දේශීය මනෝරාජික පොරොන්දු සහ ජාත්යන්තර භූ-දේශපාලනික බලපෑම් අතර සිරවූ NPP පාලනය පැරණි ක්රමය වෙනස් කරයිද, නැතහොත් එයටම ගොදුරු වෙයිද?
වංක ලෝකයක අවංක ආණ්ඩුවක්: NPP ආණ්ඩුවේ දේශපාලනය කියවාගන්නේ කෙසේද? | Athulasiri Samarakoon
ආණ්ඩුවේ හෝ විපක්ෂයේ දේශපාලන ක්රියාපිළිවෙත පිළිබඳව මෙරට ජනතාවගේ මතකය තරමක් කෙටි බවට වන මතයක් තිබේ. ආණ්ඩුවක් බලයට පැමිණෙයි. එය අලුත් යුගයක් පිළිබඳ පොරොන්දුවක් දෙයි. ජනතාවගේ අපේක්ෂා ඉහළ යයි. ටික කලකට පසු අපේක්ෂා සහ යථාර්ථය අතර පරතරය විශාල වෙයි. අවසානයේ ජනතාව කියන්නේ, “මේ ආණ්ඩුවත් කලින් ආණ්ඩු වගේමයි” යනුවෙනි.
ඒ නිසා වර්තමාන NPP ආණ්ඩුව පිළිබඳවද එවැනිම කියවීමක් දැන් දැන් මතුවීම පුදුමයක් නොවේ. ආණ්ඩුවේ ජනප්රියත්වය පිළිබඳ ප්රශ්න, ආර්ථික දුෂ්කරතා, විවිධ දේශපාලන තීරණ පිළිබඳ විවේචන සහ විපක්ෂය නැවත සංවිධානය වීම ආණ්ඩුවේ පිරිහීමක් පිළිබඳ කතාවක් ලෙස ගොඩනැගීමට ඉඩ සලසයි.
ආචාර්ය දයාන් ජයතිලකගේ මෑත සාකච්ඡාවද මෙම පුළුල් ප්රශ්නයට වැදගත් අවධානයක් යොමු කරයි. එහි මතු වන අදහසක් වන්නේ වර්තමාන ආණ්ඩුවද අවසානයේ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආණ්ඩුවෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන චක්රයේ තවත් අදියරක් බවට පත්විය හැකි බවයි. එහෙත් මෙහිදී අපට වෙනත් ප්රශ්නයක් ඇසීමට ද පුළුවන.
අප වර්තමාන ආණ්ඩුව කියවන්නේ එය සැබවින්ම පවතින ආකාරයටද, නැත්නම් ශ්රී ලංකාවේ පෙර ආණ්ඩු පිළිබඳව අපට හුරු වූ දේශපාලන අච්චුව තුළට එය බලහත්කාරයෙන් ඇතුළත් කරමින්ද? මෙය මා සිතන පරිදි වැදගත් ප්රශ්නයකි. මන්ද NPP ආණ්ඩුවේ දේශපාලන ස්වභාවය තුළම යම් විශේෂ පරස්පරතාවක් තිබෙන බැවිනි.
දේශීයව එය යුටෝපියානු (මනෝරාජික) වීමට නැතිනම් සර්ව දුෂණ විරෝධීවීමට උත්සාහ කරයි. නමුත් ජාත්යන්තරව එයට යථාර්ථවාදී වීමට බල කෙරී ඇත. මෙම පරස්පරතාව තේරුම් නොගෙන වර්තමාන ආණ්ඩුවේ ගමන තේරුම් ගැනීම අපහසුය.
ගෝඨාභයගෙන් පසු තවත් හුදු ආණ්ඩුවක්ද?
2022 වසර ශ්රී ලංකා දේශපාලනයේ සාමාන්ය බල හුවමාරුවක් සිදු වූ අවස්ථාවක් නොවේ. එය ආණ්ඩුවක් පරාජය වූ අවස්ථාවක් පමණක් නොවේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති දේශපාලන සම්මුතියක් බිඳ වැටුණු අවස්ථාවකි.
දේශපාලන පක්ෂ පිළිබඳ විශ්වාසය බිඳ වැටුණි. දේශපාලන පවුල්වාදය පිළිබඳ විරෝධය ඉහළ ගියේය. රාජ්යය පිළිබඳ විශ්වාසය දුර්වල විය. ආර්ථික අර්බුදය දේශපාලන අර්බුදයක් බවට පත්විය. එවැනි අවකාශයකින් NPP බලයට පැමිණීම සරල ආණ්ඩු මාරුවක් ලෙස කියවීම නිවැරදි නොවේ.
