ශ්රී ලංකාවේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය කම්පනයට පත් කළ ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේහ එන්නත් නඩුව හුදෙක් මුදල් වංචාවක් පිළිබඳ
කතාවක් පමණක් නොවන බව ඊයේ (28) කොළඹ ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ නැවතත් තහවුරු විය. මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල ඉදිරියේ දිගහැරුණු සාක්ෂි විභාගය, රාජ්ය නිලධාරීන්ගේ වගකීම, භාණ්ඩාගාරයේ මැදිහත්වීම සහ නීතියේ ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ බරපතල ප්රශ්න රැසක් සමාජය හමුවේ ඉතිරි කර තිබේ.
මතු දැක්වෙන්නේ අධිකරණයේ විභාග වූ කරුණු පදනම් කරගත් විමර්ශනාත්මක විශ්ලේෂණයකි.
වසර 10ක නිහඬතාවය සහ හදිසි නීතිගරුකභාවය
නඩුවේ 213 වන සාක්ෂිකරු ලෙස නම් කර ඇති, සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ හිටපු අතිරේක ලේකම් (ප්රසම්පාදන) යුනූස් ලෙබ්බේ මොහොම්මදු මහතාගෙන් 1 වන විත්තිකරු වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ හරේන්ද්ර බණගල මහතා සිදුකළ හරස් ප්රශ්න විමසීම, නඩුවේ ගමන් මග වෙනස් කළ හැකි තීරණාත්මක එකක් විය.
2015 සිට 2024 නොවැම්බර් දක්වා වසර 10ක කාලයක් අතිරේක ලේකම්වරයෙකු ලෙස සේවය කළ සාක්ෂිකරු, එම කාලය තුළ "බොහෝ අවස්ථාවල" ඖෂධවල ගුණාත්මක බිඳවැටීම් (Quality Failures) සහ රෝගී සංකූලතා වාර්තා වූ බව පිළිගත්තේය. එහෙත් මවිතයට කරුණ වන්නේ, එවැනි සිදුවීම් බහුලව තිබියදීත්, ඔහු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට (CID) කටඋත්තරයක් ලබා දුන් හෝ අධිකරණයක සාක්ෂි දුන් පළමු අවස්ථාව මෙය බව පිළිගැනීමයි.
මෙයින් මතුවන බරපතලම තර්කය නම්; සෞඛ්ය අමාත්යාංශය තුළ ප්රමිතියෙන් තොර ඖෂධ ගෙන්වීම සාමාන්ය ක්රියාවලියක් වී තිබුණේද? එසේ නම්, අනෙක් සියලු අවස්ථාවලදී නිහඬව සිටි බලධාරීන් මෙම සිද්ධියේදී පමණක් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමට උත්සුක වූයේ යම් විශේෂ න්යාය පත්රයක් මතද යන්න විත්තිය විසින් වක්රව අභියෝගයට ලක් කර ඇත.
භාණ්ඩාගාරයේ "නොපෙනෙන හස්තය"
දෙවන විත්තිකරු (වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ හිටපු අධ්යක්ෂ වෛද්ය කපිල වික්රමනායක) වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ අසේල සේරසිංහ මහතා හෙළිකරගත් කරුණු අනුව, මෙම හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය (HSEPP) හුදෙක් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ තනි තීරණයක් නොවන බව පැහැදිලි වේ.
• හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රමවේදය හඳුන්වා දී ඇත්තේ මුදල් අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයාය.
• ඊට අදාළ කමිටුව (HSEPC) පත් කරන්නේද භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයාගේ අත්සනිනි.
• තීරණයක් ගැනීමට සෞඛ්ය ලේකම්, භාණ්ඩාගාර නියෝජිතයා සහ SPC සභාපති යන තිදෙනාගේම අත්සන් අනිවාර්ය වේ.
මෙහි ඇති විමතිය දනවන කරුණ නම්, තිදෙනෙකුගේ අත්සනින් ගත් සාමූහික තීරණයකට අදාළව, වර්තමානයේ විත්ති කූඩුවේ සිටින්නේ සෞඛ්ය ලේකම්වරයා පමණක් වීමයි. භාණ්ඩාගාර නියෝජිතයා (අතුල කුමාර මහතා) හෝ SPC සභාපතිවරයා අධිකරණය හමුවේ නොමැති බව නීතිඥවරයා පෙන්වා දුන්නේය. මෙය නඩු පැවරීමේ ක්රියාවලියේ පවතින තෝරා බේරා ගැනීමේ ස්වභාවය පිළිබඳ සැක මතු කරයි.
