එක්සත් ජනපද අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින් ලිපි ගොනු පිටු මිලියන ගණනක් විනිවිදභාවය පිළිබඳ පනත යටතේ නිකුත් කිරීම මගින් විධිමත් සුදුසුකම්, ප්රභූ පෙළපත හෝ ව්යාපාරික සාර්ථකත්වයක් නොමැති එක් මිනිසෙකු දේශපාලනයේ, මූල්ය, බුද්ධි කවවල සහ ගෝලීය සමාජයේ ඉහළම මට්ටම්වල අසාමාන්ය බලපෑමක් ගොඩනඟා ගත් ආකාරය පිළිබඳ විවාදය ලැව් ගින්නක් බවට පත් කර තිබේ.
එප්ස්ටයින් සහ ඔහුගේ බිරිද වූ ගිස්ලේන් මැක්ස්වෙල් සමඟ එක්ව වයස 10 – 18 දක්වා වූ බාලිකාවන් මුලා කොට කැඳවා ගෙන හෝ කුට්ටනය කොට ඔවුන් ලිංගික අපයෝජනය කිරීමේ අධිරාජ්යයක් පවත්වා ගෙන ගියේය. මේ ලිංගික අපයෝජන ජාලය හෙළිදරව් කිරීමට දශක ගණනාවක් පුරා දරන ලද උත්සාහයන් ඇමෙරිකානු රාජ්ය නීති ආයතන විසින් යටපත් කරන ලදී.
ලාංකික අපට, එප්ස්ටයින්ගේ කතාව වැදගත් වන්නේ අපරාධ සහ වරප්රසාද පිළිබඳ අපකීර්තිමත් කතාවක් නිසා පමණක් නොවේ; නියාමනය නොකළ බලයට ප්රජාතන්ත්රවාදී වගවීම අඩපණ කළ හැකි ආකාරය, අපරාධකරුවන් ආරක්ෂා කළ හැකි ආකාරය සහ යුක්තිය ඉටු කළ යුතු ආයතන දුෂ්ඨ සම්මුතින්ට යන ආකාරය පිළිබඳ කවුළුවක් පෙන්වන නිසාය.
මෙරට දැන් ඇති වී තිබෙන නීතිපති ධුරය සහ වරප්රසාද ලත් පුද්ගලයින් අතර ඇති දූෂිත සම්බන්ධය පිළිබඳ විවාදය ද එක් අතකට ඒ හා සමානය.
ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින් කවුද?
ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින් සිය ජීවිතය ආරම්භ කළේ පසුව හිමිකම් කියූ ප්රභූ සමාජයෙන් බොහෝ දුරස්වය. 1953 දී නිව් යෝර්ක්හි බෘක්ලින් හි කම්කරු පන්තියේ පවුලක උපත ලැබූ ඔහු මුලදීම ගණිතය පිළිබඳ දක්ෂතා පෙන්වීය. පසුව මූල්ය ක්ෂේත්රයට පිවිසීමට පෙර කෙටි කාලයක් ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය.
විශ්ව විද්යාල උපාධියක් නොමැති වුවද, එප්ස්ටයින්ගේ අන්තර් පුද්ගල ආකර්ෂණය සහ ජාල කරණ කුසලතා ඔහුට එවකට ප්රධාන ආයෝජන සමාගමක් වූ බෙයාර් ස්ටියර්න්ස් හි කනිෂ්ඨ තනතුරක් කරා මාවත විවර කළේය. 1980 දශකයේ මුල් භාගය වන විට, ඔහු තමාගේම මූල්ය කළමනාකරණ සමාගමක් ආරම්භ කිරීමට ඉන් ඉවත් විය. එතැන් සිට, ඔහුගේ ධනය සහ බලපෑම අභිරහස් ලෙස, වේගයෙන් සහ බොහෝ විට පැහැදිලි ලිඛිත වාර්තා නොමැතිව වර්ධනය විය.
සාම්ප්රදායික බිලියනපතියන් මෙන් නොව, එප්ස්ටයින් සමාගමක් ගොඩනැගුවේ නැත. නව නිෂ්පාදනයක් සොයා ගත්තේ නැත. හෝ පොදු අරමුදල්මගින් ආයෝජන අධිරාජ්යයක් පවත්වා ගෙන ගියේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඔහු ක්රියාත්මක වූයේ අපැහැදිළි මූල්ය විධිවිධාන හරහා, අතිශය ධනවත් සේවාදායකයින් අතළොස්සකගේ වත්කම් කළමනාකරණය කරමිනි. අද දක්වාම, ඔහුගේ ධනයේ සැබෑ මූලාශ්රය කිසිවෙකු සම්පූර්ණයෙන් තේරුම් ගෙන නැත. නමුත් ඔහුගේ මුදල් සහ වඩාත් වැදගත් ලෙස, ඔහුගේ ආගන්තුක සත්කාරක ප්රවේශය, ජනාධිපතිවරුන්, රාජකීයයන්, නොබෙල් ත්යාගලාභීන්, තාක්ෂණික බිලියනපතියන්, ශාස්ත්රාලිකයින් සහ බුද්ධි අංශ හා සම්බන්ධ පුද්ගලයින් කරා ඔහුට දොරටු විවර කළේය.
