2022 ශ්රී ලංකාවේ ඇති වූ අරගලය පිළිබඳව අද වන විට නැවත නැවතත් මතුවන ප්රධාන ප්රශ්නයක් වන්නේ “අරගලය එහි අරමුණු ඉටු කර ගත්තේද?” යන්නයි.
ජනාධිපතිවරයා ඉල්ලා අස්වීම, ආණ්ඩු වෙනස, ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ, දේශපාලන සංස්කෘතියේ වෙනස්කම් වැනි කරුණු මත පදනම්ව බොහෝ දෙනා මෙම ප්රශ්නයට පිළිතුරු සොයති. එහෙත් මෙම ප්රශ්නය තුළම සැඟවී ඇති මූලික උපකල්පනයක් දේශපාලන හා දාර්ශනික විග්රහයකදී ප්රශ්න කළ යුතුය. එනම්, “අරගලය” යනුවෙන් හඳුන්වන මෙම දේශපාලන සිදුවීමට එකම පැහැදිලි අරමුණක් තිබුණේද යන්නයි.
සාමාන්යයෙන් දේශපාලන ව්යාපාරයක් විග්රහ කරන්නේ එය යම් නිශ්චිත අරමුණක් සඳහා ගමන් කරන ක්රියාවලියක් ලෙසය. එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ අරගලය එවැනි සරල රාමුවකට ඇතුළත් කළ නොහැකිය. “ගෝඨා ගෝ හෝම්” යන ප්රධාන සටන් පාඨය යටතේ විවිධ සමාජ කණ්ඩායම් එකට එක් වූ නමුත්, ඔවුන් සියල්ලන්ටම තිබුණේ එකම දේශපාලන අනාගත දැක්මක් නොවේ.
කෙනෙකුට අරගලය වූයේ ජනාධිපතිවරයා ඉවත් කිරීමේ සටනකි. තවත් කෙනෙකුට එය විධායක ජනාධිපති ක්රමයට එරෙහි අරගලයකි. තවත් පිරිසකට එය දූෂණයට, පවුල්වාදයට සහ පැරණි දේශපාලන සංස්කෘතියට එරෙහි ප්රතිචාරයකි. තරුණ පරපුරේ දේශපාලන නැගිටීමක් ලෙස එය දුටු අයද සිටියහ. ආර්ථික අර්බුදයෙන් මිදීම සඳහා වූ ක්ෂණික ජනතා ඉල්ලීමක් ලෙස එය තේරුම් ගත් අයද සිටියහ.
එබැවින් “අරගලයේ අරමුණ” යනුවෙන් එක් නිශ්චිත දෙයක් හඳුනාගැනීම අපහසුය. අරගලය යනු එකම දේශපාලන අදහසකින් මෙහෙයවුණු සංවිධානාත්මක ව්යාපෘතියක් නොව, විවිධ අසහනයන්, බලාපොරොත්තු සහ විකල්ප දේශපාලන සිහින එකම අවකාශයක තාවකාලිකව හමුවූ සිදුවීමකි.
මෙම අර්ථයෙන් අරගලය තුළ තිබූ විශාලතම දේශපාලන පණිවිඩයක් වූයේ “ජනතාව” යන අදහස පිළිබඳවය. දේශපාලනයේදී බොහෝ විට “ජනතාව” යනු එකම හඬකින් කතා කරන ඒකීය බලවේගයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලැබේ. නමුත් අරගලය පෙන්වා දුන්නේ ජනතාව යනු විවිධත්වයෙන් යුතු, එකිනෙකට වෙනස් අපේක්ෂාවන් සහිත කණ්ඩායම් අතර ඇතිවන තාවකාලික එකඟතාවක් බවයි.
මෙම නිසා අරගලයේ සාර්ථකත්වය මැනීමද සංකීර්ණ කරුණක් බවට පත්වේ. එක් අයෙකුට එය සාර්ථක වූයේ ජනාධිපතිවරයා ඉවත් කිරීමට හැකි වූ නිසාය. තවත් අයෙකුට එය අසාර්ථක වූයේ දේශපාලන ක්රමයේ ගැඹුරු වෙනස්කම් සිදු නොවූ නිසාය. තවත් අයෙකුට එහි විශාලතම ජයග්රහණය වූයේ සාමාන්ය පුරවැසියාට තමන් දේශපාලන ක්රියාකාරකයෙකු බව නැවත අවබෝධ කර දීමයි.
