සුළු ආරවුල් අධිකරණයට යාමෙන් නාස්ති වන කාලය හා මහජන ධනය ගැන සංවාදයක්
අධිකරණ තදබදයට විකල්පයක් ලෙස ප්රජා සමථකරණය ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්යතාව ඉස්මතු වෙයි
ග්රාමීය මට්ටමේ සුළු මුදල් ආරවුලක් මුල් කරගනිමින් වසර විස්සක් (20) පුරා මෙරට අධිකරණ පද්ධතියේ විභාග වූ සිවිල් නඩුවක් සම්බන්ධයෙන් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පසුගියදා ලබාදුන් තීන්දුවත් සමඟ, මෙරට නඩු ප්රමාදය සහ විකල්ප ආරවුල් නිරාකරණ යාන්ත්රණයන්හි වැදගත්කම පිළිබඳව පුළුල් සමාජ කතිකාවක් නිර්මාණය වී තිබේ.
2006 වසරේදී පොළොන්නරුව අරලගංවිල, මදුරුතැන්න බෙදුම් ඇළ ගොවි සංවිධානයෙන් ලබාගත් රුපියල් 15,000ක ණයක් ආපසු නොගෙවීම සහ ඊට අදාළ රැස්වීම් මඟහැරීම හේතුවෙන් අදාළ ගොවියාගේ කුඹුරට ජලය සැපයීම තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට ගොවි සංවිධානය පියවර ගෙන තිබිණි. ඊට එරෙහිව රුපියල් ලක්ෂ දෙකක (200,000) වන්දියක් අයකර දෙන ලෙස ඉල්ලා ගොවියා විසින් පොළොන්නරුව දිස්ත්රික් අධිකරණයේ නඩු පවරන ලදී.
වසර දහයකට පසු, එනම් 2016 දී දිස්ත්රික් අධිකරණය විසින් ගොවියාට පක්ෂව තීන්දුව ලබාදුන්නද, 2018 දී අනුරාධපුර පළාත් මහාධිකරණය මඟින් එම තීන්දුව නිෂ්ප්රභ කෙරිණි. අනතුරුව ගොවියා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත ගියේය. ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කළ අභියාචනය සලකා බැලූ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය, 2026 අගෝස්තු 07 වන දින එම අභියාචනය සම්පූර්ණයෙන්ම නිෂ්ප්රභ කරමින් නඩුවේ අවසන් තීන්දුව ප්රකාශයට පත් කළේය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව සහ නෛතික පූර්වාදර්ශය
මෙම තීන්දුව හරහා නීති ක්ෂේත්රය තුළ වැදගත් නෛතික මූලධර්ම කිහිපයක් යළි තහවුරු විය. විශේෂයෙන්ම යම් පාර්ශ්වයකට සිදුවන හානියක් අවම කර ගැනීමට පියවර ගැනීමේ නෛතික වගකීම හෙවත් 'Duty to Mitigate Damages' මූලධර්මය මෙහිදී අවධාරණය කෙරිණි. සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලුව නිරාකරණය කර ගැනීමට අවස්ථාව තිබියදී හිතාමතා පාඩුව සිදුවීමට ඉඩහැර පසුව වන්දි අයකර ගැනීමට නොහැකි බවත්, පොදු සම්පත් කළමනාකරණය කරන ප්රජා සංවිධානවලට අභ්යන්තර විනය ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ නෛතික ඉඩකඩ පවතින බවත් මෙම තීන්දුවෙන් පෙන්වා දී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, රුපියල් 15,000ක මුදලක් හේතුවෙන් ආරම්භ වූ නීතිමය ක්රියාවලියක් වෙනුවෙන් අදාළ පාර්ශ්වයන් දැරූ අධික නඩු ගාස්තු, ප්රවාහන වියදම් සහ වැය වූ වසර විස්සක කාලය මෙන්ම අධිකරණ පද්ධතියේ සම්පත් වැයවීම මෙවැනි ආරවුල් විසඳීමේ පවතින ප්රායෝගික දුෂ්කරතා මනාව පැහැදිලි කරයි.
ප්රජා සමථකරණය සහ විකල්ප යාන්ත්රණවල අවශ්යතාව
මෙවැනි පසුබිමක, කොළඹ ශ්රී ලංකා පදනම් ආයතනයේදී ඊයේ (14) පැවති 36 වන ජාතික සමථ දින සැමරුම් උත්සවයේදී ද මෙරට අධිකරණ පද්ධතිය මුහුණ දෙන නඩු තදබදය පිළිබඳව විශේෂ අවධානයක් යොමු විය.
