(එදිනෙදා අප මිලදී ගන්නා භාණ්ඩ සහ ATM යන්ත්රවලින් ලැබෙන බිල්පත් (Thermal Receipts) හරහා ශරීරයට ඇතුළු වන BPA රසායනිකය, හෝමෝන ක්රියාකාරීත්වය අවුල් කරමින් පිළිකා, දියවැඩියාව සහ වඳභාවය වැනි බරපතළ රෝගාබාධ රැසකට මඟ පාදන බව නවතම වෛද්ය පර්යේෂණ පෙන්වා දෙයි.
විශේෂයෙන් හෑන්ඩ් සැනිටයිසර් භාවිතයෙන් පසු මෙම රසායනිකයන් සම හරහා රුධිරයට අවශෝෂණය වීමේ අවදානම සිය ගුණයකින් ඉහළ යයි. නොදැනුවත්වම අප මුහුණ දෙන මෙම නිහඬ අනතුරෙන් බේරීමට සහ ඔබේ පවුලේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කියවිය යුතුම වෛද්ය විද්යාත්මක විශ්ලේෂණයකි මේ)
ඒටීඑම් (ATM) එකෙන් සල්ලි ගත්තම, සුපර් මාර්කට් එකෙන් බඩු ගත්තම දෙන බිල් කොලේ අතගානකොට ඔයාගේ සම හරහා ඇඟට රිංගන 'වෙස්වළාගත් මාරයා' ගැන ඔයා දන්නවද?
සුපර් මාර්කට් එකෙන් බඩු ගත්තම බිල් එක අරන් පර්ස් එකේ සල්ලි අස්සටම දාගන්නවා නේද? අත් දෙකේම බඩු මලු තියෙද්දී බිල් කොලේ කටේ ගහගන්නවා... සමහර වෙලාවට පොඩි ළමයා අඬනකොට සෙල්ලම් කරන්න දෙන්නෙත් ඔය බිල් කොලේමනේ.
හැබැයි ඔයා දන්නේ නැති වුණාට, මේක සාමාන්ය කඩදාසියක් නෙවෙයි. මේක ඇතුළේ ඔයාගේ ඇඟේ හෝමෝන පද්ධතිය අවුල් කරන්න පුළුවන්, භයානක ලෙඩ රෝග වලට පාර කපන්න හැකියාවක් තියෙන රසායනිකයක් හැංගිලා ඉන්නවා! අද අපි මේකේ ඇතුළේ තියෙන සැබෑ වෛද්ය විද්යාව හරියටම තේරුම් අරන් මේකෙන් බේරෙන්නේ කොහොමද කියලා බලමු.
සාමාන්ය කඩදාසියක් නෙවෙයි, මේක 'Thermal Paper' එකක්!
මේ බිල් කොළ ප්රින්ට් කරන්න සාමාන්ය තීන්ත (Ink) පාවිච්චි කරන්නේ නැහැ. මේවා මුද්රණය කරන්නේ තාපය (Heat) පාවිච්චි කරලා. ඒ සඳහා අකුරු මතු වෙන්න, මේ කඩදාසිය මතුපිට BPA (Bisphenol A) හෝ BPS කියන රසායනික ද්රව්යයෙන් ආලේප කරලයි තියෙන්නේ.
හරියටම හිතන්නකෝ මේක කඩදාසිය උඩ අදෘශ්යමාන පවුඩර් එකක් ඉහලා තියෙනවා වගේ වැඩක් කියලා. මේ රසායනිකය කඩදාසියට ස්ථිරවම බැඳිලා (Bond වෙලා) නැති නිසා, ඔයා ඒක අල්ලපු ගමන් ඔයාගේ ඇඟිලි වල අර රසායනික පවුඩර් එක තැවරෙනවා.
සමේ ආරක්ෂක බැම්ම කැඩීම සහ සැනිටයිසර්
අපේ සමේ තියෙන පිටතම ආරක්ෂක ස්තරයට වෛද්ය විද්යාවේදී කියන්නේ 'Stratum Corneum' කියලයි. මේක හරියට ගඩොල් බැම්මක් වගේ. බැම්මේ ගඩොල් අතර තියෙන බදාම (Lipids/Ceramides) තමයි බාහිර විෂබීජ සහ රසායනික ද්රව්ය ඇඟට යන එක නවත්වන්නේ.
