*දේශීය බැංකු පද්ධතිය මඟහරිමින් සිදුවන ඩිජිටල් සූදු ගනුදෙනු මැඩලීමට නව නියාමන යාන්ත්රණයක් ක්රියාත්මකයි
*2025 අංක 17 දරන පනතින් පිහිටවූ සූදු නියාමන අධිකාරිය ජාත්යන්තර මුදල් විශුද්ධිකරණ ඇගයීම හමුවේ පරීක්ෂාවට
ශ්රී ලංකාව තුළ ක්රියාත්මක වන සුඛෝපභෝගී කැසිනෝ ක්ෂේත්රය හරහා රටේ ආර්ථිකයට ලැබෙන විදේශ විනිමය සහ බදු ආදායම් පිළිබඳව සමාජයේ විවිධ සංවාද මතුවෙමින් පවතින පසුබිමක, අවිධිමත් මූල්ය හුවමාරු ක්රම (හවාලා) සහ මාර්ගගත ඩිජිටල් සූදු ක්රමවේද හරහා රටට නිසි පරිදි ලැබිය යුතු මූල්ය ප්රතිලාභ මඟහැරී යාමේ අවදානමක් පිළිබඳව මූල්ය හා ආර්ථික විශ්ලේෂකයින්ගේ දැඩි අවධානය යොමු වී තිබේ.
දේශසීමා ඉක්මවා යන "ගෙවීම් සහ සෙට්ල්මන්ට්" ක්රමවේදය
ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ විදේශීය සූදුකරුවන් මෙරට කැසිනෝ පරිශ්රයන් තුළ ක්රීඩා කළද, එම ගනුදෙනු සඳහා වන සැබෑ මුදල් හුවමාරුව දේශීය නියාමනයට ලක්වූ බැංකු පද්ධතිය හරහා සිදු නොවන අවස්ථා පවතින බවයි. විශේෂයෙන් විදේශයන්හි සිටින අතරමැදියන්ට (Junket Agents) අදාළ රටවලදී මුදල් ගෙවා, මෙරටදී කැසිනෝ ටෝකන හෝ ක්රෙඩිට් ලබා ගැනීමේ ක්රමවේදයක් ක්රියාත්මක වන බව නිරීක්ෂණය වී ඇත.
මෙහිදී ජයග්රහණ හෝ පරාජයන් පිළිබඳ අවසන් මූල්ය පියවීම් (Financial Settlements) විදේශීය බැංකු ගිණුම් හෝ අවිධිමත් හවාලා මාර්ග හරහා විදේශයන්හිදීම විසඳෙන බැවින්, රට තුළ සැබවින්ම සංසරණය විය යුතු නිල විදේශ විනිමය සංචිත බැංකු පද්ධතියට එක් නොවන තත්ත්වයක් නිර්මාණය වේ. මෙමඟින් දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවට හිමිවිය යුතු සැබෑ බදු ආදායම් ගණනය කිරීමද නියාමකයින්ට සංකීර්ණ අභියෝගයක් බවට පත්ව ඇත.
ඩිජිටල්කරණය සහ ක්රිප්ටෝ මුදල් අවදානම
වර්තමාන දත්තයන්ට අනුව කැසිනෝ ක්රියාකාරකම්වලින් සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් ජංගම දුරකථන සහ මාර්ගගත (Online) තාක්ෂණික වේදිකා වෙත යොමුවෙමින් පවතී. මෙම ඩිජිටල් ක්රමවේදයන්හි පවතින නිර්නාමිකභාවය, අක්වෙරළ (Offshore) ගිණුම් සහ ක්රිප්ටෝ මුදල් භාවිතය හේතුවෙන්, මුදල් ගලායන මූලාශ්ර නිරීක්ෂණය කිරීම මූල්ය බුද්ධි ඒකකයන්ට බරපතල බාධාවක් එල්ල කර තිබේ. සාමාන්ය මූල්ය පද්ධතිය මඟහරිමින් සිදුකෙරෙන මෙවැනි ක්රියාකාරකම් මඟින් නීතිවිරෝධී වත්කම් විශුද්ධිකරණයට ඉඩකඩ විවර වන බව මූල්ය විමර්ශකයෝ පෙන්වා දෙති.
