ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම් ඔස්සේ ලබාගත් ප්රගතිය ගෝලීය පොලී අනුපාත ඉහළ යාම හමුවේ අවදානමේ
ජී-20 ‘පොදු රාමුව’ යටතේ සෙනගාලයේ ණය අර්බුදයට කඩිනම් විසඳුම් සෙවීමේ සූදානමක්
සංවර්ධිත ආර්ථිකයන්හි රාජ්ය ණය ඉහළ යාම සහ ඒ ආශ්රිත බැඳුම්කර ඵලදාව (Bond Yields) සීඝ්රයෙන් ඉහළ නැගීම හේතුවෙන්, අඩු ආදායම්ලාභී සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් තම ණය බර පාලනය කරගැනීම සඳහා ලබා ඇති මූල්ය ප්රගතිය ආපසු හැරවීමේ බරපතළ අවදානමක් මතුව ඇති බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) කළමනාකාර අධ්යක්ෂිකා ක්රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා අනතුරු අඟවයි.
ඇමරිකාවේ නෝර්ත් කැරොලිනා හි ඈෂ්විල් නුවර පැවති ජී-20 රටවල මුදල් අමාත්යවරුන්ගේ සහ මහ බැංකු අධිපතිවරුන්ගේ සමුළුවට සමගාමීව රොයිටර්ස් පුවත් සේවය වෙත අදහස් දක්වමින් ඇය මේ බව පෙන්වා දුන්නාය.
ගෝලීය ණය සේවා වියදම් ඉහළට
සංවර්ධිත වෙළෙඳපොළවල පවතින සමස්ත ණය බර, නොවිසඳුණු ගෝලීය භූ-දේශපාලනික අර්බුද මධ්යයේ පවතින උද්ධමන පීඩනය මෙන්ම කෘත්රිම බුද්ධි (AI) ක්ෂේත්රයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය වෙනුවෙන් වන බැඳුම්කර නිකුතු හේතුවෙන් ප්රාග්ධනය වෙනුවෙන් පවතින තරගකාරිත්වය බැඳුම්කර ඵලදාව ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතු වී ඇති බව ඇය සඳහන් කළාය.
"මෙය අඩු ආදායම්ලාභී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට පමණක් සීමා වූ අර්බුදයක් නොවේ. සංවර්ධිත ආර්ථිකයන්හි ණය මට්ටම් ඉහළ යාම සහ පවතින උද්ධමනකාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් නැගී එන ආර්ථිකයන් ඇතුළු සියලුම රටවල ණය සේවා වියදම් (Debt Service Costs) ඉහළ යා හැකියි," යනුවෙන් ජෝර්ජියේවා ප්රකාශ කළාය.
විශේෂයෙන්ම මෑත සති කිහිපය තුළ එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර අලෙවිය ඉහළ යාමත් සමග, එරට වසර 30ක භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර ඵලදාව දශක දෙකක පමණ ඉහළම අගයකට ආසන්න වී ඇති පසුබිමක මෙම ප්රකාශය නිකුත් වීම විශේෂත්වයකි.
ප්රතිසංස්කරණවලින් ලද ප්රගතිය අවදානමක
2022 වසර වන විට අඩු ආදායම්ලාභී රටවලින් 60%කට ආසන්න ප්රමාණයක් බරපතළ ණය අර්බුදයක හෝ ඒ ආශ්රිත අවදානමක පැවති බව සිහිපත් කළ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ප්රධානියා, ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන සහ නිල ණය හිමියන්ගේ සහයෝගය ඇතිව ක්රියාත්මක කළ රාජ්ය මූල්ය ප්රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් එම තත්ත්වය යම් තරමකට පාලනය කරගත හැකි වූ බව පෙන්වා දුන්නාය. කෙසේ වෙතත්, වත්මන් ගෝලීය මූල්ය ප්රවණතා එම ප්රගතිය නැවතත් අඩාල කරමින් සිටින බව ඇයගේ අදහසයි.
"නැගී එන වෙළෙඳපොළ ආර්ථිකයන් වෙළෙඳපොළ විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කරගැනීමට සහ පොලී පරතරය අවම කරගැනීමට දැඩි කැපවීමකින් යුතුව කටයුතු කළා. එහෙත් සංවර්ධිත රටවල බැඳුම්කර ඵලදාව ඉහළ යාම නිසා මතුවන ගෝලීය ණය සේවා වියදම් ඉහළ යාමෙන් එම ජයග්රහණ ගිලිහී යාමේ අවදානමක් පවතිනවා," යනුවෙන් ඇය වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළාය.
එසේ වුවද, ගෝලීය ණය වෙළෙඳපොළ තවමත් විධිමත් පාලනයක් යටතේ ක්රියාත්මක වන බවත්, ජී-20 රටවල මුදල් ප්රධානීන් අතර රාජ්ය ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ ක්රියාවලිය විධිමත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුළුල් එකඟතාවක් පවතින බවත් ඇය ප්රකාශ කළාය.
ජී-20 පොදු රාමුව සහ සෙනගාලයේ පරීක්ෂණ නඩුව
ණය අර්බුදයට ලක්වූ රටවලට සහන සැලසීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් කිරීම සඳහා ජී-20 ‘පොදු රාමුව’ (Common Framework) වැඩිදියුණු කිරීමට අදාළව මේ වන විට සැලසුම් සකස් කෙරෙමින් පවතී. කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ හඳුන්වා දුන් මෙම යාන්ත්රණය ඔස්සේ චැඩ් සහ සැම්බියාව වැනි රටවල ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේදී නිල ණය හිමියන්, පෞද්ගලික ණය හිමියන් සහ චීනය වැනි ප්රධාන ද්විපාර්ශ්වික ණය හිමියන් අතර එකඟතාවක් ඇති කරගැනීමට වසර ගණනාවක කාලයක් ගත විය.
එම ක්රියාවලිය තවදුරටත් ලිහිල් කරමින්, ණය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බටහිර අප්රිකානු රාජ්යයක් වන සෙනගාලය වෙනුවෙන් ඩොලර් බිලියන 2.2ක තුන් අවුරුදු මූල්ය පහසුකමක් සැපයීමට කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවකට පැමිණි බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල එම සැසියේදී ප්රකාශ කළේය. මෙය පොදු රාමුව යටතේ කඩිනම් ණය ප්රතිකාර ලබාගැනීමේ පූර්වාදර්ශයක් (Test Case) වනු ඇතැයි ජෝර්ජියේවා විශ්වාසය පළ කළාය.
මෙම නව ක්රමවේදය සෙනගාලය සඳහා සාර්ථකව සහ කඩිනමින් ක්රියාත්මක වුවහොත්, ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ අවශ්යතාව ඇති සෙසු සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලටද මෙම යාන්ත්රණය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය ඉහළ යනු ඇති බව මූල්ය විහ්ලේෂකයන්ගේද මතය වී තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්ර සබැඳි:
රොයිටර්ස් පුවත් වාර්තාව: IMF's Georgieva says rising bond yields threaten progress on developing country debt
ජී-20 ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ පොදු රාමුව පිළිබඳ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ නිල තොරතුරු: IMF - G20 Common Framework