හැබැයි අපේ අය කරන ලොකුම මෝඩකමක් තමයි, සුපර් මාර්කට් එකෙන් බඩු අරන්, අර බිල් එකත් අතේ ගුලි කරගෙනම අත් දෙකේ සැනිටයිසර් (Sanitizer) ගාගන්න එක! සැනිටයිසර් වල තියෙන මධ්යසාර (Alcohol) සහ සම පසාරු කරන රසායනිකයන් (Penetration enhancers) වලින් කරන්නේ අර ගඩොල් බැම්මේ තියෙන බදාම ටික දිය කරලා දාන එකයි!
එතකොට අර කඩදාසියේ තිබුණු BPA රසායනයට ඇඟ ඇතුළට යන්න "අධිවේගී මාර්ගයක්" (Superhighway) හැදෙනවා. පර්යේෂණ වලින් හොයාගෙන තියෙනවා සැනිටයිසර් ගාලා මේ වගේ බිල් කොළයක් ඇල්ලුවොත්, තත්පර ගාණක් ඇතුළත BPA අපේ රුධිර සංසරණයට (Systemic circulation) එකතු වෙන්න ලොකු අවදානමක් තියෙනවා කියලා!
ඇඟ ඇතුළේදී මොකද වෙන්නේ? (The Hormone Hacker)
ලේ වලට එකතු වුණු BPA වෛද්ය විද්යාවේ හඳුන්වන්නේ EDCs (Endocrine Disrupting Chemicals) කියලා. සරලව කිව්වොත් මේවා ඇඟ ඇතුළට ගියාම අපේ හෝමෝන පද්ධතිය අවුල් කරන "හැකර්ලා" (Hackers) වගේ ක්රියා කරන්න පුළුවන්.
මේ BPA අණුවල රසායනික හැඩය, කාන්තාවන්ගේ ශරීරයේ තියෙන 'ඊස්ට්රජන්' (Estrogen) හෝමෝනයට හරියටම සමානයි. මේවා සෛල වල තියෙන ඊස්ට්රජන් ප්රතිග්රාහක (Estrogen Receptors - ER) වලට බොරුවට සම්බන්ධ වෙලා (Bind වෙලා) ඇඟේ ස්වභාවික හෝමෝන පද්ධතියට බොරු සිග්නල් දෙන්න බලපානවා.
ප්රතිඵලය? කාන්තාවන්ගේ පියයුරු පිළිකා (Breast cancer), පිරිමින්ගේ පුරස්ථි ග්රන්ථි පිළිකා (Prostate cancer) සහ දරුඵල අහිමි වීම් වැනි තත්ත්වයන් ඇති කිරීම කෙරෙහි මේකට යම් බලපෑමක් කරන්න පුළුවන් කියලා විද්යාඥයින් පෙන්වා දෙනවා.
ඇඟ මහත් වෙන්න මේකත් හේතුවක් වෙන්න පුළුවන්ද? (The Obesogen Effect)
ඔයා දන්නවද මේ BPA කියන්නේ 'Obesogen' කාණ්ඩයට අයිති වෙන්න පුළුවන් රසායනිකයක් කියලා? ඒ කියන්නේ ඇඟේ මේදය හදන සෛල (Adipocytes) වලට අසාමාන්ය විදිහට තෙල් තැන්පත් කරන්න කියලා බොරු සිග්නල් දෙන්න මේකට හැකියාවක් තියෙනවා (Adipogenesis). ඒ වගේම අග්න්යාශයේ සෛල වලට බලපෑම් කරලා දියවැඩියාවට මුල් වෙන ඉන්සියුලින් ප්රතිරෝධය (Insulin Resistance) ඇති කරන්නත් මේක බලපාන්න පුළුවන්. කන්නේ අඩුවෙන් වුණත් සමහරවිට ඔයාගේ ඇඟ මහත් කරන්න මේ වගේ හැංගුණු විෂ දේවල් වලටත් හැකියාවක් තියෙනවා!
ගැබිනි මව්වරුන්ට තියෙන දැඩි අවදානම!