සාක්ෂි ලේඛනවලට පැමිණිල්ලෙන් වැටුණු වැට
නඩු විභාගයේ උණුසුම්ම අවස්ථාවක් වූයේ හිටපු අමාත්ය කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා ඉදිරිපත් කළ කැබිනට් පත්රිකාව අධිකරණය හමුවේ ලකුණු කිරීමට යාමේදී ඇතිවූ නීතිමය තත්ත්වයයි. විශේෂත්වය වන්නේ, මෙම ලේඛනය පැමිණිල්ල විසින්ම විත්තියට ලබාදුන් එකක් වීමයි. තමන් විසින්ම ලබාදුන් ලේඛනයක් විත්තිය විසින් සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට යාමේදී නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව ඊට විරෝධය පළ කිරීම තුළින් ගම්ය වන්නේ, විත්තියට වාසිදායක විය හැකි කරුණු යටපත් කිරීමට පැමිණිල්ල උත්සාහ කරන බවක් ද? විනිසුරු මඩුල්ල එම විරෝධතාව පිළිගනු ලැබූවද, මෙම සිදුවීම නඩුවේ විනිවිදභාවය පිළිබඳව ප්රශ්නාර්ථයක් එක් කළේය.
විනිසුරු මඩුල්ලෙන් "රතු එළියක්"
සාක්ෂිකරුගේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් මහාධිකරණ විනිසුරු ප්රියන්ත ලියනගේ මහතා කළ අවවාදය සමස්ත රාජ්ය නිලධාරීන්ටම වැදගත් පණිවිඩයකි. "සියල්ල දන්නා බව හඟවමින්" ඉක්මන් පිළිතුරු දීම වෙනුවට, හොඳින් සිතා බලා පිළිතුරු දිය යුතු බව විනිසුරුවරයා පෙන්වා දුන්නේය. ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකුගේ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ අධිකරණය තබන සටහනක් ඔහුගේ මුළු වෘත්තීය ජීවිතයටම බලපෑ හැකි බවට විනිසුරුවරයා දුන් අවවාදය, මෙම නඩුවේ බරපතලකම මනාව කියාපායි.
නිගමනය
මෙම නඩුව හුදෙක් පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙකුට එරෙහි නඩුවක් පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත රාජ්ය ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ, වගවීමේ සහ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ යාන්ත්රණයේ පවතින දැවැන්ත සිදුරු විවර කර පෙන්වන කැඩපතක් බවට පත්ව තිබේ. වසර 10ක් පුරා සිදුවූ වැරදි සම්බන්ධයෙන් නිහඬව සිට, හදිසියේ එක් සිදුවීමක් පමණක් ඉලක්ක කිරීම පිටුපස ඇත්තේ යුක්තිය පසිඳලීමේ අරමුණද, නැතහොත් වෙනත් දේශපාලන හෝ පරිපාලනමය වුවමනාවක්ද යන්න තවදුරටත් විමසා බැලිය යුතුව ඇත.
(සටහන: මෙය අධිකරණ වාර්තා සහ සාක්ෂි විමසීම් පදනම් කරගත් විචාරාත්මක ලිපියකි. අවසන් තීන්දුව ගරු අධිකරණය සතුය.)
28/01/2026 නඩු වාර්තාව පහත පළවේ.
එවකට රටේ පැවති ඖෂධ හිඟයට පිළියමක් ලබාදීම සඳහා හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ ඖෂධ වර්ග 66ක් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ වෛද්ය සැපයුම් අංශයට ලබාගැනීමට එවකට සෞඛ්ය අමාත්යවරයා ලෙස කටයුතු කළ කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා විසින් 2022.09.26 වැනිදා කැබිනට් මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කළ කැබිනට් පත්රිකාව 2022.10.04 වැනිදා කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් අනුමත කොට තිබූ බවත් එය පැමිණිල්ලේ සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පැමිණිල්ල (නීතිපතිවරයා) විරුද්ධ වනුයේ ඇයි දැයි විත්තියේ නීතිඥ අසේල සේරසිංහ මහතා ඊයේ (28) කොළඹ ස්ථිර ත්රී පුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේදී ප්රශ්න කර සිටියේය.
