ඇමරිකාවේ ණය කන්ද ගැන IMF ප්‍රධානියාගෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්

ලෝකයේ බලවත්ම ආර්ථිකය හිමි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත ණය අර්බුදය හමුවේ, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ප්‍රධානී ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා විශේෂ අනතුරු ඇඟවීමක් සිදුකර තිබේ.

බැංකොක් නුවර පැවති IMF වාර්ෂික සමුළුවේදී ඇය පෙන්වා දුන්නේ, ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ නැංවීමෙන් පමණක් ඇමරිකාවේ අයවැය හිඟය පාලනය කරගත නොහැකි බවයි. ඒ සඳහා වියදම් කප්පාදු කිරීම සහ ආදායම් වැඩිකර ගැනීම වැනි සෘජු රාජ්‍ය මූල්‍ය ක්‍රියාමාර්ග කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව ඇය අවධාරණය කළාය.

වොෂින්ටනයේ සැලසුම කුමක්ද?

ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් ඇතුළු වොෂින්ටන් බලධාරීන්ගේ තර්කය වී ඇත්තේ වෙනත් මාවතකි. කෘතිම බුද්ධිය (AI) ආශ්‍රිත නව ආයෝජන, දේශීය නිෂ්පාදන ඉහළ නැංවීම සහ බදු සහන හරහා රටේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 3% සීමාව ඉක්මවා පවත්වාගත හැකි බව බෙසන්ට් පවසයි.

රටේ නිෂ්පාදනය අඛණ්ඩව ඉහළ යන විට, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට (GDP) සාපේක්ෂව පවතින ණය ප්‍රතිශතය ස්වභාවිකවම පහත වැටෙනු ඇති බව ඇමරිකානු පරිපාලනයේ අදහසයි.

ගැටලුවේ ඇත්ත තරම

කෙසේ වෙතත්, ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඇමරිකාවේ ණය ප්‍රශ්නය මේ වන විට අතිශය තීරණාත්මක මට්ටමකට පැමිණ ඇති බවයි:

* ණය කන්ද ඩොලර් ට්‍රිලියන 40 පනී: ඇමරිකාවේ සමස්ත ෆෙඩරල් ණය ප්‍රමාණය මේ වන විට රටේ මුළු වාර්ෂික ආර්ථිකයටත් (100% GDP) වඩා ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගයකි.

* දිනකට ඩොලර් බිලියන 7ක හිඟයක්: වාර්ෂික අයවැය හිඟය GDP එකෙන් 6% ඉක්මවා යාම නිසා සෑම දිනකම ඇමරිකානු ණය තොගයට ඩොලර් බිලියන 7 බැගින් අලුතින් එකතු වන බව කවුන්සිල් ඔන් ෆොරින් රිලේෂන්ස් (CFR) ආයතනය පෙන්වා දෙයි.

* IMF පුරෝකථනය: 2026 සහ 2027 වසරවලදී ඇමරිකානු ආර්ථික වර්ධනය 2.3% මට්ටමේ පවතිනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති අතර, පවතින තත්ත්වය වෙනස් නොවුවහොත් 2031 වන විට ඇමරිකාවේ ණය බර GDP එකෙන් 142% දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි IMF පුරෝකථනය කරයි.

ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු දකුණු ආසියාවට මෙයින් ඇති බලපෑම

ලෝකයේ ප්‍රධානතම මුදල් ඒකකය වන ඇමරිකානු ඩොලරයේ ස්ථාවරත්වය සහ පොලී අනුපාත ලෝක ආර්ථිකයට සෘජුවම බලපායි.

ඇමරිකානු රජය සිය වියදම් පියවා ගැනීමට දිගින් දිගටම ණය ලබාගන්නා විට, එරට භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර සඳහා ගෙවන පොලිය (Yields) 5.2% වැනි වසර ගණනාවකින් නොදුටු ඉහළ මට්ටමක පවතී. මෙයින් සිදුවන්නේ කුමක්ද?

1- ඩොලරය ශක්තිමත් වීම: ආයෝජකයින් තම මුදල් ලෝකයේ අනෙක් රටවලින් ඉවත් කරගෙන ආරක්ෂිත ඇමරිකානු බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කිරීමට පෙළඹේ.
2- ණය බර වැඩිවීම: ශ්‍රී ලංකාව වැනි දැනටමත් විදේශ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරමින් සිටින රටවලට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළෙඳපොළෙන් අඩු පොලියට ණය ලබාගැනීමට ඇති ඉඩකඩ සීමා වේ.
3- විනිමය අනුපාත පීඩනය: ශ්‍රී ලංකා රුපියල ඇතුළු දකුණු ආසියාතික මුදල් ඒකක කෙරෙහි ඇතිවන පීඩනය ඉහළ යා හැකි අතර, ආනයන වියදම් ඉහළ යාමට එය හේතු විය හැක.

ඇමරිකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හුදෙක් එරට අභ්‍යන්තර කාරණයක් පමණක් නොව, ගෝලීය මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයටත්, විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමටත් බලපාන තීරණාත්මක සාධකයක් බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:

CNBC - Scott Bessent’s growth plans aren’t enough to tame debt pile, IMF says

International Monetary Fund (IMF) - World Economic Outlook Reports