ගෝලීය ඉන්ධන මිල ඉහළ යෑම නිසා විදුලිබල පිරිවැය කළමනාකරණය කරගැනීම රජය හමුවේ ඇති සංකීර්ණ ආර්ථික අභියෝගයක් බවට පත්වෙයි.
ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන මිල යළිත් වේගයෙන් ඉහළ යෑම හේතුවෙන්, ඉදිරියේදී විදුලි ගාස්තු අඩුකිරීමේ සහන ක්රියාවලිය සැලසුම් කළ පරිදි ක්රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජය දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ.
විදුලි ගාස්තු සංශෝධනයක් සිදුවන නිශ්චිත දිනයක් හෝ කාලසීමාවක් මෙතෙක් ප්රකාශ කළ නොහැකි බව බලශක්ති අමාත්ය අනුර කරුණාතිලක පෙන්වා දෙයි. ඉදිරි විදුලි ගාස්තු තීරණය වන්නේ ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන මිල උච්චාවචනය සහ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ සමස්ත උත්පාදන වියදම් පියවා ගන්නා ආකාරය මත බව අමාත්යවරයා සඳහන් කළේය.
සූර්ය බලය වර්ධනය සහ පද්ධතියේ සැබෑ වියදම
රජයේ ප්රධාන අරමුණක් වන්නේ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වේගයෙන් පද්ධතියට එක්කර සාමාන්ය ජනතාවට සහනදායී මිලකට විදුලිය සැපයීමයි.
ශ්රී ලංකාව මේ වන විටත් මෙගාවොට් 3,070කට අධික සූර්ය බල ධාරිතාවක් ජාතික පද්ධතියට එක්කර අවසන්ය. මීට අමතරව 2027–2029 කාලසීමාව තුළ තවත් සූර්ය බල මෙගාවොට් 1,392ක් සහ බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති (Battery Storage) මෙගාවොට් 1,240ක් පමණ එක්කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, සූර්ය බලය ලබාගත හැක්කේ දහවල් කාලයේදී පමණක් බැවින් රාත්රී උපරිම ඉල්ලුම සපුරාලීමට සහ විදුලි පද්ධතියේ සමබරතාව රැකගැනීමට තවමත් තෙල් සහ ගල් අඟුරු තාප බලාගාර අත්යවශ්ය මට්ටමක පවතී.
ජාත්යන්තර තෙල් මිල ඉහළ යෑමේ බලපෑම
මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින ගැටුම්කාරී වාතාවරණය හේතුවෙන් ජාත්යන්තර බොරතෙල් සහ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන මිල විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
92-ඔක්ටේන් පෙට්රල්:
සිංගප්පූරු වෙළෙඳපොළේ බැරලයක සාමාන්ය මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 134.50ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය වසරේ මුල් භාගයට සාපේක්ෂව 78%කට වැඩි වැඩිවීමකි.
ඩීසල් මිල:
පෙබරවාරි මාසයට සාපේක්ෂව ආසන්න වශයෙන් 92%ත් 99%ත් අතර අගයකින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
මුර්බන් (Murban) බොරතෙල්:
බැරලයක මිල 66%කට ආසන්න අගයකින් වර්ධනය වී ඇත.
ජාත්යන්තර වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන මිල මෙලෙස ඉහළ යෑම, මෙරට තාප බලාගාර සඳහා දරන්නට සිදුවන උත්පාදන පිරිවැය ඉහළ නැංවීමට සෘජුව බලපායි.
මූල්ය සහනාධාර සහ ඉදිරි ප්රතිපත්තිමය තේරීම
මෙම පිරිවැය පීඩනයෙන් පාරිභෝගිකයා ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා රජය ඉදිරි මාස තුන වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 41ක (ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 135කට ආසන්න) ඉන්ධන සහනාධාරයක් ලබාදීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.
මෙය මසකට ආසන්න වශයෙන් රුපියල් බිලියන 13.7ක මුදලකි. මීට පෙර පැවති රුපියල් බිලියන 19ක මාසික සහනාධාරයට වඩා අඩු මට්ටමක පවත්වා ගනිමින් රාජ්ය මූල්ය විනය ආරක්ෂා කරගැනීමට මෙහිදී රජය උත්සාහ කරයි.
රජය සහ මහජන උපයෝගිතා කොමිසම හමුවේ මේ වන විට ප්රධාන ප්රතිපත්තිමය ප්රවේශ දෙකක් පවතී:
1- ඉහළ යන පිරිවැය භාණ්ඩාගාර සහනාධාර මඟින් පියවා ගනිමින් ජනතාවට සහන සැලසීම (එය රාජ්ය අයවැයට අමතර බරක් එක්කරයි).
2- වියදම් පියවෙන අයුරින් මිල සූත්ර ක්රියාත්මක වීමට ඉඩහැර රාජ්ය මූල්ය ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගැනීම.
විදුලි පිරිවැයට බලපෑම් එල්ල කරන ප්රධාන සාධකයක්
2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් අනතුරුව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහන යටතේ ශ්රී ලංකාව පිරිවැය ආවරණය වන විදුලි ගාස්තු ක්රමවේදයක් (Cost-reflective pricing) හඳුන්වා දෙන ලදී. ඒ අනුව සෑම මාස කිහිපයකට වරක්ම විදුලිබල මණ්ඩලයේ සැබෑ වියදම අනුව ගාස්තු සංශෝධනය වේ.
රට තුළ සූර්ය බලය වැනි පරිසර හිතකාමී බලශක්ති උත්පාදනය වේගයෙන් පුළුල් වෙමින් පැවතියද, එම විදුලිය ගබඩා කර රාත්රියට බෙදාහැරීමේ තාක්ෂණික පද්ධති (Battery Storage Systems) සම්පූර්ණයෙන් සක්රිය වන තුරු, ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යෑම මෙරට විදුලි පිරිවැයට බලපෑම් එල්ල කරන ප්රධාන සාධකයක් ලෙස පවතී.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ කියවීම සඳහා:
Lanka News Web වාර්තාව: Rising Fuel Costs Could Derail Sri Lanka’s Electricity Tariff Cuts
ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (PUCSL) - විදුලි ගාස්තු තීරණ
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) - දීර්ඝකාලීන උත්පාදන සැලැස්ම
