්ඝ කාලයක් සිරගත වීමට සිදුවිය හැකි බව අයිවන් දැන සිටියේය.
පිටුවහල් ජීවිතයෙන් මෙහෙයවන ෆෝමාගේ රහසිගත ජාලය
මෙම වාර්තාවේ තවත් ප්‍රධාන චරිතයක් වන්නේ පෝලන්තයේ පිටුවහල් ජීවිතයක් ගත කරන රුසියානු ජාතිකයෙකි. බීබීසීය ඔහු හඳුන්වා දෙන්නේ 'ෆෝමා' යන අන්වර්ථ නාමයෙනි.
ෆෝමා පවසන්නේ, රුසියාව තුළ සිටින ස්වේච්ඡා ක්‍රියාකාරීන්ගේ ජාලයක් තමන් දුරස්ථව මෙහෙයවන බවයි. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ යුක්රේන හමුදා බුද්ධි අංශය වන GUR හි අවධානයට ලක්විය හැකි ඉහළ පෙළේ රුසියානු හමුදා නිලධාරීන් සහ වෙනත් පුද්ගලයන් පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම බව ඔහු කියා සිටී.
කෙසේ වෙතත්, තම ජාලය කිසිදු ඝාතනයකට සම්බන්ධ නොවන බව ෆෝමා අවධාරණය කරයි. ඔහු පවසන්නේ තමන්ගේ කාර්යභාරය තොරතුරු රැස් කිරීම සහ ඒවා යුක්රේන බුද්ධි අංශ වෙත ලබාදීම බවයි.
ෆෝමාට අනුව, රුසියාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන සහ යුක්රේනය වෙනුවෙන් කටයුතු කරන පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව 300ත් 500ත් අතර විය හැකිය. එහෙත් එම සංඛ්‍යාව ස්වාධීනව තහවුරු කර නොමැත.
ඔහුගේ පුළුල් ජාලයට රුසියාවෙන් පිටත සිටින පුද්ගලයන් ද ඇතුළත් වන බව පැවසේ. ඔවුන් තොරතුරු රැස් කිරීම, පුද්ගලයන්ගේ ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීම සහ වෙනත් සහායක කටයුතු සිදුකරන බව ෆෝමා සඳහන් කර ඇත.
ඉහළ පෙළේ හමුදා නිලධාරීන් පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම
ෆෝමා මාධ්‍යවේදී මාර්සින් මාමොන්ට තම කණ්ඩායමේ කටයුතු පිළිබඳ සීමිත අවබෝධයක් ලබාදී තිබේ.
ඔහු පෙන්වා දුන් තොරතුරු පද්ධති තුළ හමුදා ඒකක, ගබඩා සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරීන් සම්බන්ධ තොරතුරු ඇතුළත් බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ. යුක්රේනයට එරෙහි ප්‍රහාර සඳහා සම්බන්ධ බවට සැලකෙන රුසියානු හමුදා නිලධාරීන් පිළිබඳ තොරතුරු ද එම ජාලය විසින් විමර්ශනය කරන බව ඔහු පවසා ඇත.
GUR මගින් ඇතැම් පුද්ගලයන් පිළිබඳව සොයාබලන ලෙස ඉල්ලීම් ලැබෙන බව ෆෝමා පිළිගනී. එහෙත් එම පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම පරීක්ෂාවක් සිදුකිරීමෙන් පසුව පමණක් ඉදිරි කටයුතු පිළිබඳ තීරණ ගන්නා බව ඔහු පවසයි.
ඔහුගේ තර්කය වන්නේ යුක්රේනයට එරෙහි යුද ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් වගකිව යුතු බවට පත්කිරීම තමන්ගේ අරමුණ බවයි.
එසේ වුවද, ඔහුගේ ජාලය රැස්කරන තොරතුරු සහ ඒවා පසුව භාවිත කරන ආකාරය පිළිබඳ සම්පූර්ණ චිත්‍රයක් බීබීසී වාර්තාවෙන් තහවුරු නොවේ.
ජෙනරාල්වරයෙකුගේ ඝාතනය හා සම්බන්ධ වූ බවට ප්‍රකාශ
ෆෝමාගේ ප්‍රකාශ අතරින් විශේෂ අවධානයක් යොමු වන්නේ රුසියානු ලුතිනන් ජෙනරාල් ෆනිල් සර්වරොව්ගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් ඔහු කළ සඳහනටය.
