| දේශපාලන විශ්ලේෂණය සහ අධිකරණ වාර්තාකරණය
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය පරිපාලන තන්ත්රයේ සහ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ විශ්වසනීයත්වය දෙදරා ගිය "ප්රමිතියෙන් තොර ඉමියුනොග්ලොබියුලින්" එන්නත් ගනුදෙනුව හුදෙක් මූල්ය වංචාවක් නොව, එය "විශේෂඥතාවය" (Expertise) නමැති පළිහට මුවා වී සිදුකළ සංවිධානාත්මක අපරාධයක් බවට වන සාධක දැන් ක්රමයෙන් අධිකරණය හමුවේ දිගහැරෙමින් පවතී.
ඊයේ (ජනවාරි 30 වනදා) කොළඹ ස්ථිර ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ පැවති සාක්ෂි විභාගයේදී, විත්තියේ ජනාධිපති නීතිඥ ප්රියන්ත නාවාන මහතා විසින් මෙහෙයවූ තියුණු හරස් ප්රශ්න මාලාව ඔස්සේ හෙළිදරව් වූයේ, දේශපාලන අධිකාරියට එහා ගිය නිලධාරිවාදයේ අඳුරු පැතිකඩයි.
"කාර්යාල සහායකයින්" නොව "විශේෂඥයින්" යැයි කීමෙන් ගැලවිය හැකිද?
නඩුවේ 213 වන සාක්ෂිකරු වන, හිටපු සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අතිරේක ලේකම් (ප්රසම්පාදන) මොහොමඩ් නවවි මහතා සහ විත්තිය අතර ඇතිවූ සංවාදය, මෙරට තාක්ෂණික කමිටුවල (TEC) වලංගුභාවය ප්රශ්න කිරීමට ලක් කළේය.
ජනාධිපති නීතිඥවරයාගේ තර්කය: "කවුරු නිර්දේශ කලත්... ඖෂධ පිළිබඳ දැනුමක් නැති කාර්ය සහායකයෙකුව ඔබ පත් කරන්නේ නෑ... පත් කරන අය ගැන ඔබ සොයා බලන්න ඕනනේ ඔවුන් එයට සුදුසුද කියලා."
සාක්ෂිකරුගේ පිළිතුර: "හැම කමිටුවකටම වෛද්යවරුන්, විශේෂඥ වෛද්යවරුන් පත් කර... අමාත්යාංශ ලේකම්වරයා නිර්දේශ කළ අයගෙන් වඩා සුදුස්සන් එකී කමිටුවලට පත් කරනවා."
මෙම සාක්ෂිය මගින් ගොඩනැගෙන දේශපාලනික හා තාර්කික නිගමනය ඉතා බරපතලය. එනම්, මෙම වංචනික ගනුදෙනුවට අත්සන් තබා ඇත්තේ විෂය නොදන්නා සාමාන්ය නිලධාරීන් නොව, රටේ පිළිගත් "විශේෂඥ වෛද්යවරුන්ය". එසේ නම්, ප්රමිතියෙන් තොර ඖෂධයක් ගෙන්වීමට අනුමැතිය ලැබුණේ කෙසේද?
මෙහිදී පැහැදිලි වන කරුණ නම්, එක්කෝ මෙම "විශේෂඥයන්" තම වෘත්තීය වගකීම අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කර ඇත; නැතහොත් දේශපාලන හෝ මූල්ය බලපෑම් මත සිය "විශේෂඥතාවය" පාවා දී ඇත.
ඉන්දියානු ණය යෝජනා ක්රමය: භූ-දේශපාලනික උගුලක්ද?
සාක්ෂි විභාගයේදී මතු වූ තවත් තීරණාත්මක කරුණක් වන්නේ ඉන්දියානු ණය යෝජනා ක්රමය (Indian Credit Line) හරහා පැනවූ කොන්දේසිවල ස්වභාවයයි.
සාක්ෂිකරුගේ අනාවරණය: "ඉන්දියානු ණය යෝජනා ක්රමය යටතේ සිදු කළ ඖෂධ මිලදී ගැනීම්වලදී ඉන්දියාවෙන් පමණක් ඖෂධ මිලදී ගැනීම සිදුවී ඇති බවත්... අනුගත ක්රමය යටතේ එලෙස සිදුවිය යුතුයි."
