මැදපෙරදිග අර්බුදය උත්සන්න වෙයි: ඉරානය සහ ඇමෙරිකාවෙන් නව අනතුරු ඇඟවීම්

හවුති සටන්කාමීන්ගෙන් සවුදි අගනුවරට ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර; ගෝලීය තෙල් සැපයුමට දැඩි බලපෑම්

මුහුදු මාර්ග අවහිර වීමෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළට තර්ජන; ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයටත් අවධානය යොමු වෙයි


යේමනයේ හවුති කැරලිකරුවන් විසින් සවුදි අරාබියේ අගනුවර වන රියාද් වෙත එල්ල කළ නව මිසයිල හා ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මාලාවත් සමඟ මැදපෙරදිග කලාපයේ උණුසුම යළිත් වරක් ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙම වර්ධනයත් සමඟ ඉරානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර වාචික තර්ජන හුවමාරුවක් ආරම්භ වී ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

නායකයන්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ඉඩකඩ

ෆොක්ස් නිව්ස් වාර්තාකරුවකු සමඟ දුරකථන සංවාදයකට එක්වෙමින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, ඉරානය එකඟතාවකට පැමිණිය යුතු බවත්, එසේ නොවුවහොත් ආර්ථික කඩාවැටීමකට හෝ නායකත්ව අවදානමකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිවාරය සඳහා නිව්යෝර්ක් නුවරට පැමිණීමට නියමිත ඉරාන ජනාධිපති මසූද් පෙසෙෂ්කියන් හමුවීමට තමන් සූදානම් බවද ට්‍රම්ප් සඳහන් කර තිබේ.

මේ අතර, ඉරාන හමුදා මධ්‍යම අණදෙන මූලස්ථානය පෙන්වා දෙන්නේ තම රටට එරෙහිව කිසියම් නව ප්‍රහාරයක් එල්ල වුවහොත්, කලාපයේ පවතින එක්සත් ජනපද කඳවුරු සහ ඔවුන්ගේ උපායමාර්ගික ඉලක්ක (US interests) වෙත දැඩි ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරන බවයි. එමෙන්ම වොෂින්ටනයේ කලාපීය මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් ද මෙම ගැටුමේ කොටස්කරුවන් ලෙස සලකන බව ඉරානය අනතුරු අඟවා සිටියි.  

රියාද් ඉලක්ක කරගත් ප්‍රහාර සහ ගුවන් සීමා ආරක්ෂාව

පසුගිය සෙනසුරාදා රියාද් නුවර ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ආසන්න ප්‍රදේශයෙන් විශාල කළු දුමාරයක් මතු වූ බව රොයිටර් දර්ශන මඟින් තහවුරු විය. රාත්‍රී කාලයේ ඇසුණු පිපිරුම් හඬ හේතුවෙන් සවුදි සිවිල් ආරක්ෂක අංශ විසින් ජනතාවට ක්ෂණික අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබිණි. මේ සම්බන්ධයෙන් ආරක්ෂක නිවේදනයක් නිකුත් කළ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව, කලාපය තුළ ගුවන් ගමන් අවලංගු වීම් හෝ ගුවන් සීමා වැසී යාමේ අවදානමක් පවතින බැවින් විමසිලිමත්ව සිටින ලෙස සිය පුරවැසියන්ට දන්වා ඇත.

ගෝලීය මුහුදු මාර්ග සහ තෙල් වෙළෙඳපොළට එල්ල වන බලපෑම

හවුති සටන්කාමීන් යේමනයේ වෙරළබඩ කලාපයේ බලය තහවුරු කර ගැනීමත් සමඟ, රතු මුහුද සහ ආසියාව යා කරන ප්‍රධානතම නාවික මාවත වන 'බාබ් එල්-මන්දෙබ්' සමුද්‍ර සන්ධිය පාලනය කිරීමේ හැකියාව ඔවුන් සතු වී තිබේ. ඊට අමතරව, අනෙක් ප්‍රධාන මුහුදු මාර්ගය වන 'හෝමූස්' සමුද්‍ර සන්ධිය ඔස්සේ සිදුවන නාවික ගමනාගමනයට ද බාධා එල්ල වී පැවතීම හේතුවෙන් මැදපෙරදිගින් පිටතට ගලා යන තෙල් ප්‍රවාහය දැඩි ලෙස සීමා වී ඇත.

සරලව කිවහොත්, ලෝකයට ඉන්ධන රැගෙන යන ප්‍රධාන මුහුදු දොරටු දෙකම සිරවීම නිසා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ යාමේ සෘජු අවදානමක් මතුවෙමින් පවතී.

ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි ඇතිවිය හැකි ආර්ථික බලපෑම්

මෙම කලාපීය ගැටුම දිගුකාලීනව පැවතුණහොත් එයින් ශ්‍රී ලංකාවට ද ක්ෂේත්‍ර කිහිපයකින් බලපෑම් එල්ල වීමේ ඉඩකඩක් පවතින බව ආර්ථික හා වෙළෙඳ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති:

| ඉන්ධන හා භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම:

ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ ගියහොත්, ශ්‍රී ලංකාවට ආනයනය කරනු ලබන ඉන්ධන සඳහා වැයවන පිරිවැය වැඩි විය හැකි අතර, එය මෙරට ප්‍රවාහන හා නිෂ්පාදන වියදම් කෙරෙහි බලපෑ හැකිය.

| නාවික ගාස්තු සහ සැපයුම් දාම:
නැව් ගාස්තු සහ රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ යාම හේතුවෙන් ආනයනික අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල මිල ගණන් ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාවක් නිර්මාණය විය හැක.

| විදේශ ප්‍රේෂණ සහ ශ්‍රමික ආරක්ෂාව:
සවුදි අරාබිය ඇතුළු මැදපෙරදිග රටවල සේවය කරන ලාංකික ශ්‍රමිකයන්ගේ ආරක්ෂාව මෙන්ම මෙරටට ලැබෙන ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් වන විදේශ ප්‍රේෂණ ලැබීම් කෙරෙහි ද කලාපීය ස්ථාවරත්වය සෘජුව බලපායි.


දෙපාර්ශ්වය අතර පසුගිය ජුනි මාසයේදී එකඟ වූ තාවකාලික සටන් විරාමය බිඳවැටීමෙන් පසු, සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලුව විසඳා ගැනීමට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ප්‍රයත්නයන් දරමින් පැවතුණ ද මෙතෙක් ස්ථිර විසඳුමකට එළඹීමට නොහැකි වී ඇත.


වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර සබැඳි :


Reuters: Iran and US trade threats after Houthi attacks escalate regional conflict  

The Guardian: Thick smoke seen near Riyadh airport as Houthis claim attack on Saudi capital