වාර්තාවට අනුව, 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී මොස්කව්හිදී ඝාතනයට ලක්වූ සර්වරොව් පිළිබඳ තොරතුරු යුක්රේන පාර්ශ්වයට ලබාදුන් බව ෆෝමා පිළිගෙන තිබේ.
එම නිලධාරියාගේ ගමන්බිමන් සහ පෞද්ගලික ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රැස්කිරීම දුෂ්කර වූ බව ඔහු පසුව මාමොන් වෙත යැවූ පණිවිඩයක සඳහන් කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඝාතනය සිදුකිරීමේ සැලසුම් පිළිබඳව තමන් හෝ තම ජාලය කල්තියා දැනුවත් නොකළ බවත්, එම ඝාතනයට තමන් සම්බන්ධ නොවූ බවත් ෆෝමා අවධාරණය කරයි.
මෙම ප්‍රකාශ මගින් බුද්ධි තොරතුරු රැස්කිරීම සහ ඒවා මත පදනම්ව සිදුකෙරෙන මෙහෙයුම් අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව ඉස්මතු වේ. එහෙත් සර්වරොව්ගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් ෆෝමාගේ නිශ්චිත භූමිකාව ස්වාධීනව තහවුරු වී නොමැත.
යෙලබුගා ඩ්‍රෝන් කම්හලට එල්ල වූ ප්‍රහාරය
ෆෝමා විසින් අයිවන්ගේ පසුබිම පිළිබඳව සිදුකළ පරීක්ෂණවලින් පසුව, රුසියාවේ යෙලබුගා ප්‍රදේශයේ පිහිටි හමුදා ඩ්‍රෝන් නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයකට එල්ල වූ ප්‍රහාරයක් සම්බන්ධයෙන් ඔහුට සැකයක් ඇතිවූ බව වාර්තාවේ දැක්වේ.
අදාළ සිද්ධිය 2025 ජුනි මාසයේ සිදුවූ බව සඳහන් වන අතර, එම ප්‍රහාරයෙන් පුද්ගලයෙකු මියගිය බව ද වාර්තා වී තිබේ.
රුසියාවේ හමුදා ඩ්‍රෝන් නිෂ්පාදනයට වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකෙන එම ස්ථානයට එල්ල වූ ප්‍රහාරය සඳහා තමන් සම්බන්ධ වූ බවට අයිවන් පිළිබඳව ෆෝමා සැක කළේය. එහෙත් අයිවන්ගේ නිශ්චිත දායකත්වය ස්වාධීනව තහවුරු වී නොමැත.
අයිවන් පවසන්නේ සිවිල් වැසියන්ට හානි සිදුවීම වැළැක්වීම තමන්ගේ අරමුණ වූ බවයි.
රහසිගත ජීවිතයක අවදානම්
අයිවන්ගේ ප්‍රකාශ අනුව, රුසියාව තුළ මෙවැනි මෙහෙයුම්වල නිරත වීම ඔහුගේ ජීවිතයට නිරන්තර තර්ජනයක් වී තිබේ.
තම මෝටර් රථය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා නතර කළ අවස්ථාවක, එහි අතින් සකස් කළ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය තිබූ බව ඔහු පවසයි. එම අවස්ථාවේදී අත්අඩංගුවට පත්වීමට ඉතා ආසන්නව සිටි නමුත් තමන් අනාවරණය නොවූ බව ද ඔහු සඳහන් කර ඇත.
අත්අඩංගුවට ගැනීමේ අවදානම අවම කරගැනීම සඳහා, තමන් සමඟ සම්බන්ධ වූ අනෙකුත් පුද්ගලයන් පිළිබඳ සම්පූර්ණ තොරතුරු නොදැන සිටින ආකාරයෙන් මෙම ජාල ක්‍රියාත්මක වන බව අයිවන් පවසයි.
ෆෝමා ද එවැනිම ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කරන බව කියා සිටී. ඔහුගේ අදහස අනුව, පුද්ගලයන් විශාල කණ්ඩායම් වශයෙන් සම්බන්ධ වීම සහ අන්තර්ජාලය තුළ හඳුනාගත හැකි සලකුණු තැබීම ඔවුන්ගේ අනාවරණය වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.