මෙහිදී මතුවන මූලික ප්රශ්නය වන්නේ සාර්ථකත්වය මැනීමට භාවිත කරන මිනුම කුමක්ද යන්නයි. අරගලයට එකම අරමුණක් නොතිබුණේ නම්, එහි ජයග්රහණය හෝ පරාජයද එක් සරල මිනුමකින් තීරණය කළ නොහැක.
මෙම තත්ත්වය තවත් ගැඹුරින් කියවිය හැක්කේ අරගලයම එහි අරමුණක් වූ බවට යන අදහසෙනි. සාමාන්යයෙන් ව්යාපාරයක් යනු වෙනත් ප්රතිඵලයක් ලබා ගැනීම සඳහා භාවිත කරන මාධ්යයකි. නමුත් අරගලය තුළ දේශපාලනය සිදුවූයේ එහි අවසාන ඉලක්කය තුළ පමණක් නොව, එම ක්රියාවලිය තුළමය.
ගාලු මුවදොර අරගල භූමිය තුළ ජනතාව සාකච්ඡා කළහ, අදහස් හුවමාරු කළහ, කලාව හා දේශපාලනය එකට ගෙන ආහ, සහ වෙනස් ආකාරයක සමාජ සම්බන්ධතාවයක් අත්හදා බැලූහ. එම අවකාශය තුළ දේශපාලනය යනු මැතිවරණයකදී ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම පමණක් නොව, සෘජු සහභාගීත්වය සහ සාමූහික ක්රියාකාරීත්වය බව පෙන්වා දෙන ලදී.
ජැක් ඩෙරීඩා පෙන්වා දෙන ආකාරයට ප්රජාතන්ත්රවාදය කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් අවසන් වන ව්යාපෘතියක් නොවේ. එය නිරන්තරයෙන් පැමිණෙමින් පවතින පොරොන්දුවකි. මේ අර්ථයෙන් අරගලයද සම්පූර්ණ වූ දේශපාලන ව්යාපෘතියක් නොව, නව ප්රශ්න විවෘත කළ දේශපාලන සිදුවීමක් ලෙස තේරුම් ගත හැකිය.
අරගලය ජනාධිපතිවරයෙකු ඉවත් කළේය. නමුත් එය ඉල්ලා සිටි සියලුම ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් සිදු නොවීය. එය පැරණි දේශපාලන සංස්කෘතිය ප්රශ්න කළේය. නමුත් එම ප්රශ්න කිරීම ස්ථිර ආයතනික වෙනසක් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ අභියෝගය ඉතිරි විය. එය සාම්ප්රදායික නායකත්වයට අභියෝග කළේය. නමුත් විකල්ප දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අපහසුතාවද හෙළි කළේය.
ඒ නිසා අරගලයේ සෑම ජයග්රහණයක් තුළම යම් අසම්පූර්ණතාවක් තිබේ. එසේම එහි සෑම අසාර්ථකත්වයක් තුළම අනාගත දේශපාලන හැකියාවක් පවතී.
එබැවින් “අරගලය ජයග්රහණය කළාද?” යන ප්රශ්නයට වඩා ගැඹුරු ප්රශ්නය වන්නේ “අරගලයක් ලෙස එය ජීවමානව පවතින්නේ එය සම්පූර්ණ වූ නිසාද, නැත්නම් එය අසම්පූර්ණව ඉතිරි වූ නිසාද?” යන්නයි.
අරගලයේ සැබෑ උරුමය සමහරවිට එය ලබාගත් නිශ්චිත දේශපාලන ප්රතිඵලවලට වඩා, එය ශ්රී ලංකා සමාජයට ඉතිරි කළ ප්රශ්න තුළ පවතී. එය බලය, ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ පුරවැසිභාවය පිළිබඳ පැරණි අදහස් නැවත සලකා බැලීමට සමාජයට බල කළේය.
ඒ නිසා අරගලය සාර්ථකද අසාර්ථකද යන්න තීරණය කිරීම පහසු නැත. එය ජයග්රහණයකින් අවසන් වූ ව්යාපාරයක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අනාගතය පිළිබඳව තවමත් විවෘතව පවතින දේශපාලන ප්රශ්නයකි.
(සටහන | ආචාර්ය අතුලසිරි සමරකෝන්)
Digital creator
Lecturer at Open University of Sri Lanka
Former Teaching assistant at University of Colombo
(උපුටා ගැනීම - Athulasiri Samarakoon ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්..)