මෙම ප්රකාශය හරහා විත්තිය උත්සාහ කරන්නේ, මෙම අක්රමිකතාවන්ට හේතුව හුදෙක් පුද්ගල වැරදි පමණක් නොව, රාජ්යතාන්ත්රික මට්ටමින් පැනවූ සීමා කිරීම් (Systematic Constraints) ද බලපෑ බව පෙන්වා දීමටයි. "ඉන්දියාවෙන් පමණක්" යන කොන්දේසිය තුළ තරඟකාරීත්වයට ඉඩක් නොතිබූ අතර, එය වංචනික සමාගම්වලට රිසි සේ කටයුතු කිරීමට තැනූ "පාරාදීසයක්" වූවාද යන්න විමසිය යුතුය.
නිගමනය: වෙස් මුහුණු ගැලවෙන හෝරාව
විත්තියේ උපාය මාර්ගය දැන් ඉතා පැහැදිලිය. ඔවුහු මෙම නඩුව හුදෙක් අමාත්යවරයෙකුට හෝ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුට එරෙහි නඩුවක් ලෙස ලඝු කිරීමට ඉඩ නොදෙති. ඒ වෙනුවට, සමස්ත ප්රසම්පාදන දාමයම (Procurement Chain) අධිකරණය හමුවේ විභේදනය කරමින් සිටිති.
තාක්ෂණික ඇගයීම් කමිටුවල සිටි සාමාජිකයන් "පොදු වගකීමකින්" බැඳෙන බවට ඊයේ දිනයේ තහවුරු වූ කරුණත්, අද දිනයේ එම කමිටුවල සිටියේ "විශේෂඥයන්" බවට තහවුරු වූ කරුණත් එකිනෙක ගැටගැසූ විට නිර්මාණය වන්නේ පුපුරන සුලු තත්ත්වයකි.
මේ අනුව, නඩුව ඉදිරියට යත්ම, "වෛද්යවරුන්" සහ "විශේෂඥයන්" ලෙස පෙනී සිටි බොහෝ දෙනෙකුගේ වෙස් මුහුණු ගැලවීමට නියමිත බව අවිවාදිතය. අධිකරණ ශාලාව තුළ සිදුවන මෙම හෙළිදරව් කිරීම්, හුදෙක් නීතිමය ජයග්රහණයක් පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ වෘත්තීය ක්ෂේත්රයන්හි පවතින සදාචාරාත්මක බංකොලොත්භාවය පිළිබඳ කැඩපතක් ද වනු ඇත.
30/01/2026
නඩු වාර්තාව
ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේහ එන්නත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයට සපයා රජයට රුපියල් කෝටි 14කට අධික මුදලක් වංක ලෙස ව්යාහහරණය කිරීම ඇතුළු චෝදනා 13ක් යටතේ හිටපු සෞඛ්ය අමාත්ය කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතා ඇතුළු විත්තිකරුවන් 12 දෙනෙකුට එරෙහිව පවරා ඇති නඩුවේ සාක්ෂි විභාගය සතියකට දින හතරක් පවත්වන ලෙස විත්තියේ නීතිඥවරුන් පිරිසක් කොළඹ ස්ථිර ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ලෙන් ඉල්ලා සිටියහ.
පැමිණිල්ලේ සාක්ෂිකරුවන් 343 දෙනෙකු හා පැමිණිල්ලේ ලේඛන 293 ක් නම් කර ඇති එම නඩුවේ එක් සැකකරුවෙකුගේ සාක්ෂිය හා හරස් ප්රශ්න ඇසීම දින ගණනාවක් එක දිගට පැවැත්වීම මගින් එක් විත්තිකරුවෙකුගේ නීතිඥවරයෙකු සාක්ෂි සටහන් ලේඛන විශාල ප්රමාණයක් අධ්යයන කිරීමට සිදුවන බවත් එකී අධික කාර්යභාරය නිසා අධිකරණයට විත්තියෙන් ලබාදිය හැකි සහාය ලබාදීමට නොහැකි වන බවත් විත්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ ප්රියන්ත නාවාන මහතා ඇතුළු නීතිඥවරුන් විනිසුරු මඩුල්ලට පෙන්වා දුන්නේය.
නඩු විභාගයට අදාළ සාක්ෂි සටහන් පසුගිය 8වැනි දා සිට මේ දක්වා විත්තියට ලැබී නැතැයිද එහිදී අධිකරණයට පෙන්වා දුන් ජනාධිපති නීතිඥවරයා පැමිණිල්ලේ සාක්ෂිකරුවන්ගේ සාක්ෂි සිය සේවා දායකයන් සමග සාකච්ඡා කර විත්තිය වෙනුවෙන් කරුණු දැක්වීමට එකී සාක්ෂි සටහන් ලේඛන ලැබීමේ ප්රමාදය බලවත් ගැටලුවක් වී ඇති බවත් විනිසුරු මඩුල්ලට පෙන්වා දුන්නේය.
