මැදපෙරදිග අර්බුදයත් සමඟ තෙල් මිල ඉහළ යෑම උද්ධමන බිය තවත් වැඩි කරයි.
ජපානය, ඇමරිකාව ඇතුළු ප්රධාන රටවල බැඳුම්කර පොලිය වසර ගණනාවකට පසු ඉහළම අගයකට.
ගෝලීය බැඳුම්කර වෙළඳපොළේ කඩාවැටීම ගැඹුරු වීමත් සමඟ, ණය ගැනුම් පිරිවැය ඉහළ යෑම ලෝකයේ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට නව අභියෝගයක් වී තිබේ. උද්ධමනය පිළිබඳ ගැටලු සහ රාජ්ය ණය මට්ටම් ඉහළ යාම මෙම තත්ත්වයට ප්රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇති අතර, එය ඉදිරියේදී පාරිභෝගිකයින්ට සහ ව්යාපාරිකයින්ට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ජපානයේ වසර 10ක බැඳුම්කර අස්වැන්න (Bond Yield) 1996 වසරෙන් පසු පළමු වරට සියයට 3 ක සීමාව ඉක්මවා ගිය අතර, මෙම පසුබැසීම ඇමරික එක්සත් ජනපදය, ජර්මනිය සහ බ්රිතාන්යය ඇතුළු ප්රධාන ආර්ථිකයන් කරා ද ව්යාප්ත විය. මෑත වසරවලදී ප්රධාන පෙළේ ආර්ථිකයන්හි ණය බර තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ. ඊට අමතරව, යුක්රේන යුද්ධයේ සිට මැදපෙරදිග ගැටුම් දක්වා වන භූ-දේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් තෙල් හා ගෑස් මිල ඉහළ යෑම පොලී අනුපාත මත සහ ජීවන වියදම මත දැඩි පීඩනයක් එල්ල කර ඇත.
AI උත්පාතය සහ වැඩිවන ණය බර
කෘතීම බුද්ධි (AI) උත්පාතය සඳහා අරමුදල් රැස් කිරීමට විශාල තාක්ෂණික සමාගම් සිදු කරන දැවැන්ත බැඳුම්කර අලෙවිය ද මෙම වෙළඳපොළ පීඩනය තවත් තීව්ර කර තිබේ. ඒ අතරවාරයේ ඇමරිකානු රජයේ ණය බර ඩොලර් ට්රිලියන 40 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත.
ණය ගැනුම් පිරිවැය ඉහළ යාම පාලනය කිරීම සඳහා පසුගිය මාසයේදී ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාරය වෙළඳපොළට මැදිහත් වූ නමුත්, ඉන් ගෘහස්ථ උකස් නඩුවල සිට ව්යාපාරික ණය දක්වා පොලී අනුපාත ඉහළ යාම වැළැක්වීමට නොහැකි විය. වසර 30 ක ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර අස්වැන්න වසර 19 කට පසු ඉහළම මට්ටම්වලට සමීපව පවතී.
"සංවර්ධිත වෙළඳපොළ බොහෝමයක දිගුකාලීන අරමුදල් සම්පාදන පිරිවැය ඉහළ ගොස් ඇත්තේ රාජ්ය හා පෞද්ගලික අංශ යන අංශ දෙකෙන්ම ණය ගැනුම් අවශ්යතා ඉහළ ගොස් ඇති බැවිනි," යනුවෙන් HSBC බැංකුවේ ආසියානු ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ ෆ්රෙඩ්රික් නිව්මන් (Frederic Neumann) පෙන්වා දෙයි.
උද්ධමනය සහ මූල්ය හිඟය පිළිබඳ අභියෝග
මැදපෙරදිග පවතින නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය බලශක්ති මිල ඉහළ යාමට හේතු වී ඇති අතර, එය ගෝලීය වශයෙන් මිල පීඩන ඇති කරමින් මධ්යම බැංකු වෙත පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවීමට බලපෑම් කරමින් සිටී. බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල සියයට 2 කට ආසන්න ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 92 ඉක්මවා ගිය අතර, යුරෝපීය ස්වාභාවික ගෑස් මිල ද මාර්තුවේ සිට පැවති ඉහළම මට්ටම් වෙත ළඟා විය.
