රු. 720ට එරෙහිව රු. 392 ඩීසල් උගුල: ජනතාවට දඬුවම් කිරීම නවතා හිරු එළියෙන් වැඩ ගනිමු

මේ සතිය මුලදී අදහස් දක්වමින් ඔහු පිළිගත්තේ, රටට ඩීසල් ලීටරයක් ගෙන ඒමට ඇත්ත වශයෙන්ම රු. 720ක් වැය වන නමුත්, රජය එය ඔබට රු. 392 කට අලෙවි කරන බවයි.

ඒ දැවැන්ත, පියවිය නොහැකි හිඩැසේ සෑම රුපියලක්ම විදේශ විනිමයයි - එනම් අප මහන්සියෙන් උපයාගත් ඩොලර් ය - ඒවා ශ්‍රී ලංකාවෙන් කෙලින්ම ගලා ගොස් ගෝලීය ඉන්ධන ආනයන ජාලයේ සාක්කුවලට වැටේ.

මේ අතර, දශක ගණනාවක අතිමහත් දුර්වල කළමනාකරණය හේතුවෙන් ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව විසින් රුපියල් බිලියන 84ක දැවැන්ත අලාභයක් මහා භාණ්ඩාගාරයේ කරපිට පටවා ඇත.

අපගේ තෙල් ආනයන බිල බියගන්වනසුලු ලෙස ඉහළ යමින් පවතින අතර, පෙබරවාරි මාසයේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 98 ක් වූ එය මේ මැයි මාසය වන විට ඩොලර් මිලියන 522 ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එය කෙටි මාස හතරක් තුළ සිදුවූ හය ගුණයකටත් වඩා වැඩි ඉහළ යාමකි.

විදේශීය පොසිල ඉන්ධනවලට ඇති මෙම ඇබ්බැහි වීමේ වන්දිය ගෙවන්නේ කවුද? ඒ ඔබයි...

මීට දින කිහිපයකට පෙර, මහජන උපයෝගිතා කොමිසම විසින් ඒකක 180 කට වඩා භාවිත කරන ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයින් මත සියයට 18 ක විදුලි ගාස්තු වැඩිවීමක් පටවන ලදී.

ඔවුන්ගේ නිදහසට කරුණ? රුපියල් බිලියන 38 ක අපේක්ෂිත ආදායම් හිඟයකි.

වැඩකරන පන්තියේ බදු ගෙවන්නාට සෑම විටම පළමුවෙන්ම දඬුවම් කරන්නේ ඇයි?

අතරමැදියන් තම ලාභ ගණනය කරද්දී, ආනයනික ඩීසල්වල අතිමහත් පිරිවැය දැරීමට ජනතාවට බල කරන්නේ ඇයි?

මෙම ඊනියා "පිරිවැය අයකර ගැනීමේ" සැලැස්ම තුළ ඉතා පැහැදිලි, කෝපය දනවන අතපසුවීමක් තිබේ.

රජය වඩාත්ම පැහැදිලි විසඳුම මුළුමනින්ම නොසලකා හරිමින් පොසිල-ඉන්ධන ජාවාරම්කරුවන් වෙනුවෙන්..

රජය ඔවුන් ඉදිරියේම ඇති ලාභදායීම, වඩාත්ම පැහැදිලි විසඳුම මුළුමනින්ම නොසලකා හරිමින් සිටී: එනම් වහල මත සවිකරන සූර්ය කෝෂ පද්ධති (rooftop solar) ය.

අපගේ පාසල් දෙස බලන්න. අපගේ රෝහල් දෙස බලන්න. දැවෙන ශ්‍රී ලාංකේය හිරු එළියට නිරාවරණය වී ඇති දහස් ගණනක් වූ පළාත් සභා කාර්යාල සහ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල දෙස බලන්න.

රජය දැනටමත් මෙම වහලවල අයිතිය දරයි. හිරු එළිය මුළුමනින්ම නොමිලයේ ලැබෙන අතර, මෙය ස්ථාපනය කළ පසු විදේශ විනිමය කිසිසේත්ම වැය නොවේ.

අනුරාධපුරයේ හෝ හම්බන්තොටින් පැනලයකින් උත්පාදනය කරන සෑම විදුලි ඒකකයකින්ම අදහස් වන්නේ, සවස් යාමයේ අධික ඉල්ලුම පවතින අවස්ථාවේදී අතිශයින් මිල අධික, ලීටරයක් රුපියල් 720ක් වන ආනයනික ඩීසල් දහනය කිරීමෙන් නිපදවන එක් ඒකකයක් අඩුවීමයි.