එය එක්තරා ආකාරයකින් පරණ දේශපාලන භාෂාවට එරෙහිව නව දේශපාලන භාෂාවක් ගොඩනැගීමකි. ඒ නිසාම එය බලයට පැමිණියේ වෙනත් ආණ්ඩු පැමිණි ආකාරයට නොවේ. එය ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේ “අපට බලය දෙන්න” යනුවෙන් පමණක් නොවේ. එය කියා සිටියේ, “අපි මේ ක්රමය වෙනස් කරන්නෙමු” යනුවෙනි.
මෙහි වෙනස ඉතා වැදගත්ය.
සාමාන්ය ආණ්ඩුවක් පවතින ක්රමය කළමනාකරණය කරයි. නමුදු ආණ්ඩුවේ දේශපාලන පොරොන්දුව වූයේ පවතින ක්රමය වෙනස් කිරීමයි. දේශපාලනයේ වඩාත්ම භයානක පොරොන්දුව එයයි. “අපි වෙනස් කරන්නෙමු” යන පොරොන්දුවෙන් පසු ජනතාව බලා සිටින්නේ ප්රතිඵල පමණක් නොවේ. ඔවුන් බලා සිටින්නේ වෙනස්කමයි.
දූෂණය අවසන් විය යුතුය. දේශපාලන වරප්රසාද අවසන් විය යුතුය. රාජ්ය සේවය වෙනස් විය යුතුය. නීතිය සැමට සමාන විය යුතුය. දේශපාලනයේ පැරණි අනුග්රහ ජාල බිඳ වැටිය යුතුය. ආර්ථිකය නැවත ගොඩනැගිය යුතුය. රාජ්යය නැවත ජනතාවගේ රාජ්යයක් විය යුතුය.
මේ සියල්ල එකවර ඉල්ලා සිටීම යනු සාමාන්ය පාලනයකට වඩා විශාල දෙයක් ඉල්ලා සිටීමකි.
එහි ප්රතිඵලය වන්නේ අමුතු විරුද්ධාභාසයකි.
ආණ්ඩුව වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරන තරමට, ජනතාව එය වෙනස් වී ඇති බව දැන ගැනීමට කඩිනම්ව බලාසිටි.
ආයතන වෙනස් වන්නේ සෙමින්ය. ජනතා අපේක්ෂා වෙනස් වන්නේ වේගයෙනි. රාජ්ය පද්ධතියට තමන්ගේම ගතිකත්වයක් තිබේ.
දේශපාලන පොරොන්දුවට එවැනි ඉවසීමක් නැත.
මෙහිදී ආණ්ඩුවේ දේශීය අභිලාෂය එයටම බරක් බවට පත්වෙයි.
රාජ්යය නැමති පැරණි නිවස අලුත් නිවසක් බවට පත්කිරීම
NPP මුහුණ දෙන මූලික ගැටලුව මෙයයි. එය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ තමන් නිර්මාණය නොකළ පද්ධතියකි. එයට ලැබී ඇත්තේ තමන් විසින් ගොඩනැගූ රාජ්යයක් නොවේ. එයට ලැබී ඇත්තේ දශක ගණනාවක දේශපාලන සංස්කෘතියකින්, පරිපාලන පුරුදුවලින්, ආයතනික දුර්වලතාවලින් සහ බල සම්බන්ධතාවලින් ගොඩනැගුණු රාජ්යයකි.
එබැවින් නව නිවසක් තැනීමට සිදුව ඇත්තේ පැරණි නිවසේ බිත්ති අතරය. එය පහසු කාර්යයක් නොවේ.
පැරණි ක්රමයේ ප්රතිලාභ ලැබූ සියලු දෙනා නව ක්රමයට කැමති නොවනු ඇත. නව ක්රමයෙන් වාසි ලබන බව සිතන සියලු දෙනාද ඉවසිලිවන්ත නොවනු ඇත. ආණ්ඩුවක් දූෂණයට එරෙහිව පියවර ගන්නා විට ජනතාවට අවශ්ය වන්නේ ප්රතිඵලය ඉක්මනින් ලැබීමට ය. නමුත් නීතියට අවශ්ය වන්නේ ක්රියාවලියකි.
ආණ්ඩුවක් ආර්ථික විනයක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කරන විට ජනතාවට අවශ්ය වන්නේ සහනයකි.