මෙම ගෝලීය වෙනසෙහි පරිමාණය මනාව පැහැදිලි වන්නේ ජපාන රජයේ බැඳුම්කර (JGB) අස්වැන්න වසර 30කට පසු ප්රථම වතාවට සියයට 3 දක්වා ඉහළ යාම හරහාය. දශකයකට වැඩි කාලයක් පුරා මධ්යම බැංකුව විසින් ක්රියාත්මක කරන ලද දැවැන්ත ණය මිලදී ගැනීම් හරහා පොලී අනුපාත කෘත්රිමව පහළ මට්ටමක පවත්වා ගෙන ගිය පසුබිමක, මෙම වෙනස කිසිසේත් අපේක්ෂා නොකළ තත්ත්වයකි.
"මැදපෙරදිග පවතින ඇනහිටීම බලශක්ති මිල ඉහළ යාමට අවදානමක් මතු කරයි... ඒ අතරම, ආර්ථිකයන් දෙකෙහිම මූල්ය හිඟය ඒකාබද්ධ කිරීමට ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ග අල්පය," යැයි ජේපී මෝර්ගන් ඇසට් මැනේජ්මන්ට් ආයතනයේ ආසියා පැසිෆික් ප්රධාන වෙළඳපොළ උපායමාර්ගික ටයි හුයි (Tai Hui) සඳහන් කරයි.
සැබෑ අස්වැන්න (Real Yields) සහ වෙළඳපොළ ප්රතිචාර
යුරෝපයේ සහ බ්රිතාන්යයේ මෙම තත්ත්වයට ප්රධාන හේතුව උද්ධමන අපේක්ෂා ඉහළ යාම වන නමුත්, ඇමරිකාවේදී දිගු කාලීන අස්වැන්න ඉහළ යාමට වැඩි වශයෙන් බලපා ඇත්තේ සැබෑ අස්වැන්න (Real Yields) ඉහළ යාම බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. සැබෑ අස්වැන්න යනු උද්ධමනයට අමතරව බැඳුම්කර ආයෝජකයෙකු (Bond Investor) ඉල්ලා සිටින ප්රතිලාභය වන අතර, එය රජයන්ට සහ සමාගම්වලට පවතින සැබෑ ණය ගැනුම් පිරිවැය මැන බැලිය හැකි දර්ශකයකි.
ING බැංකුවේ ජ්යෙෂ්ඨ අනුපාත විශ්ලේෂක මිචිල් ටුකර් (Michiel Tukker) පෙන්වා දෙන්නේ, ආර්ථික වර්ධනය සමඟ ඉහළ යන මූල්ය හිඟය සහ බැඳුම්කර අලෙවිය මෙම සැබෑ අස්වැන්න ඉහළ නැංවීමට හේතු වී ඇති බවයි. "මෙහිදී පහසු පසුපැමිණීමක් නැත... බැඳුම්කර අස්වැන්න පහළ යනු ඇතැයි ඔට්ටු අල්ලමින් ප්රතිවිරුද්ධ පැත්තේ සිටින්නේ කවුදැයි සිතීම දුෂ්කරය," ඔහු වැඩිදුරටත් පවසයි.
ගෝලීය වශයෙන් මෙම තත්ත්වය එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති බැවින්, එක් වෙළඳපොළක පොලී අනුපාත ඉහළ යාම වෙනත් වෙළඳපොළවලටද බලපෑම් ඇති කරයි. ඕස්ට්රේලියානු වසර 10ක බැඳුම්කර අස්වැන්න මෑතකදී තියුණු ලෙස ඉහළ යාමට එක් හේතුවක් වූයේ, ජපාන බැඳුම්කර අස්වැන්න ඉහළ යාම නිසා ජපාන ආයෝජකයින් ඕස්ට්රේලියානු ණය මිලදී ගැනීම අඩු කරනු ඇතැයි යන බියයි.
ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සහ ආර්ථික විද්යාඥයින් මෙම ගෝලීය මූල්ය තත්ත්වය සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින අතර, ඉදිරි කාලයේදී මධ්යම බැංකු ගන්නා තීරණ මත ගෝලීය ආර්ථිකයේ දිශානතිය තීරණය වනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්රය:
Reuters - Government borrowing costs rise again in fresh headache for global policymakers