නව නීති රාමුව: 2025 අංක 17 දරන සූදු නියාමන පනත
මෙම ගැටලුවලට විසඳුමක් ලෙස ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද 2025 අංක 17 දරන සූදු නියාමන අධිකාරී පනත (Gambling Regulatory Authority Act) මේ වන විට බලාත්මකව පවතී. මෙම පනත මඟින් කැසිනෝ ව්යාපාර, ජන්කට් මෙහෙයුම් මෙන්ම ඩිජිටල් සූදු මෘදුකාංග පාලනය සඳහා ‘සූදු නියාමන අධිකාරියට’ (GRA) සුවිශේෂී නියාමන සහ විමර්ශන බලතල පැවරී ඇත.
නව නියාමන ක්රමවේදය යටතේ ක්රියාත්මක වන ප්රධාන නීතිමය කොන්දේසි කිහිපයක් මෙසේය;
පාරිභෝගික අනන්යතාව තහවුරු කිරීම (CDD/KYC):
ඇමෙරිකානු ඩොලර් 3,000කට වැඩි ඕනෑම කැසිනෝ ගනුදෙනුවක් හෝ ඊට සමාන වටිනාකමකින් යුතු එකිනෙකට බැඳුණු ගනුදෙනු සඳහා පාරිභෝගිකයාගේ අනන්යතාව හා ආදායම් මාර්ග නිල වශයෙන් තහවුරු කර ගැනීම අනිවාර්ය වේ.
දේශපාලනිකව නිරාවරණය වූ පුද්ගලයින් (PEPs):
දේශපාලනිකව හෝ රාජ්ය තාන්ත්රිකව ඉහළ වගකීම් දරන පුද්ගලයින් මෙවැනි ස්ථානවලට පිවිසීමේදී ඔවුන්ගේ වත්කම් උපයාගත් නීත්යානුකූල මූලාශ්ර සනාථ කිරීම සඳහා දැඩි පරීක්ෂණ ක්රියාත්මක කෙරේ.
දත්ත සහ සීසීටීවී (CCTV) සුරක්ෂිතතාව:
සියලුම ඉලෙක්ට්රොනික ගනුදෙනු ලේඛන සහ කැසිනෝ ශාලා පරිශ්රයන්හි ආරක්ෂිත කැමරා දර්ශන වසර 6ක කාලයක් සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම අනිවාර්ය කර ඇත.
දඬුවම් සහ වත්කම් රාජසන්තක කිරීම:
මුදල් විශුද්ධිකරණ වැරදි සහ නියාමන උල්ලංඝනයන් සඳහා වසර 5 සිට 20 දක්වා වූ බරපතල සිරදඬුවම්, විශුද්ධිකරණය කරන ලද මුදල මෙන් තුන් ගුණයක මූල්ය දඩ, සහ බැංකු ගිණුම් හෝ දේපළ රාජසන්තක කිරීමේ ප්රතිපාදන නීතියෙන් සලසා තිබේ.
ජාත්යන්තර ඇගයීම සහ ශ්රී ලංකාවේ ඉදිරි අභියෝගය
මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීම පිළිබඳ ආසියා-පැසිෆික් කණ්ඩායම (APG) විසින් මෙහෙයවනු ලබන තෙවන අන්යෝන්ය ඇගයීම් ක්රියාවලිය (Mutual Evaluation) මේ දිනවල ක්රියාත්මක වෙමින් පවතී. මෙහිදී ජාත්යන්තර මූල්ය කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) නිර්දේශයන්ට අනුකූලව ශ්රී ලංකාවේ කැසිනෝ සහ මූල්ය ආයතන සැබෑ ලෙසම නියාමනය වන්නේද යන්න විමර්ශනය කෙරේ.
නීති සම්පාදනය කර තිබුණද, දේශසීමා ඉක්මවා ක්රියාත්මක වන තෙවන පාර්ශවීය නියෝජිතයින්, ඩිජිටල් ජාලයන් සහ අවිධිමත් හවාලා මාර්ග පාලනය කිරීම සඳහා නියාමන ආයතන අතර ඇති සම්බන්ධීකරණය ප්රායෝගිකව ශක්තිමත් කිරීම ඉදිරි කාලයේදී රට මුහුණ දෙන ප්රධානතම ආර්ථික හා මූල්ය අභියෝගය බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්ර සබැඳි
Gambling Regulatory Authority Act, No. 17 of 2025 (ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව):
හවාලා කැසිනෝ මගඩි සම්බන්ධයෙන් සිදුකෙරෙන The Leader TV විශේෂ රෙඩ් ඇලට් වීඩියෝවක් මතු පළවේ.