ගැබිනි මව්වරුන් මේ බිල් කොළ අල්ලනකොට, මේ BPA රුධිරය හරහා ගිහින් වැදෑමහ (Placenta) පහුකරගෙන කුසයේ ඉන්න දරුවාගේ ඇඟට යන්න අවදානමක් තියෙනවා. මේක දරුවාගේ මොළයේ වර්ධනයට යම් බලපෑමක් කරන්න වගේම, දරුවාගේ ජාන වල ස්වභාවය පවා වෙනස් කරන්න (Epigenetic changes) යම් හැකියාවක් තියෙන බවට වෛද්ය විද්යාවේ අවධානය යොමුවෙලා තියෙනවා.
තදින්ම මතක තියාගන්න ඕන ප්රධානම දේවල් ටික:
බිල් එපා කියන්න:
අත්යවශ්යම නැත්නම් ATM එකෙන් සල්ලි ගද්දී බිල් කොළේ ප්රින්ට් කරන්න එපා කියන්න (No Receipt). පුළුවන් හැමවෙලේම E-receipt එකක් ෆෝන් එකට ගෙන්න ගන්න.
සැනිටයිසර් අනතුර:
බිල් කොළේ අල්ලන්න කලින් හෝ ඇල්ලුවාට පස්සේ කවදාවත් සැනිටයිසර් ගාන්න එපා. අනිවාර්යයෙන්ම සබන් දාලා අත් හෝදන්න. සමේ තියෙන බාධකය (Skin barrier) බිඳින්න සබන් වලට බැහැ.
පර්ස් එකේ දාන්න එපා:
මුදල් නෝට්ටු එක්ක පර්ස් එකේ බිල් කොළ දාන්න එපා. අර BPA රසායනිකය අතුල්ලිලා සල්ලි කොළ වලත් ගෑවෙන්න පුළුවන්. බිල් එකතු කරනවා නම් වෙනම ලියුම් කවරයක් පාවිච්චි කරන්න.
ළමයින්ට දෙන්නම එපා:
කවදාවත් බිල් කොළයක් පුංචි දරුවෙකුට සෙල්ලම් කරන්න, කටේ දාගන්න දෙන්න එපා. දරුවන්ගේ සම ගොඩක් තුනී නිසා මේ රසායනික ද්රව්ය ඉක්මනින්ම ඇඟට උරාගන්න ඉඩ තියෙනවා.
මේක අපි හැමෝම දවසගානේ නොදැනුවත්වම කරන භයානක පුරුද්දක්. අපේ පවුලේ අයව, යාළුවන්ව සහ විශේෂයෙන්ම අනාගත පරපුර මේ නිහඬ අවදානමෙන් බේරගන්න මේ වැදගත් තොරතුරු අනිවාර්යයෙන්ම හැමෝටම බලන්න Share කරන්න, ඔයාගේ ආදරණීයයන්ව Tag කරන්න!
පරිස්සමෙන් ඉන්න!
විද්යාත්මක සාක්ෂි සහ මූලාශ්ර:
ඇමරිකාවේ මිසූරි විශ්වවිද්යාලය (University of Missouri) විසින් කළ පර්යේෂණයකට අනුව, හෑන්ඩ් සැනිටයිසර් භාවිතයෙන් පසු බිල්පතක් තත්පර 15ක් අල්ලාගෙන සිටීමේදී සම හරහා BPA රුධිරයට අවශෝෂණය වීම සිය ගුණයකින් (100x) වේගවත් වන බව සොයාගෙන ඇත. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) සහ යුරෝපීය රසායනික ද්රව්ය ඒජන්සිය (ECHA) මඟින්ද BPA යනු හෝමෝන පද්ධතිය අවුල් කරන (Endocrine Disruptor), ප්රජනන පද්ධතියට සහ මොළයේ වර්ධනයට හානිකර රසායනිකයක් ලෙස නිල වශයෙන් වර්ගීකරණය කර තිබේ. (මූලාශ්රය: PLOS ONE Scientific Journal / Endocrine Society USA)
(උපුටා ගැනීම - 'උඩදුම්බර අපි' Facebook පිටුවෙන් )
