පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ පැන නැගුණු දැවැන්ත තෙල් කාන්දුව: බරපතල පාරිසරික අර්බුදයක පෙරනිමිති

ගල්ෆ් කලාපයේ උණුසුම් වාතාවරණය මධ්‍යයේ දූපත් ආසන්නයේ තෙල් කාන්දුවීම් දෙකක් මතුවෙයි

ගැටුම් නිසා පිරිසිදු කිරීමේ මෙහෙයුම්වලට බාධා: පාරිසරික විනාශයක් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමක්

පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය තුළ පවතින දේශපාලන හා ආරක්ෂක නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය මධ්‍යයේ, ඉරාන මුහුදු සීමාවේ නව තෙල් කාන්දුවීම් දෙකක් වාර්තා වී තිබේ. චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප සහ වීඩියෝ දර්ශන මගින් තහවුරු වී ඇති මෙම සිදුවීම, දැනටමත් ඕමාන් වෙරළ තීරයේ සිදුවෙමින් පවතින දැවැන්ත තෙල් කාන්දුවට අමතරව කලාපීය පාරිසරික ආරක්ෂාවට බරපතල තර්ජනයක් එල්ල කර ඇති බව විද්වතුන් පෙන්වා දෙයි.

ඉරාන දූපත් අසල මතුවූ තෙල් දූෂණය

අලුතින් නිරීක්ෂණය වූ තෙල් කාන්දුවීම් දෙකෙන් එකක් වාර්තා වී ඇත්තේ ඉරාන වෙරළට ආසන්නව පිහිටි 'කෙෂ්ම්' (Qeshm) දූපතේ දකුණු දිග ප්‍රදේශයෙනි. යුරෝපා සංගමයේ කොපර්නිකස් (Copernicus) සැටලයිට් මගින් ලබාගත් රූප රාමු අනුව, මෙම තෙල් තට්ටුව කිලෝමීටර් 160ක පමණ දුරකට පැතිරී ඇති බව හෙළි වේ. ලන්දේසි පදනමක් වන PAX හි පාරිසරික පර්යේෂක විම් ස්වයිනන්බර්ග් පවසන පරිදි, මෙහි පවතින තද වර්ණයෙන් ඇඟවෙන්නේ එය අධික ඉන්ධන තෙල් (Heavy Fuel Oil) කාන්දුවක් බවයි.

දෙවන කාන්දුව වාර්තා වී ඇත්තේ කෙෂ්ම් දූපතේ සිට කිලෝමීටර් 100ක් පමණ නිරිත දෙසින් පිහිටි සිරි (Sirri) දූපත ආසන්නයෙනි. මෙය ඉරානයේ මුහුදු තෙල් හා ගෑස් නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථාන පිහිටි කලාපයකට සමීප වීම විශේෂත්වයකි.

ගැටුම් සහ පිරිසිදු කිරීමේ අභියෝග

මෙම තෙල් කාන්දුවීම්වලට මූලික හේතුව ලෙස සැකකෙරෙන්නේ පසුගිය අගෝස්තු 03 වැනිදා හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේදී ප්‍රහාරයකට ලක්වූ 'මිනෝන් පයනියර්' (Minoan Pioneer) නම් ලයිබීරියානු ධජය සහිත භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාව බව සමුද්‍රීය අධීක්ෂණ සේවාවන් පෙන්වා දෙයි. ඉරාන විදේශ අමාත්‍යාංශය ද පවසා ඇත්තේ මූලික සාක්ෂි අනුව විදේශීය භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවක් මෙයට වගකිව යුතු බව පෙනෙනා බවයි.

කෙසේ වෙතත්, වත්මන් කලාපීය යුදමය උණුසුම මෙම තෙල් කාන්දුවීම් පාලනය කිරීමට ඇති අවස්ථාවන් දැඩි ලෙස සීමා කර තිබේ. ආරක්ෂක ගැටලු හේතුවෙන් අදාළ නෞකාව වෙත ළඟා වීමට හෝ පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු දියත් කිරීමට සහායක යාත්‍රා වෙත අවසර ලබාගැනීම පවා අසීරු වී ඇති බව ක්ෂේත්‍රයේ ආරංචි මාර්ග තහවුරු කරයි.

දකුණු ෆ්ලොරිඩා විශ්වවිද්‍යාලයේ චන්ද්‍රිකා සාගර විද්‍යාඥ බ්‍රයන් බාන්ස් මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දෙන්නේ, "තෙල් කාන්දුවක් පාලනයකින් තොරව පරිසරයට එකතු වන කාලය වැඩි වන තරමටම සාගර පරිසර පද්ධතියට සහ වෙරළ තීරයන්ට සිදුවන හානිය බරපතල වන" බවයි.

මේ අතර, ඕමාන් වෙරළ තීරයේ දැනටමත් ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින 'කැරොලයින් බෙසෙන්ගි' (Caroline Bezengi) නෞකාවේ තෙල් කාන්දුව වර්ග කිලෝමීටර් 2000ක පමණ වපසරියක පැතිරී ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. ඉරාන-ඇමරිකානු ගැටුම්වලට සම්බන්ධයක් නොමැති මෙම සිදුවීමත් සමගින්, පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය මේ වන විට දැවැන්ත සාගරික පාරිසරික අර්බුදයක අද්දර පවතින බව ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින්ගේ අදහසයි.

මුලාශ්‍රය :

Two slicks appear in Gulf as huge oil spill off Oman threatens disaster