එය අපගේ ඩොලර් පිටරටට ගලා යාම නතර කරයි. එය පොසිල-ඉන්ධන ජාවාරම්කරුවන් කපා හරියි. එසේනම් අප එය නොකරන්නේ ඇයි?

මක්නිසාද යත්, ජනතාව අතට බලය ලබා දීමෙන් මාෆියාවලට අනිසි ලෙස කටයුතු කිරීමට අවස්ථාවක් නිර්මාණය නොවන බැවිනි.

කාලය වේගයෙන් ගෙවී යයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විධායක මණ්ඩලය ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 700ක් නිදහස් කිරීම සඳහා මැයි මස අගදී රැස්වීමට නියමිතය. ඔවුන්ගේ කොන්දේසිය සරලයි: පිරිවැය අයකර ගැනීමේ මිල නියම කිරීමයි. නමුත් "පිරිවැය අයකර ගැනීම" යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පාරිභෝගිකයා තලා පෙලා දැමීම නොවේ.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල මෙම ව්‍යසනකාරී, පාරිභෝගිකයාට දඬුවම් කරන ගාස්තුව මේ වසරේ “ප්‍රධාන ප්‍රතිසංස්කරණයක්” ලෙස ස්ථිර කිරීමට පෙර, කැබිනට් මණ්ඩලය අවදි වී වහාම ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතුය.

* පළමුව, දහනය කිරීම වළක්වා ගත් ඩීසල් පිරිවැයට සෘජුවම සම්බන්ධ කරමින්, ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට ලබාදෙන සූර්ය විදුලිය සඳහා ගෙවීමට විනිවිද පෙනෙන, සූත්‍ර මත පදනම් වූ ගාස්තු ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුය.

* දෙවනුව, හිස්ව පවතින එම පොදු වහලවල් මත වාණිජ මට්ටමේ සූර්ය කෝෂ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා පුද්ගලික ආයෝජනවලට ඉඩ සලසන සරල 'Net Plus Plus' සහ වහල-කුලී නීති (roof-rental rules) ඔවුන් විසින් යළි ස්ථාපිත කළ යුතුය.

* අවසාන වශයෙන්, සවස් යාමයේ ඉහළ ඉල්ලුම සඳහා මධ්‍යහ්නයේ නිපදවන සූර්ය විදුලිය ගබඩා කර තබා ගැනීමට, බැටරි බලශක්ති ගබඩා කිරීම සඳහා සම්මත, පොදු ඉල්ලුමක් නිකුත් කළ යුතුය.

බිඳවැටුණු පද්ධතියක ස්ථිර වින්දිතයා බවට බදු ගෙවන්නා පත් කිරීම නවත්වන්න

හිරු පායා ඇත, පොදු ගොඩනැගිලිවල වහලවල් මුළුමනින්ම හිස්ව පවතී, විසඳුම ඇත්තේ අපගේ හිසට ඉහළින්මය.

දැන් ජාවාරම්කරුවන් කපා හැරීමටත්, ඩොලර් ගලා යාම නැවැත්වීමටත්, අවසානයේ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් හිරු එළියෙන් වැඩ ගැනීමටත් කාලය එළඹ ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින සාම්ප්‍රදායික බලශක්ති පද්ධතියේ සහ ඉන්ධන සහනාධාර ක්‍රමයේ ඇති දැඩි ආර්ථික අර්බුදයයි. ඩීසල් ආනයනය සඳහා වැයවන සැබෑ පිරිවැය සහ පාරිභෝගිකයාට ලබාදෙන මිල අතර ඇති පරතරය රටේ විදේශ විනිමය සංචිත කෙරෙහි දැඩි ලෙස බලපායි. මෙම තත්ත්වයෙන් මිදීමට සහ ජනතාවට සහනයක් සැලසීමට දිගුකාලීන විසඳුම වන්නේ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය (විශේෂයෙන් හිරු එළිය හෝ සූර්ය බලශක්තිය) වෙත කඩිනමින් යොමුවීමයි.

සූර්ය බලශක්තිය භාවිතයට ගැනීමෙන් රටට සහ ජනතාවට ලැබෙන ප්‍රධාන වාසි කිහිපයක් පහත පරිදි වේ

1. විදේශ විනිමය ඉතිරිවීම:
   ඉන්ධන ආනයනය සඳහා ගලායන ඩොලර් බිලියන ගණනක මුදල රට තුළම ඉතිරි කරගත හැක. ගෝලීය වෙළඳපොළේ තෙල් මිල උච්චාවචනයන්ගෙන් දේශීය ආර්ථිකය ආරක්ෂා වේ.
   
