*15% ක රේගු ක්ෂයවීම් යාන්ත්රණය නිසා රජයට සිදුවන ආදායම් පාඩුව බිලියන 120 සීමාව ඉක්මවා යෑමේ අවදානමක්.
*බලයලත් වාහන බෙදාහරින්නන් සහ විකල්ප ආනයනකරුවන් අතර මතුව ඇති අසමබර තරගකාරීත්වය පිළිබඳ ලංකා මෝටර් රථ වෙළඳ සංගමයෙන් (CMTA) බරපතළ හෙළිදරව්වක්.
ශ්රී ලංකාවේ වාහන ආනයන වෙළඳපොළ තුළ ක්රියාත්මක වන රේගු තක්සේරු ක්රමවේදයක පවතින හිඩැසක් හේතුවෙන්, 2026 වසර තුළ රජයේ භාණ්ඩාගාරයට රුපියල් බිලියන 120 කට අධික දැවැන්ත ආදායම් අහිමි වීමක් සිදුවිය හැකි බවට ලංකා මෝටර් රථ වෙළඳ සංගමය (CMTA) දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කර තිබේ. 2016 ජූනි 14 වැනි දින නිකුත් කරන ලද රේගු ගැසට් පත්රය දක්වා දිවෙන මෙම නීතිමය පසුබිම, වර්තමානයේ වෙළඳපොළ තරගකාරීත්වය මෙන්ම රාජ්ය මූල්ය ඉලක්ක කෙරෙහිද සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරමින් පවතී.
15% ක ක්ෂයවීම් යාන්ත්රණය සහ මූල්ය කාන්දුවීම
ශ්රී ලංකා රේගුවේ 2016 අංක 1971/10 දරන ගැසට් පත්රයට අනුව, අලුත් වාහන නිෂ්පාදකයාගේ ඉන්වොයිසි වටිනාකම මත තක්සේරු කෙරෙන අතර, "අලුත් නොවන" (භාවිත කළ) කාණ්ඩයට අයත් වාහන අපනයන රටේ පවතින අනුරූපී අලුත් වාහනයක වටිනාකමෙන් 85% ක් ලෙස තක්සේරු කිරීමට අවසර ලැබී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ලංකා මෝටර් රථ වෙළඳ සංගමයේ සභාපති ඇන්ඩෲ පෙරේරා පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම ප්රතිබද්ධය හරහා වාහන මඳක් විදේශීය රටක ලියාපදිංචි කර නැවත මෙරටට ආනයනය කිරීම මගින් සැබවින්ම අලුත් තත්ත්වයේ පවතින වාහන සඳහාද 15% ක බදු වාසියක් අත්වන බවයි. සංගමයේ දත්තවලට අනුව, 2026 ජනවාරි සිට ජූලි දක්වා කාලය තුළ පමණක් මෙමගින් සිදුව ඇති ආදායම් පාඩුව රුපියල් බිලියන 54 කට ආසන්න වන අතර, මුළු වසර සඳහාම එම අගය රුපියල් බිලියන 120 ක් ඉක්මවා යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
වෙළඳපොළ අසමබරතාව සහ ආනයනකරුවන් අතර ගැටුම්
මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් බලයලත් එකම නියෝජිතයන් හරහා අලුත් වාහන ආනයනය කරන පාර්ශ්වයන්ට සහ විකල්ප මාර්ග ඔස්සේ වාහන ගෙන්වන පාර්ශ්වයන්ට මුහුණදීමට සිදුව ඇත්තේ දැඩි අසමාන වෙළඳපොළ පරිසරයකි. මෝටර් රථ වෙළඳ සංගමයේ සාමාජික නාලින් වෙල්ගම පෙන්වා දෙන පරිදි, ඇතැම් ජනප්රිය මෝටර් රථ මාදිලි සඳහා වාහනයකට රුපියල් මිලියන 2 කට ආසන්න බදු වාසියක් හිමිවන අතර, ඒකක දහස් ගණනක් ආනයනය කිරීමේදී සමස්ත රාජ්ය ආදායමට එය දැවැන්ත පාඩුවකි.
මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් පැහැදිලි කරමින් හොන්ඩා (Honda Vezel) සහ අනෙකුත් ප්රමුඛ පෙළේ වාහන ආනයනකරුවන් පෙන්වා දෙන්නේ, රේගු තක්සේරුව තුළ පවතින මෙම පරතරය නිසාවෙන් වාහනයක් වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 1.8 කට අධික බදු මුදලක් රජයට අහිමි වන අවස්ථා ඇති බවයි. එපමණක් නොව, ඩීඅයිඑම්ඕ (DIMO) වැනි ප්රධාන සමාගම් සඳහන් කරන්නේ ඩොලර් 50,000 ක පමණ අගයක් ගන්නා සුඛෝපභෝගී වාහනයකින් රුපියල් මිලියන 8 ක් දක්වා වූ බදු ආදායමක් රජයට අහිමි විය හැකි බවයි. එලෙස ඉතිරි වන බදු වාසිය පාරිභෝගිකයාට සහනයක් ලෙස නිසි පරිදි හිමිවනු වෙනුවට, ආනයනකරුවන්ගේ වැඩි ලාභ ආන්තිකයක් බවට පත්වන බවටද චෝදනා එල්ල වේ.
ඉදිරි විසඳුම් සහ අයවැය අපේක්ෂා
රටේ විදේශ විනිමය සුරක්ෂිත කරගැනීමට සහ දේශීය ආදායම් උත්පාදනය ශක්තිමත් කිරීමට රජය දැඩි පරිශ්රමයක නියැලී සිටින වටපිටාවක, මෙම රේගු හිඩැස වහාම වසා දැමිය යුතු බව CMTA සංගමය අවධාරණය කරයි.
ඒ සඳහා ඉදිරි 2027 අයවැයට පෙර හෝ එමඟින් දැනට පවතින 15% ක ක්ෂයවීම් නීතිය සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කරන ලෙසත්, නැතහොත් වාහනවල සැබෑ වයස් සීමාවන් පාදක කරගත් උපරිම 10% කට සීමා වූ විනිවිදභාවයකින් යුතු අන්තරායකාරී නොවන ක්රමවේදයක් (tiered system) හඳුන්වා දෙන ලෙසත් ඔවුන් රජයෙන් ඉල්ලා සිටී. මින් සමස්ත මෝටර් රථ කර්මාන්තයටම සාධාරණ මෙන්ම ස්ථාවර මාවතක් නිර්මාණය වනු ඇති බව සංගමයේ විශ්වාසයයි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්රය:
Lanka News - Vehicle Tax Loophole Could Cost Treasury Rs.120 Billion
Daily FT - CMTA urges Budget action to scrap 15% vehicle depreciation rule amid Rs. 120 b revenue leakage