(එකී ලේඛනය පැමිණිල්ල විසින්ම නඩුවට අදාළ ලේඛනයක් ලෙස විත්තියට ලබා දුන් ලේඛනයක් වන බවත් එසේ තිබියදීත් තමන්ට විත්තියේ සාක්ෂියක් ලෙස අධිකරණය හමුවේ ලකුණු කිරීමට ඉඩ නොදී සැඟවීමට පැමිණිල්ල උත්සහ දරනුයේ කුමන හේතුවක් නිසාදැයි එන්නත් නඩුවේ දෙවන විත්තිකාර වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ අධ්යක්ෂකවරයා ලෙස කටයුතු කළ වෛද්ය කපිල වික්රමනායක මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අසේල සේරසිංහ මහතා වැඩිදුරටත් අධිකරණය හමුවේදී කියා සිටියේය.
ප්රමිතියෙන් තොර එන්නත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ වෛද්ය සැපයුම් අංශයට සපයා රුපියල් කෝටි 14කට අධික මුදලක් වංචා කිරීම, ඒ සඳහා ආධාර අනුබල දීම ඇතුළු අධි චෝදනා 13ක් යටතේ හිටපු සෞඛ්ය අමාත්ය කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා ඇතුළු විත්තිකරුවන් දොළොස් දෙනෙකුට එරෙහිව නීතිපතිවරයා විසින් පවරා ඇති නඩුව ඊයේ (28) ප්රියන්ත ලියනගේ, විරාජ් වීරසූරිය හා තිලකරත්න බණ්ඩාර යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත ස්ථිර ත්රී පුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේදී පැවැත්විණි.
පැමිණිල්ලේ 213 වන සාක්ෂිකරු ලෙස නම් කර තිබූ සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අතිරේක ලේකම් ප්රසම්පාදන ලෙස එවකට කටයුතු කළ විද්යා හා තාක්ෂණ අමාත්යාංශයේ වර්තමාන ලේකම් යුනූස් ලෙබ්බේ මොහොම්මදු නමමි මහතා හතරවන දිනටත් පැමිණිල්ලේ සාක්ෂිකරුවකු ලෙස ඊයේ (28) අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටියේය.
දෙවන විත්තිකරු වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ අසේල සේරසිංහ මහතා එම සාක්ෂිකරුගෙන්, හරස් ප්රශ්න අසමින් සිටියදී නඩු විභාගයට අදාළව පැමිණිල්ල විසින්ම විත්තියට ලබාදෙන ලද ප්රශ්නගත ඖෂධ ප්රසම්පාදනයට අදාළ කැබිනට් පත්රිකාව සාක්ෂිකරුට ඉදිරිපත් කොට එය හඳුනාගත හැක්කේදැයි විමසා සිටියේය. එම ලේඛන අදාළ ඖෂධ ප්රසම්පාදනය සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වූ කැබිනට් පත්රිකාවක් බව සාක්ෂිකරු පැවසීය.
එම අවස්ථාවේදී නැගී සිටි නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල් ලක්මිණී ගිරිහාගම මෙනෙවිය සාක්ෂිකරු මගින් එය විත්තිය වෙනුවෙන් ලකුණු කිරීමට විත්තිය දරණ උත්සාහය පිළිබඳව පැමිණිල්ලේ විරුද්ධත්වය දැක්වූවාය. එම ලේඛනය ලකුණු කිරීමට විත්තියට අවශ්ය නම් කළ යුත්තේ මෙකී සාක්ෂිකරු මගින් නොව නිසි සාක්ෂිකරුවකු මගින් බව පෙන්වා දෙමින් පැමිණිල්ල මෙහෙයවන නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරිය දැක්වූ විරෝධය පිළිගත් විනිසුරු මඩුල්ල විත්තිය ඉල්ලූ අවසරය ලබාදීම ප්රතික්ෂේප කළේය.
එම කැබිනට් පත්රිකාව මෙම නඩුවේ අටවන විත්තිකාර කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා විසින් කැබිනට් මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කොට හදිසි ප්රසම්පාදන කටයුතු සඳහා අනුමැතිය ලබාගත් කැබිනට් සන්දේශය වන බැවින් එය විත්තියේ සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් විරුද්ධත්වය නොදක්වන බව කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ නයන්ත විජේසුන්දර මහතාද විනිසුරු මඩුල්ලට පෙන්වා දුන්නේය. එම නඩුවේ තුන්වන විත්තිකාරිය වන වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ සහකාර ලේකම්වරිය ලෙස කටයුතු කළ ශාන්තිනී සොලමන් මහත්මිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ ඉසුරු ජයවර්ධන මහතා එම සාක්ෂිකරුගෙන් දීර්ඝ ලෙස හරස් ප්රශ්න අසමින් වෛද්ය විද්යාලයට ඇතුළත් වන යමෙකුට එම්.බී.බී.එස්. මූලික වෛද්ය උපාධිය ලබාගෙන වෛද්යවරයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමට සුදුසුකම් ලැබීමට කොපමණ කාලයක් ගතවන්නේද ? අනතුරුව විශේෂඥ වෛද්යවරයකු ලෙස සුදුසුකම් ලැබීමට කොතරම් කාලයක් ගතවන්නේ දැයි සාක්ෂිකරුගෙන් විමසා සිටියේය. වෛද්ය උපාධිය සමත්වීමට වසර පහක පමණ කාලයක් ගතවන බවත් විශේෂඥ වෛද්යවරයකු ලෙස සුදුසුකම් ලබා ගැනීමට වසර දහයක පමණ කාලයක් ගතවන බවත් විත්තියේ නීතිඥවරයා නැගූ ප්රශ්නයට පිළිතුරු දෙමින් සාක්ෂිකරු පැවසීය.