එම අවස්ථාවට එක්වෙමින් අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්ය, නීතිඥ හර්ෂණ නානායක්කාර පෙන්වා දුන්නේ, අධිකරණ පද්ධතිය ඉදිරියේ ඇති ප්රධානතම අභියෝගය නඩු ප්රමාණය ඉහළ යාම සහ ඒ ආශ්රිත ප්රමාදය බවයි.
"ආරවුලක් ඇති වූ සෑම අවස්ථාවකම විසඳුම විය යුත්තේ ගැටුම නොව සාකච්ඡාව, අවබෝධය සහ සාමකාමී එකඟතාවයයි. සෑම ආරවුලක්ම අධිකරණය වෙත ගෙන යාම වෙනුවට, හැකි සෑම අවස්ථාවකදීම පාර්ශ්වකරුවන් අතර සාකච්ඡාවෙන් හා එකඟතාවයෙන් ආරවුල් විසඳා ගැනීමට අවස්ථාව ලබාදීම අත්යවශ්ය කාරණයක්."
- හර්ෂණ නානායක්කාර, අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්ය
වසරකට ආරවුල් ලක්ෂ දෙකක් සමථයට
එමෙන්ම අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්යාංශයේ ලේකම්, ජනාධිපති නීතිඥ අයෙෂා ජිනසේන සඳහන් කළේ 1988 අංක 72 දරන සමථ මණ්ඩල පනත යටතේ ස්ථාපිත ප්රජා සමථකරණ ක්රියාවලිය මෙරට යුක්ති පසිඳලීමේ පද්ධතියට විශාල පිටිවහලක් සපයන බවයි.
"අද වන විට දිවයින පුරා ප්රජා සමථ මණ්ඩල 300කට අධික සංඛ්යාවක් ක්රියාත්මක වන අතර, වසරකට ආරවුල් ලක්ෂ දෙකකට අධික ප්රමාණයක් සාකච්ඡාවට බඳුන් කර ඉන් සැලකිය යුතු කොටසක් සාර්ථකව නිරාකරණය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා. මෙහිදී දෙපාර්ශ්වයටම ජයග්රහණය හිමිවන (Win-Win) එකඟතාවකට එළඹීම ප්රධාන ලක්ෂණයක්."
— අයෙෂා ජිනසේන, අමාත්යාංශ ලේකම්
මීට අමතරව ළමා මිතුරු සමථකරණ වැඩසටහන්, විශේෂ ඉඩම් සමථ මණ්ඩල සහ මූල්ය ආරවුල් විසඳීමේ විශේෂ සමථ මණ්ඩල දිවයින පුරා ව්යාප්ත කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බවත්, එය එක්සත් ජාතීන්ගේ තිරසාර සංවර්ධන අභිමතාර්ථයන්හි 16 වන ඉලක්කය වන 'සාමය, යුක්තිය සහ ශක්තිමත් ආයතන ගොඩනැඟීම' (SDG 16) සාක්ෂාත් කර ගැනීමට සෘජුව දායක වන බවත් අනාවරණය විය.
ග්රාමීය හා ආයතනික මට්ටමේ පැනනගින සුළු ආරවුල් අධිකරණ ක්රියාමාර්ග කරා යොමු වීමට පෙර ක්ෂේත්ර නිලධාරීන්ගේ මැදිහත්වීමෙන් හෝ ප්රජා සමථකරණය ඔස්සේ කඩිනමින් විසඳා ගැනීමේ සංස්කෘතියක් වර්ධනය කිරීම, අධිකරණ පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීමට මෙන්ම මහජන මුදල් හා කාලය ඉතිරි කර ගැනීමට ඉවහල් වන ප්රධාන සාධකයක් ලෙස නීති විශාරදයෝ පෙන්වා දෙති.
මතු පලවන්නේ රුපියල් පහළොස් දාහේ ණයට, අවුරුදු විස්සක් නඩු අහපු අපේ යුක්තියේ ඛේදවාචකය විග්රහ කෙරෙන ''රෙඩ් ඇලට්' විශේෂ වීඩියෝවයි.
සබැඳි පුවත් :
නඩු ප්රමාදය අඩු කරන්න සමථ මණ්ඩලවලට මිලියන 800ක දැවැන්ත ප්රතිපාදන!
සිරගෙවල් පුරවන්නේ නැති, නඩු ගොඩගැසෙන්නේ නැති ස්විට්සර්ලන්තයෙන් අපට පාඩමක්! | Ajith Parakum
