ඩිජිටල් වැට් බදු ක්‍රමවේදයට වසර දෙකක ඉලක්කගත සැලැස්මක්

තාක්ෂණික පිරිවිතර හා යටිතල පහසුකම් සකස් කෙරෙන අයුරු

ක්‍රමිකව ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳව රජයේ මුදල් කාරක සභාවේ අවධානය

එකතු කළ අගය මත වන බදු (VAT) තත්‍ය කාලීනව (Real-time) එකතු කරගැනීම සඳහා ජාතික මට්ටමින් ඩිජිටල් පරිගණකගත විකුණුම් පර්යන්ත (POS) පද්ධතියක් හඳුන්වා දීමේ රජයේ වැඩපිළිවෙළට අදාළව තාක්ෂණික, නියාමන සහ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ කරුණු රැසක් සාකච්ඡාවට ලක්ව තිබේ.  

පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (CoPF) හමුවේ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ (IRD) නිලධාරීන් සඳහන් කර ඇත්තේ, මෙම ඩිජිටල් බදු එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේදය කඩිනම් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණ ද, සියලුම බදු ගෙවන්නන් පද්ධතියට ඇතුළත් කරගැනීම වසර දෙකක කාලරාමුවක් තුළ අදියර වශයෙන් සිදු කිරීමට අපේක්ෂා කරන බවයි.

තාක්ෂණික පිරිවිතර හා නීතිමය කාලසීමාව

මෙම පද්ධතියට අදාළ මෘදුකාංග සහ දෘඩාංග පිරිවිතර, ගැළපෙන උපකරණ වර්ග, පවතින ව්‍යාපාරික ගිණුම්කරණ පද්ධති (ERP) සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම, ආරක්ෂක ක්‍රමවේද මෙන්ම කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර සඳහා වන විධිවිධාන තවදුරටත් සංවර්ධන මට්ටමේ පවතින බව නිලධාරීහු කාරක සභාව හමුවේ පෙන්වා දුන්හ.  

ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය මඟින් POS මෘදුකාංග සහ දෘඩාංග පිරිවිතර ලබාදීමෙන් අනතුරුව අදාළ ගැසට් නිවේදනය නිකුත් කිරීමට දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව සූදානම් වේ. එම ගැසට් නිවේදනය නිකුත් කිරීමෙන් පසු වැට් බදු සඳහා ලියාපදිංචි ව්‍යාපාරිකයන්ට අදාළ පහසුකම් සකසා ගනිමින් පද්ධතිය හරහා බිල්පත් නිකුත් කිරීම සඳහා මාස තුනක කාලයක් හිමිවන බව ද දැනුම් දී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මූලික තාක්ෂණික පරාමිතීන් සකස් වෙමින් පවතින පසුබිමක එම නීතිමය කාලරාමුව ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳව කාරක සභා සාමාජිකයන්ගේ අවධානය යොමු විය.  

අදියරගත ප්‍රවේශය සහ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රගතිය

දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව, ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය සහ GovTech ආයතනය සමඟ එක්ව මූලික මට්ටමේ සිට පූර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉන්වොයිස් (E-invoicing) පද්ධතියක් දක්වා මෙම වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.  

ලියාපදිංචි දත්ත අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුළ වැට් බදු සඳහා ලියාපදිංචි බදු ගෙවන්නන් 36,656ක් (මූල්‍ය සේවා වැට් බදු ගෙවන්නන් 371 දෙනා හැර) සහ ආයතනික බදු ගෙවන්නන් 139,000ක් පමණ සිටිති. මෙයින් ආරම්භක පියවර ලෙස ඇඟලුම් සමාගම් 15ක් සහ තේ අපනයන සමාගම් 5ක් පද්ධතියට ඇතුළත් කර ඇති අතර, තේ තැරැව්කරුවන් හරහා තේ නිෂ්පාදන ආයතන 380ක් සම්බන්ධ කර ඇත. මීට අමතරව තොග සහ සිල්ලර සමාගම් 5ක්, වෙනත් අපනයන ආයතන 27ක් සහ තවත් වැට් ලියාපදිංචි ව්‍යාපාර 170ක් පද්ධතියට එක්කර ගැනීමේ කටයුතු සිදුවෙමින් පවතී.  

යටිතල පහසුකම් හා සන්නිවේදන අභියෝග

නවීන තාක්ෂණික ERP පද්ධති භාවිත කරන මහා පරිමාණ සමාගම්වල සිට තවමත් අතින් බිල්පත් ලියන ව්‍යාපාර දක්වා පුළුල් පරාසයක තාක්ෂණික මට්ටම්වලට ගැළපෙන පරිදි මෙම පද්ධතිය නිර්මාණය කිරීමේ අවශ්‍යතාව නිලධාරීහු අවධාරණය කළහ. දැනටමත් Application Programming Interface (API) ක්‍රමවේදය හරහා තෝරාගත් ව්‍යාපාර කිහිපයක බිල්පත් දත්ත සෘජුවම දෙපාර්තමේන්තුවට ලබාගැනීමේ නියමු ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක වේ. 

එහෙත් අන්තර්ජාල සබඳතාවල පවතින ගැටලු, විදුලි බිඳවැටීම් මෙන්ම සයිබර් ආරක්ෂණ අවදානම් සැලකිල්ලට ගනිමින්, අන්තර්ජාල පහසුකම් නොමැති අවස්ථාවලදී ද ගනුදෙනු සටහන් කරගත හැකි (Offline recording) පහසුකම් අවම උපකරණ පිරිවිතරයන්ට ඇතුළත් කිරීමට සැලසුම් කර ඇත. දිවයින පුරා පද්ධතිය ව්‍යාප්ත කිරීමට පෙර දත්ත ධාරිතාව කළමනාකරණය සහ පද්ධති ආරක්ෂණ පරීක්ෂණ (Security and load testing) සිදු කිරීම ද දෙපාර්තමේන්තුවේ මූලික ඉලක්කයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.


මුලාශ්‍රය

LANKA NEWS : VAT Digitalisation Hits Roadblocks As Two-Year Rollout Emerges