‘සිග්නල්’ සහ ‘විම්’ වැට් නඩුවෙන් යුනිලීවර් සමාගමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් තීරණාත්මක තීන්දුවක්  

වෙනත් ආයතන ලවා හැදෙව්වත් පාලනය තමන් සතු නම් බදු නීතිය හමුවේ සමාගම නිෂ්පාදකයෙක්.  

අභියාචනාධිකරණ තීන්දුව තහවුරු කරමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලෙන් නියෝගයක්.  


බාහිර සැපයුම්කරුවන් සහ වැට් බදු ගැටලුව  

දිගු කලක් තිස්සේ පැවති එකතු කළ අගය මත බද්ද හෙවත් වැට් (VAT) සංශෝධන ආරවුලකට අදාළව යුනිලීවර් ශ්‍රී ලංකා ලිමිටඩ් (Unilever Sri Lanka Limited) සමාගම ඉදිරිපත් කළ අභියාචනයක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නඩු ගාස්තුවලට යටත්ව ඉවත දමා තිබේ. අදාළ භාණ්ඩ භෞතිකව නිෂ්පාදනය කළේ බාහිර වෙනත් සමාගම් දෙකක් වුවද, බදු නීතියේ විධිවිධාන ප්‍රකාරව යුනිලීවර් සමාගමද “නිෂ්පාදකයෙකු” (manufacturer) ලෙස සැලකිය හැකි බව අධිකරණය සිය තීන්දුව මඟින් ප්‍රකාශ කර ඇත.  

මෙම නඩු තීන්දුව විනිසුරුවරුන් වන මහින්ද සමයවර්ධන, මේනකා විජේසුන්දර සහ සම්පත් අබයකෝන් ගෙන් සමන්විත ත්‍රිපුද්ගල ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ලක් හමුවේ ප්‍රකාශයට පත් විය.  

ආරවුලට මූලික වී තිබුණේ යුනිලීවර් සමාගමේ ගිවිසුම්ගත එකඟතාවන්ට යටත්ව පොලිපැක් සෙකෝ ලිමිටඩ් (Polypak Secco Limited) සමාගම මඟින් නිෂ්පාදනය කළ ‘සිග්නල්’ (Signal) දත් බුරුසු සහ ආර්. එම්. කෙමිකල්ස් සිලෝන් (R.M. Chemicals Ceylon Private Limited) සමාගම මඟින් නිෂ්පාදනය කළ ‘විම්’ (Vim) ස්කවුරර් බාර් සම්බන්ධයෙනි. අදාළ සමාගම් මඟින් නිෂ්පාදනය කළ මෙම භාණ්ඩ පසුව යුනිලීවර් සමාගම වෙත සපයා තිබූ අතර, සමාගම විසින් ඒවා වෙළෙඳපොළට නිකුත් කර බෙදාහැරීම් සිදුකර ඇත.  

සමාගමේ තර්කය සහ අධිකරණයේ ස්ථාවරය  

නඩු විභාගයේදී යුනිලීවර් සමාගම තර්ක කර තිබුණේ අදාළ භාණ්ඩ භෞතිකව නිපදවූයේ වෙනත් සමාගම් බැවින් සැබෑ නිෂ්පාදකයන් වන්නේ එම ආයතන බවත්, තමන් සිදුකළේ නිමවූ භාණ්ඩ මිලදී ගෙන අලෙවි කිරීම පමණක් බවත්ය. එබැවින් තමන්ව වැට් බදු අරමුණු වෙනුවෙන් සෘජු නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස වර්ගීකරණය කළ නොහැකි බව සමාගමේ ස්ථාවරය විය.  

එහෙත් එකතු කළ අගය මත බදු පනත සලකා බැලූ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දුන්නේ, යම් ආයතනයක් නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස පිළිගැනීමට කර්මාන්ත ශාලාවක හිමිකාරිත්වය, යන්ත්‍රසූත්‍ර සතු වීම හෝ සේවක පිරිස සෘජුව යෙදවීම අනිවාර්ය සාධකයක් නොවන බවයි.  

දෙපාර්ශ්වය අතර ඇති කරගෙන තිබූ කොන්ත්‍රාත් ගිවිසුම් සවිස්තරව නිරීක්ෂණය කළ අධිකරණය, මෙම නිෂ්පාදන නිපදවා ඇත්තේ යුනිලීවර් සමාගම නියම කළ විශේෂ පිරිවිතරයන්ට (specifications) සහ ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව බව සඳහන් කළේය. එමෙන්ම භාණ්ඩවල ගුණාත්මකභාවය, ඇසුරුම්කරණය මෙන්ම වාණිජ අනන්‍යතාවය පිළිබඳ සියලු තීරණාත්මක බලතල යුනිලීවර් සමාගම සතුව පැවති බවද නිරීක්ෂණය විය. ස්වාධීන නිෂ්පාදකයෙකුගෙන් නිමි භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා සාමාන්‍ය ගැනුම්කරුවෙකුට වඩා මෙම බැඳීම සහ පාලනය බෙහෙවින් සංකීර්ණ මෙන්ම පුළුල් එකක් බව විනිසුරු මඬුල්ල තීන්දු කළේය.  

තීන්දුවේ නෛතික පසුබිම සහ අනාගත බලපෑම  

තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් කරමින් විනිසුරු මහින්ද සමයවර්ධන සඳහන් කළේ වැට් පනතේ 83 වගන්තිය සමඟ කියවෙන 3(1)(අ) වගන්තියේ විධිවිධාන අනුව යුනිලීවර් සමාගම අදාළ කාර්යය සඳහා “නිෂ්පාදකයෙකු” වන බවයි. ඒ අනුව 2022 නොවැම්බර් මාසයේදී අභියාචනාධිකරණය ලබාදුන් තීන්දුව තහවුරු කළ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, යුනිලීවර් සමාගමේ අභියාචනය නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට පියවර ගත්තේය. විවිධ බදු වර්ෂ ආවරණය වන පරිදි දෙපාර්ශ්වය අතර පවතින තවත් අභියාචනා හතරක අවසන් ප්‍රතිඵලයට ද මෙම තීන්දුව ඍජුවම අදාළ වන බව සඳහන් වේ.  

භාණ්ඩ බාහිර පාර්ශ්ව ලවා නිෂ්පාදනය කරවා ගැනීම (contract manufacturing/outsourcing) මඟින් සන්නාම හිමිකාරිත්වය පවත්වාගෙන යන දේශීය හා බහුජාතික සමාගම් රැසකට මෙම නඩු තීන්දුව වැදගත් පූර්වාදර්ශයක් සපයයි. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක සැබෑ පාලනය, ප්‍රමිතීන් සහ වාණිජමය ප්‍රතිලාභ සමාගමක් සතු වන විට, භෞතික කර්මාන්තශාලා නොමැති වුවද ආදායම් බදු නීති හමුවේ නිෂ්පාදකයාගේ වගකීමෙන් බැහැර විය නොහැකි බව මෙමඟින් පැහැදිලි කෙරේ.