සභාපති විනිසුරු ප්රියන්ත ලියනගේ මහතා ; තමුන් ඒ බව හරියටම දන්නේ කොහොමද? තමුන් ප්රශ්න වලට පිළිතුරු දෙන්නේ ඔක්කොම දේවල් හරියටම දන්නවා වගේනේ?
සාක්ෂිකරු ; සමාවෙන්න ස්වාමීනී, මගේ සාමාන්ය දැනුම අනුවයි එහෙම කීවේ.
විත්තියේ නීතිඥ ඉසුරු ජයවර්ධන ; එවැනි විශේෂඥ දැනුමක් ඖෂධවේදීන්ට නෑ කියලා මම කිව්වොත් ඔබ පිළිගන්නවාද ?
සාක්ෂිකරු ; එහෙමයි ස්වාමීනී.
නම වන විත්තිකාර පෙර කී ප්රශ්නගත ප්රතිදේහ එන්නත් ඇතුළු ඖෂධ මිලදී ගැනීම සිදුකළ හදිසි ප්රසම්පාදන කමිටු සාමාජික වෛද්ය ජයනාත් බුත්පිටිය මහතාගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ රහුල් රුවිහාර ජයතිලක මහතා ද එම සාක්ෂිකරුගෙන් දීර්ඝ ලෙස හරස් ප්රශ්න අසනු ලැබීය. ( එම විත්තිකරු විදේශගතවී සිටීම නිසා ඔහු නොමැතිව අපරාධ නඩු විභාග සංග්රහයේ 241 වගන්තිය යටතේ නඩු විභාගය පැවැත්වේ. එම නඩුවේ දස වන විත්තිකාර සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ හිටපු අතිරේක ලේකම් වෛද්ය සමන් කුසුම්සිරි රත්නායක මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ ප්රියන්ත නාවාන මහතා එම සාක්ෂිකරු ලබා ඇති අධ්යාපනික සුදුසුකම්, ඔහු දැරූ තනතුරු, ඔහු වෙත පැවරී තිබූ කාර්යභාරය මෙන්ම විත්තිකාර සමන් රත්නායක මහතා එම සාක්ෂිකරු සමග රාජකාරි කළ කාලවකවානුව ඇතුළු කරුණු රැසක් ලේඛන ඉදිරිපත් කරමින් අධිකරණය හමුවේ පෙන්වා දුන්නේය.
විත්තියේ නීතිඥවරයා නැගූ ප්රශ්නවලට එම සාක්ෂිකරු පිළිතුරු ලබාදුන් ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ සභාපති විනිසුරු ප්රියන්ත ලියනගේ මහතා ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් සාක්ෂිකරු අමතමින් තම අධිකරණය යම් සාක්ෂිකරුවකුගෙන් ක්ෂණික පිළිතුරු අපේක්ෂා නොකරන බව අසනු ලබන ප්රශ්නවලට හොඳින් සවන් දී හොඳින් හිතා බලා පිළිතුරු ලබාදෙන ලෙසට අවවාද කළේය. තම අධිකරණය සාක්ෂිකරු පිළිතුරු ලබාදෙන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ ඔහු සම්බන්ධයෙන් යම් අහිතකර සටහනක් තැබුවහොත් ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියකු වන ඔහුගේ ඉදිරි අනාගතයට එතරම් සුබවාදී නොවන බැවින් තම අධිකරණය එවැනි අවවාද කරන්නේ යයිද සභාපති විනිසුරුවරයා එකී අවවාදය කරමින් සාක්ෂිකරුට පෙන්වා දුන්නේය.
විත්තියේ වැඩිදුර හරස් ප්රශ්න ඇසීම (29) දිනට කල්තැබීම නිසා එම සාක්ෂිකරු පස්වන දිනටත් 29 වන දින අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටීමට නියමිතය.
