ඉන්දියාවේ මුදල් අතිරික්තය පාලනයට මහ බැංකුවෙන් හදිසි පියවරක්

* බැංකු පද්ධතියේ සංසරණය වූ අමතර මුදල් ප්‍රමාණය අඩකින් අඩු කරයි; උද්ධමනය පාලනය කිරීම මූලික ඉලක්කය

* ඉන්දීය පොලී අනුපාතික ඉහළ යාමේ සලකුණු හමුවේ කලාපීය සහ ශ්‍රී ලංකා වෙළෙඳපොළටත් අවධානයක්

ඉන්දියාවේ බැංකු පද්ධතිය තුළ රඳවා තිබූ වාර්තාගත අතිරික්ත මුදල් තොගය (Liquidity surplus) සැලකිය යුතු ලෙස පාලනය කිරීම සඳහා එරට මහ බැංකුව වන ‘ඉන්දීය සංචිත බැංකුව’ (RBI) දැඩි වෙළෙඳපොළ ක්‍රියාමාර්ග මාලාවක් ගෙන තිබේ. භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර විකිණීම සහ විදේශ විනිමය මැදිහත්වීම් හරහා වෙළෙඳපොළේ තිබූ අමතර මුදල් ප්‍රමාණයෙන් අඩකට වඩා (55%ක්) ඉවත් කර ගැනීමට මහ බැංකුව සමත් වූ බව මූල්‍ය අංශ ආරංචි මාර්ග අනාවරණය කරයි.

පසුගිය සති දෙකක කාලය තුළ ඉන්දීය බැංකු පද්ධතිය සතුව තිබූ අතිරික්ත මුදල් ප්‍රමාණය ඉන්දීය රුපියල් ට්‍රිලියන 11.16ක් වැනි ඉතිහාසයේ ඉහළම අගයක පැවති අතර, මහ බැංකුවේ නව ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් එය රුපියල් ට්‍රිලියන 4.92ක් (ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 51.36ක්) දක්වා පහත වැටී ඇත.

බැංකු පද්ධතියට මුදල් ගලා ආවේ ඇයි?

විදෙස්ගත ඉන්දියානුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් ඉන්දීය සංචිත බැංකුව ක්‍රියාත්මක කළ විශේෂ තැන්පතු යෝජනා ක්‍රමය (Diaspora deposit scheme) හරහා අපේක්ෂා කළ මට්ටමටත් වඩා වැඩි ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 133ක දැවැන්ත විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් එරට වාණිජ බැංකුවලට ගලා ඒම මෙම අතිරික්තයට ප්‍රධානතම හේතුව විය.

කෙසේ වෙතත්, වෙළෙඳපොළ තුළ මෙවැනි අධික මුදල් ප්‍රමාණයක් සංසරණය වීම හරහා ඉල්ලුම වැඩි වී භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යාමේ (උද්ධමනය වර්ධනය වීමේ) අවදානමක් මතුවේ. ඊට අමතරව ගෝලීය බොරතෙල් මිල ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සහ ඉන්දීය රුපියල මත එල්ල වන පීඩනය හමුවේ මෙම අතිරික්ත මුදල් වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් කර ගැනීම (drain liquidity) අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් ලෙස ඉන්දීය මහ බැංකු අධිපති සංජය මල්හෝත්‍රා මීට පෙර පෙන්වා දී තිබිණි.

මුදල් ආපසු ගැනීම සඳහා ගත් පියවර  

බැංකු පද්ධතියේ තිබෙන මෙම අමතර මුදල් පාලනය කිරීම සඳහා ඉන්දීය සංචිත බැංකුව පසුගිය සතියේ පමණක් රුපියල් බිලියන 750ක් වටිනා බැඳුම්කර විවෘත වෙළෙඳපොළට විකුණා ඇති අතර, තවත් රුපියල් බිලියන 250ක බැඳුම්කර විකිණීමට සැලසුම් කර තිබේ. මීට අමතරව බැංකු විසින් සිය අතිරික්ත මුදල්වලින් රුපියල් ට්‍රිලියන 3.4ක් මහ බැංකුව වෙතම තාවකාලිකව ආපසු ලබා දී (Reverse repo) ඇත.

විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළ ස්ථාවරව තබා ගැනීම සඳහා පසුගිය සැසිවාර දහය පුරා දිනකට ඩොලර් බිලියනය බැගින් වන පරිදි විනිමය හුවමාරු ගනුදෙනු (FX Swaps) ද සිදු කර ඇති බව මුදල් වෙළෙඳපොළ විශ්ලේෂකයෝ පවසති. මේ අතරවාරයේදී ආයතනික අත්තිකාරම් බදු සහ GST බදු ගෙවීම් හේතුවෙන් ද යම් මුදල් ප්‍රමාණයක් වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් වී තිබේ.

ඔක්තෝබරයේදී පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමීමේ ඉඩකඩක්?  

මෙම ද්‍රවශීලතා පාලනයත් සමඟ ඉදිරි ඔක්තෝබර් මස පැවැත්වෙන මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සමාලෝචනයේදී ඉන්දීය සංචිත බැංකුව සිය ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාතික (Repo rate) ඉහළ දමනු ඇතැයි වෙළෙඳපොළ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබල මතයක් ගොඩනැගෙමින් පවතී.

ඕස්ට්‍රේලියානු ANZ බැංකුවේ ආර්ථික විද්‍යාඥ සහ විදේශ විනිමය උපායමාර්ගික විශ්ලේෂක ධිරාජ් නිම් (Dhiraj Nim) පෙන්වා දෙන්නේ, එළඹෙන ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට අඛණ්ඩව තුන් වතාවක් පදනම් අංක 25 බැගින් (0.25% බැගින්) පොලී අනුපාතික ඉහළ යනු ඇතැයි තමන් අපේක්ෂා කරන බවයි. ඒ අනුව දැනට පවතින පොලී අනුපාතිකය 6.00% දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත්, එවැනි ප්‍රතිපත්තියක් ඵලදායී වීමට නම් වෙළෙඳපොළේ අතිරික්ත මුදල් ප්‍රමාණය රුපියල් ට්‍රිලියන 3ට වඩා පහත මට්ටමකට ගෙන ආ යුතු බවත් ඔහු සඳහන් කරයි. Citi, HSBC සහ Deutsche Bank වැනි ප්‍රමුඛ ජාත්‍යන්තර බැංකු ද මෙවැනිම පොලී අනුපාතික ඉහළ දැමීමක් ඔක්තෝබරයේදී අපේක්ෂා කරන බව වාර්තා වේ.

ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු කලාපීය ආර්ථිකයට ඇති බලපෑම

දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ආර්ථිකය වන ඉන්දියාවේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය දැඩි වීම (පොලී අනුපාතික ඉහළ යාම) කලාපීය මට්ටමින් වැදගත් සාධකයකි.

විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව සිය විශාලතම ආනයන හා වෙළෙඳ සහකරුවා ලෙස ඉන්දියාව සමඟ ගනුදෙනු කරන බැවින්, ඉන්දියාවේ උද්ධමනය පාලනය වීම ශ්‍රී ලංකාවට ආනයනය කරනු ලබන අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ, ඖෂධ සහ අමුද්‍රව්‍යවල මිල මට්ටම් ස්ථාවරව තබා ගැනීමට යහපත් පසුබිමක් නිර්මාණය කරයි. එහෙත් ඉන්දියාවේ පොලී අනුපාතික ඉහළ යාම හරහා ඉන්දීය රුපියල ශක්තිමත් වුවහොත් ශ්‍රී ලංකාවට සිදු කරන ආනයන වියදම් ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාවක් ද ඇති විය හැක.

එමෙන්ම කලාපයේ ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ සහ විදේශ ආයෝජන හැසිරීම් කෙරෙහි ද ඉන්දියාව ගන්නා මෙවැනි ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ සෘජුවම බලපාන හෙයින්, කොළඹ මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ ද මේ දෙස විමසිල්ලෙන් බලා සිටී.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර:  

Reuters: RBI bond sales, FX intervention help halve India's cash overhang

Economic Times Markets: RBI bond sales & FX intervention