ඔහු ධනවත් වූයේ කෙසේද?
එප්ස්ටයින්ගේ ධනය දිගු කලක් පුරා විමර්ශකයින්ට ප්රහේලිකාවක් වශයෙන් පවතී. ඔහුගේ මූල්ය මෙහෙයුම හරහා බිලියනපතියන්ට උපදෙස් දෙන බව කියා සිටියද ඊට සාක්ෂි සැපයූයේ එක් සේවාදායකයෙක් පමණකි.
විශ්ලේෂකයින් තවමත් විවාද කරන්නේ එප්ස්ටයින් සැබවින්ම මූල්ය දක්ෂයෙක්ද, උපාමාරු දමන්නෙකුද, නැතහොත් කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් හෙළිදරව් නොවූ ක්රියාකාරකම් සඳහා අතරමැදියෙක්ද යන්නයි. ඔහු ඇමෙරිකානු සහ විශේෂයෙන්ම ඊශ්රායල ඔත්තු සේවා සමඟ සමීප ඇසුරක් පැවැත් වූ බව සනාථ වී ඇතත් ඔහුගේ වත්කම් ඒ හරහා පැමිණියේ ද යන්න තහවුරු වී නැත.
මැතදී ප්රසිද්ධ කරන ලද බොහෝ ලේඛන පුළුල් ලිපි හුවමාරු කිරීම්, ඡායාරූප සහ බලවත් පුද්ගලයින් සමඟ පැවැති රැස්වීම් පිළිබඳ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරයි. එමෙන්ම මෙම සමහර ලේඛනවල සත්යාපනය නොකළ හෝ අසත්ය චෝදනා අඩංගු වන බවද දැක්වේ.
එප්ස්ටයින් යැවූ බවට කියවෙන එක විද්යුත් තැපෑලක මෙසේ කියැවේ: ‘ මං වධහිංසා පමුණුවක වීඩියෝවට ආදරෙයි’. ‘ඔබ කියන්නේ තවත් වධහිංසා පැමිණ විය යුතු බවද? මා ඇය ගන්නද?’
එප්ස්ටයින් බලය ගොඩනඟා ගත් ආකාරය
එප්ස්ටයින් උපායමාර්ගිකව බලපෑම වර්ධනය කර ගත්තේය. ඔහු සුඛෝපභෝගී සාද පැවැත්වීය. අධ්යයන ආයතනවලට අරමුදල් සැපයීය. සහ වොෂින්ටන්, හොලිවුඩ්, ඇමෙරිකානු මූල්ය ආයතන පවත්නා වෝල් වීදිය සහ විද්යාත්මක ප්රජාවන් ඇතුළත් පෞද්ගලික සමාජ ජාලයක් ගොඩනඟා ගත්තේය. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඔහු සමඟ සමාජගත වූ පුද්ගලයින් අතර හිටපු එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, හිටපු එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන්, බ්රිතාන්යය රජ පෙළපතේ ඇන්ඩෲ කුමරු, ඔහුගේ බිරිද වූ සරා පරිගියුයන් කුමරිය සහ ප්රමුඛ ප්රධාන විධායක නිලධාරීන්, විද්යාඥයින් සහ රාජ්ය තාන්ත්රිකයින් මෙන්ම සංස්කෘතික නිරූපකයින් සහ මාධ්ය විධායකයින්ය විය.
ලෝකයේ ධනවත්ම පුද්ගලයා වන සිය සමාගම්වලින් ඩොලර් ට්රිලියනක වැටුප් ලබන එලොන් මස්ක්ගේ නම මෙම ලියවිලිවල 1,500 වාරයක් සඳහන් බව කියැවේ.