මෙම ප්‍රකාශ මගින් රුසියාව තුළ රහසිගතව ක්‍රියාකරන බව කියන පුද්ගලයන් මුහුණ දෙන නීතිමය, පෞද්ගලික සහ ආරක්ෂක අවදානම් පිළිබඳව අවධානය යොමු වේ.
යුක්රේන බුද්ධි අංශයට විශ්වාස කළ හැකිද?
මෙම ගවේෂණයේ වැදගත්ම ප්‍රශ්නයක් වන්නේ අයිවන්ගේ ප්‍රකාශවල විශ්වසනීයත්වයයි.
මාධ්‍යවේදී මාමොන් අයිවන්ගෙන් විමසා ඇත්තේ යුක්රේන බුද්ධි අංශයට ඔහු පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඇතිවිය හැක්කේ කෙසේද යන්නයි.
අයිවන් පවසා ඇත්තේ, තුන්වන රටකදී යුක්රේන නියෝජිතයන් හමුවී පරීක්ෂණවලට මුහුණදීමට තමන් සූදානම් බවයි. පසුව මාමොන්ට ඔහුගේ GUR සම්බන්ධීකාරකවරයා සමඟ දුරකථනයෙන් කතා කිරීමට ද අවස්ථාව ලැබී තිබේ.
එහෙත් එම සම්බන්ධීකාරකවරයා පසුව පිළිගෙන ඇත්තේ අයිවන් ස්වේච්ඡාවෙන් හෝ බලපෑම් යටතේ රුසියානු බලධාරීන් වෙනුවෙන් ද කටයුතු කරනවා විය හැකි බව සම්පූර්ණයෙන් බැහැර කළ නොහැකි බවයි.
මෙය රහසිගත බුද්ධි මෙහෙයුම්වල පවතින මූලික ගැටලුවක් ඉස්මතු කරයි. එනම්, තමන් වෙනුවෙන් කටයුතු කරන බව කියන පුද්ගලයෙකුගේ සැබෑ අරමුණු සහ විශ්වාසවන්තභාවය සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු කිරීමේ දුෂ්කරතාවයි.
අයිවන් රුසියාවට නිතර ඇතුළුවීම සහ පිටවීම ද ප්‍රශ්න මතුකර තිබේ. එහෙත් ෆෝමාගේ අදහස වන්නේ රුසියානු පාලන පද්ධතිය තුළ පවතින හිඩැස් නිවැරදිව හඳුනාගන්නා පුද්ගලයන්ට එවැනි ගමන්බිමන් සිදුකිරීමට හැකි විය හැකි බවයි.
අයිවන් යුක්රේනය වෙනුවෙන් කටයුතු කළ බවට තමන් සතුව ඇති සාක්ෂි පිළිබඳව බීබීසී වාර්තාව විස්තර කළ ද, ඔහුගේ සියලු ක්‍රියාකාරකම් හෝ පක්ෂපාතීත්වය ස්වාධීනව තහවුරු කර නැත.
පුටින් පාලනයට එරෙහි දේශපාලන විරෝධය
අයිවන් සහ ෆෝමා දෙදෙනාම පවසන්නේ තමන්ගේ අරමුණ යුක්රේනයට සහාය දීම පමණක් නොවන බවයි. ඔවුන් රුසියාවේ වත්මන් දේශපාලන පාලනයට ද විරුද්ධ වන අතර, යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලය පුටින්ගේ දේශපාලන අනාගතයට තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරනු ඇතැයි විශ්වාස කරති.
අයිවන්ගේ අදහස අනුව, යුද්ධයෙන් පරාජය වීම පුටින් පාලනයේ බිඳවැටීමට හේතුවක් විය හැකිය. එබැවින් තමන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් මගින් එම ක්‍රියාවලිය වේගවත් කිරීමට උත්සාහ කරන බව ඔහු පවසයි.
අයිවන් මීට පෙර රුසියාවේ දේශපාලන විපක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වී සිටි අයෙකු බව ද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ඔහුගේ අදහස අනුව, යුද්ධයට සහාය නොදක්වන බොහෝ දෙනෙකු රුසියාවෙන් පිටව ගොස් ඇති අතර තවත් පිරිසක් සිරගත වී සිටිති. එවැනි පසුබිමක් තුළ රුසියාව තුළ සිටිමින් විරෝධය පළ කරන පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව සීමිත වී ඇති බව ඔහු පවසයි.