එකී සාක්ෂි ලේඛන ලබාදීම හැකි උපරිමයෙන් කඩිනම් කරන ලෙස තම විනිසුරු මඩුල්ල අධිකරණ බලධාරීන්ට නියෝග කොට ඇති බව විත්තියේ නීතිඥවරුන් දැක්වූ එම කරුණුවලට පිළිතුරු දෙමින් විනිසුරු මඩුල්ලේ සභාපති විනිසුරු ප්රියන්ත ලියනගේ මහතා පැවසීය.
දහවන විත්තිකරුගේ නීතිඥවරයා කළ ඉල්ලීම අනුව තම අධිකරණය හමුවට කැඳවා තිබු ප්රශ්නගත හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ මිලදී ගත් ඖෂධ වලට අදාළ ගොනු අතරින් දසවන විත්තිකරු වෙනුවෙන් විත්තියේ සාක්ෂිලෙස ලකුණු කරනු ලැබූ ගොනු පහ පැමිණිල්ලේ 213 වන සාක්ෂිකාර සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අතිරේක ලේකම් (ප්රසම්පාදන) ලෙස කටයුතු කළ සාක්ෂිකරුගේ සාක්ෂිය අවසන් වන තුරු අධිකරණය භාරයේ රඳවා තබා ගන්නා ලෙස විනිසුරු මඩුල්ල අධිකරණ ලේඛකාධිකාරිවරියට නියෝග කළේය.
දෙවන විත්තිකාර වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ හිටපු අධ්යක්ෂක වෛද්ය කපිල වික්රමනායක මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ අසේල සේරසිංහ මහතා ; ස්වාමීනී මගේ සේවා දායකයාට ලබන දෙවැනිදා (සඳුදා) විභාගයක පෙනී සිටීමට නියමිත බැවින් එදින පැය කීපයක් ප්රමාද වී අධිකරණයට පැමිණීමට අවසර ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිනවා. ඔහු වෙනුවෙන් මා එදින අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටිනවා.
පළමු වන විත්තිකාර ප්රමිතියෙන් තොර ප්රතිදේහ එන්නත් ගෙන්වූ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇති සීදුව අයිසොලෙස් බයෝ ටෙක් ෆාමා සමාගමේ හිමිකරු වන සුදත් ජානක ප්රනාන්දු මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ හරේන්ද්ර බාණගල මහතා ; ස්වාමීනී මගේ සේවා දායකයාටත් සෞඛ්ය වෛද්ය විද්යා ආයතනයේ පැවැත්වෙන වෛද්ය සායනයකට සහභාගීී වීමට සිදුවී තිබෙනවා. එම නිසා ඔහුටත් එදින පැය කීපයක් ප්රමාද වී අධිකරණයට පැමිණීමට අවසර ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිනවා.
විත්තියේ නීතිඥවරුන් දෙදෙනා කළ එම ඉල්ලීම්වලට විනිසුරු මඩුල්ල අවසර ලබා දුන්නේය.
එහිදී පැමිණිල්ලේ 213 වන සාක්ෂිකරු ලෙස අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටි එවකට සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අතිරේක ලේකම් (ප්රසම්පාදන) ලෙස රාජකාරි කළ වර්තමාන විද්යා හා තාක්ෂණ අමාත්යාංශයේ ලේකම් යුනුස් ලෙබ්බේ මොහුම්මදු නවවි මහතා දස වන විත්තිකාර වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ හිටපු අතිරේක ලේකම් වෛද්ය සමන් රත්නායක මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ ප්රියන්ත නාවාන මහතා හරස් ප්රශ්න අසනු ලැබීය.
විත්තියේ නීතිඥවරයා ; නවවි මහත්මයා හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ ලබා ගැනීමට ලන්සු තැබූ ඖෂධ 66 අතරින් කොපමණ ප්රමාණයක් ඒ සමයේ ලබා ගැනීමට හැකිවුණාද ?