මේ සියල්ල සිදු වූයේ ඔහුගේ ළමා අපයෝජක ජාලය වටාය. නිකුත් කරන ලද එක් ජායාරූපයක එප්ස්ටයින් හේත්තු කර ගෙන සිටින බාලිකාවකගේ කලවය අත ට්රම්ප් අත තබා ගෙන සිටී. ට්රම්ප් විසින් තමන් අපයෝජනය කළ බවට දැන වැඩිවියට පත්ව සිටින එවැනි බාලිකාවන් ගණනාවක් ප්රකාශ කරයි. අලුතින් නිකුත් කරන ලද ලේඛනවල දශක ගණනාවක් පුරා ට්රම්ප් සහ එප්ස්ටයින් සම්බන්ධ ඡායාරූප, ලිපි හුවමාරු සහ ඊමේල් විශාල ප්රමාණයක් තිබේ.
නෝබල් සාම කමිටුවේ සභාපති වූ හිටපු ඩෙක්මාර්ක් අගමැතිවරයකු එප්ස්ටයින්ට යැවූ බව කියැවෙන විදයුත් ලිපියක සඳහන් වන්නේ තමන්ට සෑම විටම කෙල්ලන් සමඟම සිටිය නෙහැකි බැවින් සිය බිරිඳ සමඟ පැමිණෙන බවයි.
විශේෂයෙන් 2000 දශකයේ මුල් භාගයේ ඡායාරූප සහ ගුවන් ගමන් ලොග් වල බිල් ක්ලින්ටන් ද නැවත නැවතත් පෙනී සිටී. ක්ලින්ටන් කිසිදු වරදක් ප්රතික්ෂේප කර ඇති නමුත් මේ සබඳතාවය ඔහු සහ ඩිමොක්රටික් පක්ෂය දේශපාලනිකව හොල්මන් කර තිබේ.
මෙම පුද්ගලයින්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකුට එප්ස්ටයින් හා සම්බන්ධ කිසිදු අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වී නොමැති නමුත් මෙම ලියවිලි පෙන්වන්නේ ඔහුගේ සම්බන්ධතා ගෝලීය ප්රභූන් අතර කෙතරම් ප්රයෝජ්යතාවාදී ලෙස කාවැදී තිබුණේ ද යන්නයි.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ, එප්ස්ටයින්, සහචරයින් සහ අනුබල දෙන්නන්ගේ ජාලයක් හරහා බාල වයස්කාර ගැහැණු ළමයින් සූරාකෑමේ යෙදුණි. ඔහුගේ කතාවේ කේන්ද්රය වන්නේ අපයෝජන අධිරාජ්යයයි. දිවි ගලවා ගත් අය, මාධ්යවේදීන් සහ අභියෝජකයින් නැවත නැවතත් කනස්සල්ල පත් කරමින් එප්ස්ටයින් දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් කිසිදු විපාකයකට මුහුණ නොදී සිටීමට සමත් විය.
2008 දී, ඔහු සමඟ ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් මට්ටමේ නඩු පවරන්නෝ ආදරණීය ගනුදෙනුවකට ගියහ. එය එප්ස්ටයින්ට කෙතරම් වාසිදායකද වීද යත් එය නීති විශේෂඥයින් මවිතයට පත් කළේය. එම පැණි ගිවිසුම රහසිගතව, වින්දිතයින්ට දැනුම් නොදී සාකච්ඡා කරන ලද අතර බොහෝ කොන්දේසි යටතේ එප්ස්ටයින්ට ළමා අපයෝජනය වෙනුවෙන් අවම සිර දඬුවමක් විඳීමට ඉඩ සැලසීය. එය යුක්තියේ ව්යසනකාරී අසාර්ථකත්වයක් විය.
මෙම අසාර්ථකත්වය මතු කරන ප්රශ්නයක් මෙයයි: එක් මිනිසෙකු මෙතරම් කාලයක් බරපතල වගවීමෙන් ගැලවුණේ කෙසේද? ඊට හේතුව ධනය, ප්රවේශය, දේශපාලන සම්බන්ධතා සහ එවැනි බලගතු පුද්ගලයින් සමඟ හැප්පීමට නීති ආයතන දැක් වූ අකමැත්තයි.
එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂඥයින් පවසන්නේ එප්ස්ටයින්ගේ වින්දිතයින් බලහත්කාරය, අපයෝජනය, බලහත්කාර ක්රියාවන් සහ වධහිංසා පැමිණවීමේ අඛණ්ඩ රටා විස්තර කර ඇති බවයි: “අධිකරණ ලේඛන මගින් එප්ස්ටයින් මහතා විසින් සිදු කරන ලදැයි කියනු ලබන අපරාධවල බිහිසුණු ලැයිස්තුවක් හෙළි කරයි, ඒ අතර ලිංගික අපයෝජනය, ලිංගික සූරාකෑම, ස්ත්රී දූෂණය, ලිංගික ජාවාරම, වහල්භාවය, වධහිංසා පැමිණවීම සහ කාන්තාවන් සහ ළමයින් බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම ඇතුළත් වේ.”