නමුත් ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණයකට කාලයක් අවශ්යය. ආණ්ඩුවක් රාජ්ය ආයතන ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට උත්සාහ කරන විට පවතින ආයතනික සංස්කෘතිය එයට ප්රතිරෝධය දක්වයි. ඒ නිසා වෙනස පිළිබඳ පොරොන්දුවත් වෙනස ක්රියාත්මක කිරීමත් අතර පරතරය නොවැළැක්විය හැකිය. එම පරතරය තුළින්ම ආණ්ඩුවේ “කඩාවැටීම” පිළිබඳ කතාවක් නිර්මාණය විය හැකිය.
ජාත්යන්තර ලෝකය එතරම් අනුකම්පා සහගත නැත
දේශීය දේශපාලනයේදී ඔබට ලෝකය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කළ හැකිය. ජාත්යන්තර දේශපාලනයේදී ලෝකය ඔබට ඔබේ සීමාව මතක් කර දෙයි. ශ්රී ලංකාව කුඩා රාජ්යයකි. එය ඉන්දියාවට ආසන්නය. චීනය සමඟ ගැඹුරු ආර්ථික සම්බන්ධතා ඇත. එක්සත් ජනපදය සහ අනෙකුත් බටහිර බලවතුන් සමඟ සබඳතා අවශ්යය.
ජපානය සහ අනෙකුත් හවුල්කරුවන් සමඟ ආර්ථික හා සංවර්ධන සබඳතා වැදගත්ය. ඉන්දු-පැසිෆික් බල තරගය අප වටා ක්රියාත්මක වේ.
මෙවැනි ලෝකයක ශ්රී ලංකාවට “අපි කාගේ පැත්තේද?” යන ප්රශ්නයට සරල පිළිතුරක් දිය නොහැක. ඒ නිසා NPP ආණ්ඩුවේ විදේශ ප්රතිපත්තිය දෙස බලන විට දේශීය දේශපාලන භාෂාව සමඟ ඇති වෙනස පැහැදිලි වේ. දේශීයව එය පද්ධතිය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරයි.
ජාත්යන්තරව එය බලවතුන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යයි. දේශීයව එය පැරණි දේශපාලන සම්මුතීන් ප්රශ්න කරයි. ජාත්යන්තරව එය පවතින බල සම්බන්ධතා නොසලකා නොහරියි.
මෙය පරස්පරතාවයක් පමණක් නොවේ. මෙය කුඩා රාජ්යයක පැවැත්මේ යථාර්ථයයි. IMF සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවයද මෙය පෙන්වයි NPP ආණ්ඩුවට පෙර IMF වැඩසටහන ආරම්භ වූ බව අප අමතක නොකළ යුතුය. ආර්ථික ස්ථාවරකරණය NPP ආණ්ඩුව විසින් බිංදුවෙන් ආරම්භ කළ ක්රියාවලියක් නොවේ. එහෙත් වර්තමාන ආණ්ඩුවට එය අතහැර දැමීමේ පහසු විකල්පයක්ද නොතිබුණි.
2026 මැයි මාසයේ IMF ඇගයීම අනුව වැඩසටහන ක්රියාත්මක වීම සාමාන්යයෙන් ශක්තිමත් පැවති අතර, 2025 දී ශ්රී ලංකා ආර්ථිකය සියයට 5කින් වර්ධනය වී තිබුණි. එහෙත් IMF තවදුරටත් රාජ්ය මූල්ය, රාජ්ය ව්යවසායන්, ආදායම් එකතු කිරීම සහ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අවශ්යතාව පෙන්වා දෙයි. මෙය ඉතා වැදගත්ය.
මන්ද, ආණ්ඩුවට දේශීයව තමන්ගේම ආර්ථික දේශපාලනයක් තිබුණද, ජාත්යන්තර ආර්ථික යථාර්ථය සමඟ සම්මුතියකට පැමිණීමට සිදුව ඇති බැවිනි. එය දේශපාලන පරාජයක් ලෙස පමණක් කියවිය නොහැක. එය ශ්රී ලංකාවේ ව්යුහාත්මක සීමාවන් පිළිබඳ පිළිගැනීමක් ලෙසද කියවිය හැකිය.
