ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ ධාරිතා සීමා හමුවේ නව සූර්ය බල පාරිභෝගිකයන්ට අමතර පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීමේ අවදානමක්.
දහවල් කාලයේ ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට එක්වන සූර්ය බලශක්තිය මෙගාවොට් 2,000 ඉක්මවා යාමත් සමඟ, පද්ධතියේ ස්ථායීතාව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා බලශක්ති ගබඩා පද්ධති (Battery Storage) අත්යවශ්ය මට්ටමකට පැමිණ තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පද්ධතිමය අවශ්යතාවය වෙනුවෙන් සාමාන්ය ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන්ට රුපියල් මිලියනයකට (ඇමරිකානු ඩොලර් 3,300කට ආසන්න) අධික පිරිවැයක් පෞද්ගලිකව දැරීමට සිදුවීම පිළිබඳව ක්ෂේත්රයේ අවධානය යොමු වී ඇත.
නව ක්රමවේද සහ පාරිභෝගික පිරිවැය
පද්ධති අධිභාරය පාලනය කිරීම සඳහා නව ගෘහස්ථ සූර්ය බල පාරිභෝගිකයන් සඳහා ‘නෙට් මීටරින්’ (Net Metering) සහ ‘නෙට් එකවුන්ටින්’ (Net Accounting) පහසුකම් සීමා කර, ඒ වෙනුවට ‘නෙට් ප්ලස්’ (Net Plus) ක්රමය හඳුන්වා දී ඇත.
නෙට් ප්ලස් ක්රමය:
නිෂ්පාදනය කරන සම්පූර්ණ විදුලිය ඒකකයකට රුපියල් 23ක පමණ ස්ථාවර මිලකට ජාලයට අලෙවි කළ යුතුය.
ගෘහස්ථ පරිභෝජනය:
ඒකක 180 ඉක්මවන ඉහළ පාරිභෝජනයක් සහිත නිවසකට ඒකකයක් සඳහා රුපියල් 100කට ආසන්න සාමාන්ය ගාස්තුවක් යටතේ විදුලිය මිලදී ගැනීමට සිදුවේ.
මෙම මිල පරතරය නිසා, ස්වාධීනව විදුලිය ගබඩා කර ගැනීමට නම් කිලෝවොට් 5ක සාමාන්ය පද්ධතියක් සඳහා රුපියල් මිලියනයකට අධික ඉන්වර්ටර් සහ බැටරි පද්ධතියක් සවි කිරීමට නිවාස හිමියන්ට සිදුවේ.
බදු සහන ප්රතිපත්තියේ විෂමතාව
මහා පරිමාණ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්යාපෘති සඳහා භාවිත කරන මෙගාවොට් මට්ටමේ බැටරි පද්ධති සඳහා තීරුබදු සහන හිමිවන පසුබිමක, ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන් භාවිත කරන කුඩා බැටරි පද්ධති සඳහා තවමත් ආනයනික බදු ක්රියාත්මක වන බව පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා සාකච්ඡාවලදී අනාවරණය විය.
යටිතල පහසුකම් පිළිබඳ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවේ සභාපති එස්.එම්. මරික්කාර් පෙන්වා දෙන්නේ, විශාල ආයෝජකයන්ට බදු රහිතව ගබඩා පහසුකම් ලැබෙන විට, කුඩා පරිමාණ පාරිභෝගිකයාට සම්පූර්ණ බදු බර දැරීමට සිදුවීම සාධාරණ නොවන බවයි.
උපපොළවල් සහ ප්රාදේශීය ට්රාන්ස්ෆෝමර් ගැටලුව
කොළඹ සහ තදාසන්න නගරවල ප්රාදේශීය ට්රාන්ස්ෆෝමර් මේ වන විටත් උපරිම ධාරිතාවට ළඟා වී ඇති බැවින්, නව සූර්ය බල සම්බන්ධතා ලබා ගැනීම තාක්ෂණිකව අවහිර වී ඇත.
ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ ප්රධාන උපපොළවල මහා පරිමාණ බැටරි සවි කළද, එමගින් ගම් මට්ටමේ හෝ නගර මට්ටමේ පවතින ට්රාන්ස්ෆෝමර්වල ධාරිතාව පුළුල් නොවේ.
ලංකා විදුලි පුද්ගලික සමාගම (LECO) විසින් ප්රාදේශීය මට්ටමේ ප්රජා බැටරි පද්ධතියක් (Neighbourhood Battery Storage) සඳහා සැලසුම් සකස් කර ඇත.
එම ව්යාපෘතිය ක්රියාත්මක කිරීම කඩිනම් නොවීම හේතුවෙන්, මුදල් වියදම් කිරීමට සූදානම් පාරිභෝගිකයන්ට පවා ජාලයට සම්බන්ධ වීමට නොහැකි වී තිබේ.
පද්ධති ඉල්ලුම සහ සංචිත ධාරිතාව
ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL) ඉදිරිපත් කළ දත්තවලට අනුව, වසරේ ජනවාරි සිට සැප්තැම්බර් 21 දක්වා මෙරට සමස්ත විදුලි පරිභෝජනය ගිගාවොට් පැය 14,062 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
2023 වසරේ අදාළ කාලසීමාවේ වාර්තා වූ ගිගාවොට් පැය 11,637 සමඟ සැසඳීමේදී මෙය කැපී පෙනෙන වර්ධනයකි.
දහවල් කාලයේ විදුලි ඉල්ලුම මෙගාවොට් 2,500ත් 2,600ත් අතර පවතින විට, සූර්ය බලය මඟින් මෙගාවොට් 2,000කට වැඩි ප්රමාණයක් උත්පාදනය කෙරේ.
නමුත් තවමත් මෙරට රාත්රී කාලයේ විදුලි උත්පාදනයෙන් 40%කට ආසන්න ප්රමාණයක් තෙල් බලාගාර මත රඳා පවතින බැවින්, රාත්රී උපරිම ඉල්ලුම කළමනාකරණයට සහ පද්ධති සංචිත සීමාව (Reserve Margin) ආරක්ෂා කර ගැනීමට කඩිනම් ප්රතිපත්තිමය විසඳුම් අවශ්යව තිබේ.
පසුබිම් සටහන
ශ්රී ලංකාවේ වහල මත සවිකරන සූර්ය බල පද්ධති ධාරිතාව මේ වන විට මෙගාවොට් 2,000 සීමාව පසුකර ඇති අතර, එය රටේ දහවල් විදුලි අවශ්යතාවයෙන් වැඩි කොටසක් ආවරණය කරයි.
කෙසේ වෙතත්, සූර්යාලෝකය නොමැති රාත්රී කාලයේදී විදුලිය ලබාදීමට ජාලයට සිදුවන බැවින්, දිවා කාලයේ අතිරික්තය ගබඩා කර රාත්රියට මුදාහැරීමේ තාක්ෂණය පද්ධතියට අත්යවශ්ය වේ.
රජය සහ නියාමන ආයතන මුහුණ දී සිටින ප්රධාන අභියෝගය වන්නේ, ජාතික විදුලි ජාලයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරන අතරම, සාමාන්ය ජනතාව හරිත බලශක්ති ක්රියාවලියෙන් ඈත් නොවන පරිදි සාධාරණ මූල්ය ක්රමවේදයක් පවත්වා ගැනීමයි.
මුලාශ්රය
Lanka News : Million-Rupee Battery Bill Threatens Sri Lanka’s Solar Revolution
