*වෙළෙඳපොළ හැසිරවීම් සහ 'සමථ ක්රමවේද' (Compounding) පිළිබඳ නීතිමය යථාර්ථය
*නව පනත යටතේ ආයෝජක විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ග
රටක ආර්ථිකයේ ප්රධාන ප්රාග්ධන නාලිකාවක් ලෙස සැලකෙන කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) විනිවිදභාවය සහ පාරිශුද්ධභාවය ආරක්ෂා කිරීම සම්බන්ධයෙන් වන සංවාදය යළි කරළියට පැමිණ තිබේ. විශේෂයෙන් කෘත්රිම ඉල්ලුමක් මවාපෑම හෝ කොටස් මිල ගණන් පාලනය කිරීම් වැනි අක්රමිකතාවලට එරෙහිව නියාමන ආයතන සතු නිරීක්ෂණ බලය සහ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳව මෙහිදී ප්රමුඛ අවධානයක් යොමුව පවතී.
වෙළෙඳපොළක පැවැත්ම තීරණය වන්නේ එහි ගනුදෙනු කෙරෙන පරිමාව මත පමණක් නොව, කුඩා මෙන්ම මහා පරිමාණ ආයෝජකයින්ට එක හා සමාන ආරක්ෂාවක් සහ තොරතුරු විනිවිදභාවයක් ලැබේද යන්න මතය.
ආයතනික පසුබිම සහ අතීත ගනුදෙනු විමර්ශන
ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ ප්රමුඛ චරිතයක් වන නිමල් පෙරේරා NP Capital හි සභාපතිවරයා මෙන්ම Vallibel One, Royal Ceramics, Pan Asia Bank සහ LB Finance ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ සමාගම් රැසක ඉහළ විධායක තනතුරු දැරූ ආයෝජකයෙකි.
ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළ ඉතිහාසය පිරික්සීමේදී, 2011 වසරේ සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් කාලසීමාව තුළ Regnis Lanka PLC සහ ASCOT Holdings PLC යන සමාගම්වල කොටස් සම්බන්ධයෙන් ව්යාජ වෙළෙඳපොළක් නිර්මාණය කිරීම හෙවත් නොමඟ යවන සුළු ක්රියාකාරීත්වයක් පෙන්වීම පිළිබඳව සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) විසින් විමර්ශනයක් පවත්වන ලදී.
එම සිදුවීම් දෙකට අදාළව, වරදකට රුපියල් මිලියන 3.3 බැගින් සම්පූර්ණ රුපියල් මිලියන 6.6 ක මුදලක් SEC වන්දි අරමුදල වෙත ගෙවීමට පියවර ගත් අතර, ඒ අනුව එම විමර්ශන නීතිමය වශයෙන් සමථයකට පත් කිරීමට (Compounding) නියාමන කොමිසම කටයුතු කළේය.
'සමථයකට පත්කිරීම' (Compounding) පිටුපස ඇති නීතිමය රාමුව
සුරැකුම්පත් නීතියට අනුව මෙවැනි සමථයකට පත්කිරීමක් සාපරාධී වරදකරු කිරීමක් (Criminal Conviction) ලෙස සලකනු නොලබයි. එය වගකීමක් නිල වශයෙන් පිළිගැනීමකින් තොරව (without admission of liability), අදාළ නියාමන විධිවිධාන යටතේ සිදුවන නීතිමය නිරාකරණයකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි ක්රමවේද හරහා වෙළෙඳපොළ පද්ධතිය තුළ මිල හැසිරවීම් හෝ අස්වාභාවික මිල උච්චාවචනයන් පාලනය කිරීමට නියාමකයින් දක්වන මැදිහත්වීම තීරණාත්මක සාධකයකි. නීතිමය වශයෙන් නිරාකරණය වුවද, වෙළෙඳපොළේ මූලික ආයෝජන මූලධර්ම සුරැකීම සඳහා පුළුල් පද්ධතිමය ප්රතිසංස්කරණවල අවශ්යතාව මෙමඟින් මතු කරයි.
2021 නව පනත සහ නියාමන ආයතන සතු අභියෝගය
2021 අංක 19 දරන සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභා පනත බලාත්මක වීමත් සමඟ, නියාමන අධිකාරියට වඩාත් නවීන හා පුළුල් බලතල හිමිව තිබේ. තත්ය කාලීන වෙළෙඳපොළ නිරීක්ෂණ පද්ධති (Real-time Surveillance), අභ්යන්තර වෙළෙඳාම් (Insider Trading) හා මිල හැසිරවීම් කල්තියා හඳුනාගැනීම මෙන්ම, අවශ්ය අවස්ථාවලදී සිවිල් අධිකරණ ක්රියාමාර්ග වෙත යොමුවීමේ හැකියාවද මීට ඇතුළත්ය.
විදේශීය මෙන්ම දේශීය ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය දිගුකාලීනව දිනාගැනීමට නම්, වෙළෙඳපොළ තුළ සිදුකෙරෙන සැකසහිත රටා, සැබෑ ප්රතිලාභී හිමිකාරීත්වයන් (Beneficial Ownership) සහ අසාමාන්ය ඇණවුම් හඳුනාගැනීමේ යාන්ත්රණයන් ස්වාධීනව හා විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ක්රියාත්මක විය යුතුය.
අවසාන වශයෙන්, ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළෙහි ඉදිරි ගමන සහ ජාත්යන්තර ශ්රේණිගත කිරීම් රඳා පවතින්නේ නීති රාමුව කොතෙක් දුරට සියලු පාර්ශ්වයන් වෙත සාධාරණව සහ අපක්ෂපාතීව ක්රියාත්මක වන්නේද යන මිනුම්දණ්ඩ මතය.
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ ජාවාරම් අනාවරණය කෙරෙන The Leader TV 'රෙඩ් ඇලට්' වීඩියෝවක් මතු පළවේ.
වැඩිදුර කියවීම සහ තොරතුරු මූලාශ්ර:
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ නිල පුවත් සහ ආයතනික නිවේදන: Colombo Stock Exchange (CSE)
සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභා පනත හා නියාමන වාර්තා: Securities and Exchange Commission of Sri Lanka (SEC)