ස්ථාවර ආර්ථිකයක් සහ සුවපත් සමාජයක්
මෙහිදී තවත් වරදක් අප විසින් නොකළ යුතුය. ආර්ථික වර්ධනය සහ ජනතාවගේ ජීවිත සුවපත් වීම එකම දෙයක් නොවේ. මහ බැංකු දත්ත අනුව 2025 දී ආර්ථික වර්ධනය සියයට 5කි. බාහිර අංශයේ තත්ත්වයද වැඩි දියුණු වී ඇත. එහෙත් ලෝක බැංකුව පෙන්වා දෙන්නේ දරිද්රතාව, සැබෑ වැටුප් සහ රැකියා සම්බන්ධ ගැටලු තවමත් පවතින බවයි. ඒ නිසා ආණ්ඩුවට ඇති සැබෑ අභියෝගය ආර්ථිකය “බේරා ගැනීම” පමණක් නොවේ. එය ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ජනතාවගේ ජීවිතවලට පරිවර්තනය සදහා භාවිත කිරීමයි.
මෙය වඩාත් දුෂ්කර කාර්යයකි.
මන්ද සංඛ්යාලේඛනවල ආර්ථිකය වර්ධනය ඉහළ යා හැකි නමුත් ගෘහ ආර්ථිකය එසේ නොවිය හැකි බැවිනි. රටක GDP වර්ධනය විය හැකි නමුත් මිනිසෙකුගේ ජීවන වියදම අඩු නොවිය හැකිය. විදේශ සංචිත වැඩි විය හැකි නමුත් පවුලක ආහාර වියදම තවමත් බරක් විය හැකිය.
මෙම පරතරය තුළින්ම දේශපාලන කලකිරීම උපදී. එම නිසා පිරිහීමක් ඇතිවී නැද්ද? ඇත්ත වශයෙන්ම විවේචනයට ඉඩක් තිබේ. ආණ්ඩුවේ ඇතැම් තීරණ විවේචනය කළ හැකිය.
එහි ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීමේ වේගය ප්රශ්න කළ හැකිය. රාජ්ය පරිපාලනය තුළ ඇති ගැටලු පෙන්වා දිය හැකිය. ජනතාවගේ ආර්ථික අපහසුතා පිළිබඳව ප්රශ්න කළ හැකිය. ආණ්ඩුවේ දේශපාලන සන්නිවේදනයේ අඩුපාඩු පිළිබඳවද කතා කළ හැකිය. එහෙත් මේ සියල්ල එකතු කර “මෙයත් ගෝඨාභයගෙන් පසු තවත් පිරිහෙන ආණ්ඩුවක්” යන නිගමනයට පැමිණීම ඉතා ඉක්මන් කියවීමක් බව පෙනෙයි.
මන්ද ගෝඨාභය යුගයේ අර්බුදය වූයේ ආර්ථික අර්බුදය, රාජ්ය අර්බුදය සහ දේශපාලන විශ්වාසය පිලිබද අර්බුදය එකවර පුපුරා යාමයි. අද තත්ත්වය එයට සමාන නොවේ. ආර්ථික ස්ථාවරකරණයේ සැලකිය යුතු ප්රගතියක් තිබේ. IMF වැඩසටහන ඉදිරියට යමින් පවතී. 2025 දී ආර්ථික වර්ධනයක් වාර්තා වී තිබේ. මහ බැංකුවේ දත්ත අනුව 2026 අප්රේල් අවසානය වන විට නිල විදේශ සංචිත ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.8ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි.
එම නිසා 2022 වසරේ අර්බුදයට සමාන දේශපාලන හා ආර්ථික තත්ත්වයක් යළි නිර්මාණය වී ඇතැයි සරලව පැවසීම දත්ත සමඟ සම්පූර්ණයෙන් ගැළපෙන්නේ නැත.
ඇත්ත ප්රශ්නය වෙනත් එකකි
මට අනුව NPP ආණ්ඩුව ඉදිරියේ ඇති සැබෑ ප්රශ්නය “කඩාවැටෙනවාද?” යන්න නොවේ. ප්රශ්නය වන්නේ එය ජනතාව තුළ ඇති කළ විශාල අපේක්ෂාව ආයතනික යථාර්ථයක් බවට පත් කළ හැකිද යන්නයි. මෙය ඉතා වැදගත් වෙනසකි.
ආණ්ඩුවක් ජනප්රියත්වය අහිමි කර ගැනීම එක් දෙයකි. ආණ්ඩුවක් තම දේශපාලන ව්යාපෘතිය අහිමි කර ගැනීම තවත් දෙයකි. පළමුවැන්න තාවකාලික විය හැකිය. දෙවැන්න වඩාත් ගැඹුරුය.