   
2. පාරිභෝගිකයාට සහන සැලසීම:
   * නිවාස සහ ව්‍යාපාරික ස්ථාන සඳහා සූර්ය පැනල (Solar Panels) සවිකිරීම මඟින් මාසික විදුලි බිල සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඉවත් කරගත හැක.
   * විදුලි වාහන (EV) භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම හරහා ඩීසල් සහ පෙට්‍රල් සඳහා වැයවන පෞද්ගලික පිරිවැය අවම කරගත හැක.
   
   
3. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ සහ ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවේ ණය බර අඩු වීම:
   දේශීය වශයෙන් උත්පාදනය කරන සූර්ය බලශක්තිය ජාතික පද්ධතියට එක් කිරීමෙන්, ඛනිජ තෙල් මඟින් විදුලිය නිපදවීමට යන අධික පිරිවැය නැතිවේ.රාජ්‍ය ආයතන ලබන අලාභය අවම වී, එම මුදල් සෞඛ්‍ය සහ අධ්‍යාපනය වැනි පොදු සුභසාධන කටයුතුවලට යෙදවීමට භාණ්ඩාගාරයට හැකියාව ලැබෙයි.
   
   
4. පරිසර හිතකාමී සහ තිරසාර වීම:
   ඩීසල් දහනයෙන් සිදුවන වායු දූෂණය සහ කාබන් විමෝචනය අවම වේ.

ඩේලි මිරර් / ඩේලි එෆ්ටී -
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් විශේෂ සම්බන්ධීකරණ කමිටු රැස්වීම, 2026 මැයි 13 (රු. 720 / රු. 392 ඩීසල් ගණනය කිරීම; පෙබරවාරි - මැයි ආනයන බිලෙහි ගමන් මග ඇ.ඩො. මිලියන 98 - 522; භාණ්ඩාගාරය විසින් පවරා ගන්නා ලද ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ රුපියල් බිලියන 84 ක පාඩුව).
ft.lk; dailymirror.lk.

ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව -
2026 මැයි විදුලි ගාස්තු සංශෝධනය, 2026 මැයි 9 දිනැති නියෝගය, 2026 මැයි 11 දින සිට බලාත්මකයි (ඒකක 180 ට වැඩි පාරිභෝගිකයින් සඳහා සියයට 18 ක වැඩිවීමක්; රුපියල් බිලියන 38 ක අපේක්ෂිත ආදායම් හිඟය; රුපියල් බිලියන 15 ක රජයේ සහනාධාරය).
pucsl.gov.lk/electricity-tariff-revision-2026-may.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල -
ශ්‍රී ලංකාවේ විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම් විධිවිධානය යටතේ ඒකාබද්ධ පස්වන සහ හයවන සමාලෝචන පිළිබඳ කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාව, 2026 අප්‍රේල් 9 (විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය මත ඩොලර් මිලියන 700; කොන්දේසියක් ලෙස පිරිවැය අයකර ගැනීමේ විදුලි සහ ඉන්ධන මිල නියම කිරීම).
imf.org/en/news/articles/2026/04/09/pr26113.

ජාත්‍යන්තර බලශක්ති නියෝජිතායතනය -
"ඉවුම් පිහුම් ඉන්ධන හිඟය වර්ධනය වීමත් සමඟ බලශක්ති අර්බුදය ලෝකයේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි අයට තර්ජනයක් වේ", විවරණය, 2026 මැයි (හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ LPG අපනයන 2026 මාර්තු මාසයේදී සියයට 80 කින් පමණ පහත වැටී ඇත, 2025 දී 1.5 mb/d සිට 0.3 mb/d දක්වා; සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකයේ LPG භාවිතා කරන්නන් බිලියන 3.4 කි).
iea.org/commentaries/energy-crisis-threatens-world-s-most-vulnerable-as-cooking-fuel-shortages-grow.

ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව -
විදුලිබල පද්ධති ශක්තිමත් කිරීමේ සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ඒකාබද්ධ කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය (PSSREIP), ණය 4548-SRI (සම්ප්‍රේෂණ මට්ටමේ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ජාල-පරිමාණ බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධතිය; පුනර්ජනනීය බලශක්ති කළමනාකරණ පද්ධති ප්‍රසම්පාදනය).
adb.org/projects/51122-002/main.

අතිරේක වෙළඳපල සන්දර්භය:
බ්‍රෙන්ට් (Brent) ~USD 106/bbl ඉදිරි මාසය (OilPrice / IEA අප්‍රේල් 2026 OMR);
ඇ.ඩො./රු. 2026 මැයි මැද භාගය වන විට 322 පසු කර ඇත (බිස්නස් ස්ටෑන්ඩර්ඩ්, 2026 මැයි 16).