සාක්ෂිකරු ; හතළිස් තුනක් පමණ මිලදී ගැනීමට ලන්සු කැඳවනු ලැබුවා. හරියටම මිලදී ගත් අයිටම් ප්රමාණය ගැන මට අවබෝධයක් නැහැ. ඒ පිළිබඳ වගකීම තියෙන්නේ රාජ්ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාවයි. එස්.පී.සී එක තමයි ඒ ගැන හරියටම දන්නේ. තාක්ෂණ කමිටු තීරණ දුන්නාට සෑම ටෙන්ඩර්කරුවෙකුටම ඖෂධ සපයන්න ලැබෙන්නේ නැහැ. සමහර ඒවා විවිධ හේතූන් මත අවලංගු වෙනවා.
විත්තියේ නීතිඥ ; මේ ඖෂධ වර්ග 66ම සැපයීමට අවශ්ය තාක්ෂණික කමිටු පත් කළේ ඔබ ?
සාක්ෂිකරු ; සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයාගේ උපදෙස් පරිදි ඔහු නිර්දේශ කළ අයගෙන් මා එම කමිටු පත් කළා.
විත්තියේ නීතිඥවරයා ; කවුරු නිර්දේශ කලත් සෞඛ්ය අමාත්යාංශ හදිසි මාර්ගෝපදේශ අනුව හදිසි ප්රසම්පාදන කමිටුවලට සාමාජිකයන් පත්කළ යුත්තේ ඔබනේ. ඖෂධ පිළිබඳ දැනුමක් නැති කාර්ය සහායකයෙකුව ඔබ පත් කරන්නේ නෑ. පත්වීම කරනු ලබන නිලධාරියා ලෙස ඔබ පත් කරන්නාගේ සුදුසුකම පිළිබඳ සෑහීමට පත්වුණාට පසුවනේ එම පත්වීම් කරන්නේ. පත් කරන අය ගැන ඔබ සොයා බලන්න ඕනනේ ඔවුන් එයට සුදුසුද කියලා.
සාක්ෂිකරු ; ඔව් ඒ වගකීම මට පැවරෙනවා.
විත්තියේ නීතිඥ ; මේ සමහර කමිටුවලට ඖෂධ පිළිබඳ හොඳ දැනුමක් ඇති වෛද්යවරුන් හා විශේෂඥ වෛද්යවරුන් පත්කර නෑ නේද? මම කියන්නේ හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ ඖෂධ 66ක් මිලදී ගන්න ඔබ පත්කළ කමිටු හයටම ඒ පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුමක් ඇති විශේෂඥ වෛද්යවරුන් වැනි සුදුස්සන් පත් කළාද කියලයි.
සාක්ෂිකරු ; හැම කමිටුවකටම වෛද්යවරුන් විශේෂඥ වෛද්යවරුන් පත් කර පෙර කිව්වා වගේ අමාත්යාංශ ලේකම්වරයා නිර්දේශ කළ අයගෙන් වඩා සුදුස්සන් එකී කමිටුවලට පත් කරනවා.
10 වි 18 ලෙස විත්තිය සලකුණු කළ එකී හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය යටතේ ඖෂධ මිලදී ගැනීම සඳහා ලන්සු කැඳවමින් පලකල පුවත්පත් දැන්වීම් මෙන්ම ඒ සඳහා වෙබ් අඩවි මඟින් පළකල ලන්සු ආරාධනා කැඳවීම් ද සාක්ෂිකරු මගින් 10 වි 24 ලෙසින් ලකුණු කිරීමට විත්තියේ නීතිඥවරයා පියවර ගත්තේය.
ඉන්දියානු ණය යෝජනා ක්රමය යටතේ සිදු කළ ඖෂධ මිලදී ගැනීම්වලදී ඉන්දියාවෙන් පමණක් ඖෂධ මිලදී ගැනීම සිදුවී ඇති බවත් අනුගත ක්රමය යටතේ එලෙස සිදුවිය යුතු බවත් සාක්ෂිකරු අධිකරණය හමුවේදී පැවසීය.
සබැඳි ලිපි :
ඉමියුනොග්ලොබියුලින් නඩුව උණුසුම් වෙයි: නීතිමය බාධා මැද විත්තියෙන් දැඩි ප්රහාරයක්
වසර 10ක් පුරා 'බාල ඖෂධ' තිබුණත් CID ගියේ අදයි! - ප්රසම්පාදන ලොක්කන්ගේ "තෝරා බේරා දඬුවම් දීමේ" ප්රතිපත්තිය එන්නත් නඩුවෙන් හෙළිවේ
ප්රමිතියෙන් තොර එන්නත් නඩුවේ සැඟවුණු පැතිකඩ සහ 'නිලධාරිවාදී අමතකවීම්'
