ඉරාන-ඕමාන් එකඟතාවක් එනතුරු කටාර් මැදිහත්කරුවන් බලාපොරොත්තුවෙන්
හෝමූස් හරහා ගමන් ගත් නෞකාවකට ප්රහාරයක්; ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගෙන් සහ ඉරානයෙන් දැඩි ප්රකාශ
මැදපෙරදිග කලාපයේ උපායමාර්ගිකව අතිශය වැදගත් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය කේන්ද්ර කරගනිමින් එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින අර්බුදය තවදුරටත් උග්ර අතට හැරෙමින් පවතී. ජාත්යන්තර මුහුදු මාර්ගයේ නෞකාවකට එල්ල වූ ප්රහාරයක් සහ දෙපාර්ශ්වයෙන්ම එල්ල වන දැඩි අනතුරු ඇඟවීම් හේතුවෙන් ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම මෙන්ම කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳවද දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ.
සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට එල්ල වූ බාධා
බ්රිතාන්ය සමුද්රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් මධ්යස්ථානය (UKMTO) තහවුරු කරන පරිදි හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් තිබූ තොග ප්රවාහන නෞකාවකට (Bulk Carrier) ප්රක්ෂේපණ ප්රහාරයක් එල්ල වී ඇත. මෙම අනතුරින් නෞකාවේ එක් කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු තුවාල ලබා ඇති අතර එන්ජින් කාමරයට හානි සිදුව තිබේ. සිද්ධියෙන් පසු ඕමාන් වෙරළාරක්ෂක බලකාය නෞකාවේ සෙසු කාර්ය මණ්ඩලයට සහය ලබා දී ඇති අතර, සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් ගන්නා නෞකාවලට දැඩි විමසිල්ලෙන් පසුවන ලෙස අනතුරු අඟවා ඇත.
ටෙහෙරානයේ කොන්දේසි සහ වොෂින්ටනයේ ප්රතිචාරය
ඉරානයේ ප්රධාන සාකච්ඡාකරු සහ පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගලිබාෆ් (Mohammad Bagher Ghalibaf) ප්රකාශ කර ඇත්තේ එක්සත් ජනපදය සිය කොන්දේසි ඉටු කරන තෙක් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත නොකරන බවයි. නාවික අවහිරතා ඉවත් කිරීම, තෙල් සම්බාධක ලිහිල් කිරීම සහ විදෙස් බැංකුවල රඳවා ඇති ඉරාන වත්කම් නිදහස් කිරීම ටෙහෙරානයේ ප්රධාන ඉල්ලීම් අතර වේ. මේ අතර ඉදිරි සාකච්ඡා සඳහා ගලිබාෆ් ඉරාකයේ සංචාරයක නිරත වීමටද නියමිතය.
අනෙක් අතට, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය සමාජ මාධ්ය ගිණුම හරහා හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය "නව ඇමරිකානු කලාපයක්" (New US Territory) ලෙස නම් කළ සිතියමක් ප්රසිද්ධියට පත් කරමින් පවසා ඇත්තේ එම කලාපයේ පාලනය තමන් සතු බවයි. මීට අමතරව, ඉරානය සමඟ එකඟතාවකට පැමිණීමේදී ඕමානය මැදිහත් වී ඊට බාධා කළහොත් දැඩි පියවර ගන්නා බවටද ඔහු අනතුරු අඟවා තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ට්රම්ප්ගේ විශේෂ නියෝජිත ජැරඩ් කුෂ්නර් ප්රකාශ කර ඇත්තේ දෙපාර්ශ්වය අතර සෘජු විශ්වාසයක් ගොඩනැගී නොතිබුණද සාකච්ඡා යම් මට්ටමක ක්රියාකාරීව පවතින බවයි.
මැදිහත්කරුවන්ගේ උත්සාහය සහ කලාපීය ආරක්ෂාව
සාම සාකච්ඡාවල ප්රධාන මැදිහත්කරුවෙකු වන කටාර් රාජ්යය පෙන්වා දෙන්නේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සහ ඕමානය අතර ඇති කරගන්නා එකඟතාව ඉදිරි සාකච්ඡා නැවත ආරම්භ කිරීමට තීරණාත්මක වනු ඇති බවයි.
මේ අතර, කලාපීය නොසන්සුන්තාව මධ්යයේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති මඟින් එල්ල වූ මිසයිල තර්ජන මැඩපැවැත්වීමෙන් පසු එරට අභ්යන්තර කටයුතු අමාත්යාංශය නිවේදනය කළේ තත්ත්වය මේ වන විට පාලනය කර ඇති බවත්, ජනතාවට සුපුරුදු පරිදි කටයුතු කළ හැකි බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග ගුවන් ගමන් වාර කිහිපයක් අවලංගු කිරීමට සහ කාලසටහන් සංශෝධනය කිරීමට ගුවන් සේවාවන්ට සිදු වී ඇත.
යුද ගැටුම් හේතුවෙන් ඉරානයේ අභ්යන්තර ගෑස් සහ ඉන්ධන යටිතල පහසුකම්වලට සිදුව ඇති හානි හමුවේ එරට බලශක්ති පරිභෝජනය සීමා කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටින බවද වාර්තා වේ. පවතින භූ-දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය සමස්ත ගෝලීය වෙළඳපොළ කෙරෙහි තවදුරටත් බලපෑම් එල්ල කරමින් පවතී.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්ර:
Gulf News වාර්තාව: US-Iran war and Hormuz crisis
UK Maritime Trade Operations (UKMTO) නිල නිවේදන