2019 දී, ළමා අපයෝජන ජාවාරම් චෝදනා මත ෆෙඩරල් නියෝජිතයන් විසින් එප්ස්ටයින් නැවත අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. මෙවර, සාක්ෂි අතිමහත් විය. ඔහුගේ දේපළ විශාල ලෙස දූෂිත විය. දිවි ගලවා ගත් ස්ත්රීන් බොහෝ දෙනෙකු සාක්ෂි දීමට සූදානම්ව සිටියහ.
එහෙත් එප්ස්ටයින් කිසි විටෙකත් නඩු විභාගයට පෙනී සිටියේ නැත. 2019 අගෝස්තු මාසයේ සිරගෙදරදී ඔහු අභිරහස් ලෙස මිය ගියේය. නිල වශයෙන්, එය සියදිවි නසා ගැනීමක් ලෙස තීන්දු කරන ලද නමුත් එය නොවිසදුණූ අභිරහසකි. ඔහුගේ බිරිඳ ගිස්ලේන් මැක්ස්වෙල් ළමා අපයෝජනය සහ කුට්ටනය සම්බන්ධයෙන් විසි අවුරුදු සිර දඬුවමක් විඳියි.
එප්ස්ටයින්ගේ නඩුව දැන් එක්සත් ජනපදයේ ගැඹුරු ව්යුහාත්මක ගැටළු වල සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත.
1. දශක ගණනාවක් ඔහු ලද ආරක්ෂාව, ප්රභූන්ට අධිකරණ පද්ධති හැසිරවිය හැකි ආකාරය සහ ධනවතුන් සඳහා පවතින දණ්ඩ මුක්තිය පෙන්නුම් කරයි.
2. මිලියන සංඛ්යාත ඇමරිකානුවන් දැන් විශ්වාස කරන්නේ රාජ්ය පද්ධතිය බලවතුන් ආරක්ෂා කරන බවයි. ආයතන කෙරෙහි විශ්වාසය ඛාදනය වී තිබේ.
3. සෑම නව ලිපි ගොනු නිකුතුවක් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට පහර දීමට, වෛෂයික නීතිමය විමර්ශනය අඩපණ කිරීමට භාවිතා කරන්නේ නීතිය දේශපාලනීයකරණය වී ඇති බව පෙන්වමිනි.
එප්ස්ටයින්ගේ කතාව එක්සත් ජනපදයෙන් ඔබ්බට දෝංකාර දෙන එකකි. එය ප්රභූන් බලය රැස් කරන ආකාරය, ආයතන වින්දිතයින් ආරක්ෂා කිරීමට අසමත් වන ආකාරය, බලපෑම යටතේ වගවීම බිඳ වැටෙන ආකාරය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පද්ධති ඇතුළතින් අඩපණ වන ආකාරය පිළිබඳ කතාවකි.
මෙම අභියෝග ලංකාවට ද අදාළය. විනිවිදභාවයකින් හෝ අධීක්ෂණයකින් තොරව බලය සංකේන්ද්රණය වී ඇති විට කිසිදු ප්රජාතන්ත්රවාදයක් ආරක්ෂිත නොවන බව මෙම කතාව පෙන්වයි.
එප්ස්ටයින්ගේ ලිපි ගොනු පරීක්ෂා කළ ලේඛකයකු ඔහුගේ ලිපිය අවසන් කළේ මෙසේය. (ලාබාල බාලිකාවන්ට බියකරු වධහිංසා පැමිණ වූ ආකාරය විස්තර කරන එම ලිපිය මෙහි ඇත)
‘මා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නිහඬතාව යනු අනුග්රහය දැක්වීමකි. ලිපි ගොනුවල නම් කර ඇති සෑම පුද්ගලයෙකුම වැරදිකරු බව මට පැවසිය නොහැක, නමුත් ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වැරදිකරුවන් විය යුතු අතර, තවමත් එක අත්අඩංගුවට ගැනීමක්වත් සිදු කර නොමැත. එම සියලු චූදිතයන් නඩු විභාගයකට ලක් කළ යුතුය. වැරදිකරුවන් බවට පත් වූවන් ප්රසිද්ධියේ මරණ දඬුවමට ලක් කළ යුතුය. මම මරණ දඬුවම විශ්වාස කරන්නේවත් නැත, නමුත් ඔවුන්ට අලුගෝසුවෙකු අවශ්ය නම්, මම ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වෙමි!’
(සටහන | සුනන්ද දේශප්රිය)
Journalist, Writer and Human Rights Activist
Twitter: @sunandadesh
Editor: http://srilankabrief.org
(උපුටා ගැනීම - srilankabrief.org)