එහෙත් රුසියාව තුළ සිදුවන සෑම කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවක්ම දේශපාලන විශ්වාසයන් මත පදනම් වී නොමැත. ඇතැම් පුද්ගලයන් තමන් ප්‍රවාහනය කරන භාණ්ඩවල සැබෑ අරමුණ නොදැනුවත්වම මෙවැනි ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ වන අතර, තවත් පිරිසක් මුදල් වෙනුවෙන් කටයුතු කරන බව බීබීසී වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
රුසියාව තුළ සිදුවන රහසිගත යුද්ධයේ පුළුල් චිත්‍රය
රුසියානු භූමිය තුළ හමුදා ඉලක්ක වෙත ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීම, බුද්ධි තොරතුරු රැස් කිරීම සහ ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන් පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගැනීම යුක්රේනයේ යුද උපායමාර්ගයේ කොටසක් වී ඇති බව යුක්රේන බලධාරීන් මීට පෙර ප්‍රකාශ කර තිබේ.
යුද්ධය ආරම්භ වීමෙන් පසුව රුසියාව තුළ ඉහළ පෙළේ හමුදා නිලධාරීන් ඝාතනයට ලක්වූ සිදුවීම් කිහිපයක් ද වාර්තා විය. යුක්රේනය සාමාන්‍යයෙන් එවැනි ඉලක්කගත ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් නිල වශයෙන් වගකීම භාරගැනීමෙන් වැළකී සිටියද, 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී ලුතිනන් ජෙනරාල් ඉගෝර් කිරිලොව් ඝාතනය කිරීම පිටුපස තමන් සිටි බව යුක්රේන බුද්ධි නිලධාරියෙකු මීට පෙර බීබීසීයට පවසා තිබිණි.
මෙවැනි සිදුවීම් මගින් රුසියාව සහ යුක්රේනය අතර යුද්ධය සටන් බිමට පමණක් සීමා නොවන බව පැහැදිලි වේ. එය රහසිගත බුද්ධි මෙහෙයුම්, අභ්‍යන්තර විරෝධතා ජාල සහ සතුරු භූමිය තුළ සිදුකරන මෙහෙයුම් ද ඇතුළත් පුළුල් ගැටුමකි.
එහෙත් එවැනි මෙහෙයුම්වල සැබෑ පරිමාණය, ඒවාට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව සහ ඒවායේ සෘජු බලපෑම තක්සේරු කිරීම තවමත් දුෂ්කරය.
“පුටින් සදහටම ජීවත් වෙන්නේ නැහැ”
අයිවන් සහ ෆෝමාගේ කතා හරහා පෙනී යන්නේ රුසියාව තුළ පුටින් පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියා කරන බව කියන පිරිසක්, යුක්රේනයේ බුද්ධි අංශ සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යන බවයි.
එහෙත් ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශවල සත්‍යතාව, ඔවුන්ගේ ජාලවල සැබෑ ප්‍රමාණය සහ ඔවුන් සිදුකළ බව කියන මෙහෙයුම්වල නිශ්චිත ප්‍රතිඵල තවදුරටත් තහවුරු කළ යුතු කරුණු ලෙස පවතී.
මාධ්‍යවේදී මාර්සින් මාමොන් සමඟ කළ සංවාදයකදී අයිවන් තමන් ජීවත් වන පරිසරය තුළ පවතින බිය පිළිබඳව සඳහන් කර තිබේ. තමන් කිසිවක් නොකළත් බිය තමන් පසුපස හඹා එන බව ඔහු පවසයි.
එසේ වුවද, රුසියාවේ අනාගතය පිළිබඳව ඔහු තුළ යම් බලාපොරොත්තුවක් පවතී.
“පුටින් සදහටම ජීවත් වෙන්නේ නැහැ,” යනුවෙන් අයිවන් පවසා ඇත.
ඔහුගේ එම ප්‍රකාශය රුසියාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන බව කියන රහසිගත විරෝධතා ජාල පිළිබඳ කතාවේ අවසානය පමණක් නොව, යුද්ධය අවසන් වූ පසුව රුසියාවේ දේශපාලන අනාගතය කුමන දිශාවකට ගමන් කරනු ඇත්ද යන්න පිළිබඳව පවතින අවිනිශ්චිතතාව ද පිළිබිඹු කරයි.
BBC විශේෂ ගවේෂණාත්මක වාර්තාව කියවන්න
සටහන: ටිරන් කුමාර බංගගමආරච්චි