NPP ආණ්ඩුවේ අභියෝගය වන්නේ තමන් වෙනස් කිරීමට පැමිණි පද්ධතිය විසින්ම තමන් වෙනස් කරනු ලැබීමෙන් වැළකීමයි. දේශපාලනයේ ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ බලයට පැමිණෙන නව ව්යාපාර අවසානයේ පැරණි ආයතනික පුරුදුවලට ගැලපී යාමේ අවදානමක් ඇති බවයි.
එබැවින් NPP සම්බන්ධයෙන් සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ එය පැරණි දේශපාලනයේ නව මුහුණුවරක් බවට පත්වේද යන්නයි.
එසේ නොවී එය තම දේශපාලන පොරොන්දුව ආයතන බවට පත් කරන්නේ නම්, අද අප දකින බොහෝ අර්බුද පරිවර්තන ක්රියාවලියේ පිරිවැයක් ලෙස පසුව කියවිය හැකිය. අවසානයේ ඇත්තේ එක් විරුද්ධාභාසයකි. NPP ආණ්ඩුව තේරුම් ගැනීමට මට පෙනෙන වැදගත්ම කරුණ මෙයයි.
එය දේශීයව යුටෝපියානුය. එහෙත් ජාත්යන්තරව යථාර්ථවාදී වීමට සිදුවී ඇත.
දේශීයව එය පැරණි දේශපාලන සංස්කෘතිය ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කරයි. ජාත්යන්තරව එය පවතින බල සම්බන්ධතා සමඟ ගනුදෙනු කරයි.
දේශීයව එය පරණ ක්රමය ප්රතික්ෂේප කරයි.
ජාත්යන්තරව එය පවතින ලෝකය පිළිගනී.
මෙය දේශපාලන දුර්වලතාවයක් විය යුතුම නැත.
සමහරවිට එය කුඩා රාජ්යයක පැවැත්ම සඳහා අවශ්ය දෙයකි. ප්රශ්නය ඇත්තේ දේශීය යුටෝපියානුවාදය කොතරම් කාලයක් පවත්වා ගත හැකිද යන්න නොවේ. ප්රශ්නය වන්නේ එය ආයතනික යථාර්ථයක් බවට පරිවර්තනය කළ හැකිද යන්නයි. මන්ද අවසානයේ දේශපාලනයේ විශාලතම පරස්පරතාව විය හැක්කේ මෙය නිසයි.
ජනතාවට නව ලෝකයක් පොරොන්දු කළ ආණ්ඩුවට පාලනය කිරීමට සිදුවන්නේ පරණ ලෝකයමය. පරණ ආයතන, පරණ නීති, පරණ පුරුදු, පරණ බල සම්බන්ධතා සහ පරණ අපේක්ෂා අතරින් නව දේශපාලනයක් නිර්මාණය කිරීමට සිදුවේ. එම නිසා NPP ආණ්ඩුවේ ඉරණම තීරණය වන්නේ එය අද ජනප්රියද/අප්රියද යන්නෙන් පමණක් නොවේ. එය තීරණය වන්නේ වඩාත් ගැඹුරු ප්රශ්නයකිනි.
යථාර්ථවාදී ජාත්යන්තර ලෝකයක ජීවත් වන ශ්රී ලංකාවට, දේශීය වශයෙන් වඩා යහපත් දේශපාලන ලෝකයක් නිර්මාණය කිරීමේ අභිලාෂය කොතරම් දුරට යථාර්ථයක් බවට පත් කළ හැකිද? ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන දේශපාලන පරීක්ෂණය එයයි. ඒ නිසා අද NPP ආණ්ඩුව ගැන අප ඇසිය යුතු ප්රශ්නය “මෙයත් කඩා වැටෙයිද?” යන්න පමණක් නොවේ. ඊට වඩා වැදගත් ප්රශ්නය වන්නේ, “පැරණි ලෝකය තුළ සිට නව ලෝකයක් ගොඩනැගීමට පැමිණි මේ දේශපාලන ව්යාපෘතිය, අවසානයේ පැරණි ලෝකය විසින්ම ගිලගනු ලබයිද, නැතහොත් එය පැරණි ලෝකය ක්රමයෙන් වෙනස් කිරීමට සමත් වෙයිද?” අනාගත ඉතිහාසය ඒ ප්රශ්නයට පිළිතුර දෙනු ඇත.
(සටහන | ආචාර්ය අතුලසිරි සමරකෝන්)
Digital creator
Lecturer at Open University of Sri Lanka
Former Teaching assistant at University of Colombo
(උපුටා ගැනීම - Athulasiri Samarakoon ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්..)
