මානසික ආතතිය සහ විශාදය පැතිරවීමේ චෝදනා මත Meta, Google, TikTok සහ Snap සමාගම් ඇමෙරිකානු අධිකරණ හමුවට
ප්රාන්ත රජයන්, පාසල් දිස්ත්රික්ක සහ පුද්ගලයන් ගොනුකළ නඩුවලින් ඩොලර් මිලියන ගණනක වන්දි සහ දැඩි සීමා පැනවීම්
ගෝලීය තාක්ෂණික සමාගම් මුහුණදෙන දැවැන්ත නෛතික අභියෝගය
ළමුන් සහ යොවුන් පරපුර සිය ඩිජිටල් වේදිකාවලට හිතාමතාම දැඩි ලෙස ඇබ්බැහි වන අයුරින් සැලසුම් කළ බවට චෝදනා කරමින් Meta (Facebook, Instagram), Google (YouTube), ByteDance (TikTok) සහ Snap (Snapchat) යන සමාජ මාධ්ය දැවැන්තයින්ට එරෙහිව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ අධිකරණ පද්ධතිය පුරා නඩු දහස් ගණනක් ගොනු වී තිබේ.
මෙම සමාජ මාධ්ය භාවිතය හේතුවෙන් ළමුන් තුළ විශාදය (Depression), මානසික කාංසාව (Anxiety), ශරීර ප්රතිරූපය පිළිබඳ මානසික පීඩනයන් (Body-image issues) සහ ස්වයං-හානිකරගැනීම් ඉහළ ගොස් ඇති බවට පැමිණිලිකරුවෝ චෝදනා කරති. කෙසේ වෙතත්, අදාළ සමාගම් මෙම චෝදනා ප්රතික්ෂේප කරන අතර, ළමා ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් තමන් උපරිම පියවර ගෙන ඇති බවත්, සන්නිවේදන විනීතභාවය පිළිබඳ පනතේ 230 වැනි වගන්තිය (Section 230) යටතේ පරිශීලකයන් පළකරන අන්තර්ගතයන් සම්බන්ධයෙන් තමන්ට නෛතික රැකවරණය හිමිවන බවත් පෙන්වා දෙයි.
සමාජ මාධ්ය නඩුකරයන් - ප්රධාන සංඛ්යා ලේඛන සහ තත්ත්වය
| ප්රාන්ත මට්ටමේ නඩු: එක්සත් ජනපදයේ ප්රාන්ත බහුතරයක් විසින් Meta සහ TikTok ඇතුළු සමාගම්වලට එරෙහිව නඩු ගොනුකිරීම
| පාසල් දිස්ත්රික්ක: පාසල් දිස්ත්රික්ක 1,000කට වැඩි සංඛ්යාවක් සිසුන්ගේ මානසික සෞඛ්ය පිරිහීමට වන්දි ඉල්ලා නඩු පැවරීම
| පුද්ගලික නඩුකරයන්: කැලිෆෝනියා අධිකරණයේ පමණක් නඩු 3,300කට අධික සංඛ්යාවක් එකතු කොට විභාගයට ගැනීම
| කැපීපෙනෙන දඩුවම්: New Mexico ප්රාන්තයේදී Meta සමාගමට එරෙහිව ඩොලර් මිලියන 942ක (375M + 567M) මුදල් නියෝගයක්
| පූර්වාදර්ශ තීන්දුව: Los Angeles ජූරිය මගින් Meta සමාගමට ඩොලර් මිලියන 4.2ක් සහ Google වෙත මිලියන 1.8ක් නියම කිරීම
ප්රාන්ත රජයන් සහ පාසල් දිස්ත්රික්ක ගත් දැඩි පියවර
නිව් මෙක්සිකෝ ප්රාන්තය විසින් Meta සමාගමට එරෙහිව පවරන ලද නඩුවේදී, ළමුන් ලිංගික සූරාකෑමට ලක්වීම වැළැක්වීමට අපොහොසත් වීම සහ සමාජයට පොදු කරදරයක් (Public Nuisance) ඇතිකිරීම වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 567ක මුදලක් යොවුන් මානසික සෞඛ්ය අරමුදලකට ගෙවන ලෙසත්, මීට පෙර පැනවූ ඩොලර් මිලියන 375ක සිවිල් දඩයත් සමඟ සමස්තයක් ලෙස දැවැන්ත වන්දියක් ගෙවන ලෙස අධිකරණය නියෝග කළේය.
මීට අමතරව, කැලිෆෝනියාව, කොලරාඩෝ, කෙන්ටකි සහ නිව් ජර්සි ඇතුළු ප්රාන්ත 29ක් එක්ව Meta සමාගමට එරෙහිව පවරා ඇති නඩුවේ මූලික නඩු විභාගය කැලිෆෝනියා ෆෙඩරල් අධිකරණයේදී ආරම්භ වී තිබේ. එහිදී ළමුන්ගේ දත්ත නීතිවිරෝධී ලෙස රැස්කිරීම සහ පරිශීලකයන් නොමඟ යැවීම සම්බන්ධ චෝදනා විභාග කෙරේ.
අනෙක් අතට, පාසල් දිස්ත්රික්ක 1,000කට අධික සංඛ්යාවක් පවසන්නේ සමාජ මාධ්ය ඇබ්බැහිය නිසා සිසුන්ගේ අධ්යාපන සහ මානසික මට්ටම කඩා වැටීම පාලනය කිරීමට පාසල්වලට විශාල මුදලක් වැය කිරීමට සිදුව ඇති බවයි. කෙන්ටකි හි ග්රාමීය පාසල් දිස්ත්රික්කයක් ගොනුකළ නඩුවකදී අදාළ සමාගම් සමඟ එළඹි සමථයකට අනුව ඩොලර් මිලියන 27ක වන්දි මුදලක් හිමිව තිබේ.
පුද්ගලික නඩු සහ පූර්වාදර්ශ තීන්දු (Bellwether Cases)
ලොස් ඇන්ජලීස් ප්රාන්ත අධිකරණයේ පුද්ගලයන් 3,300කට අධික පිරිසක් ගොනුකර ඇති නඩු අතරින් තෝරාගත් මූලික නඩු (Bellwether trials) විභාගයට ගැනේ. කුඩා කල සිට Instagram සහ YouTube භාවිතයට ඇබ්බැහි වීමෙන් විශාදයට ලක්වූ තරුණියකගේ නඩුවකදී ජූරිය විසින් Meta සමාගමට ඩොලර් මිලියන 4.2ක සහ Google සමාගමට ඩොලර් මිලියන 1.8ක වන්දියක් නියම කරන ලදී.
ඉදිරි නඩු විභාගයන් මගහැරීම සඳහා TikTok සමාගම මේ වන විටත් ඇතැම් පුද්ගලික නඩුකරයන් සම්බන්ධයෙන් සමථයන්ට එළඹීමට එකඟතාව පළකර ඇති නමුත්, Meta, Google සහ Snap සමාගම්වලට එරෙහිව අධිකරණ ක්රියාමාර්ග අඛණ්ඩව ඉදිරියට ඇදෙමින් පවතී. මෙම නෛතික ක්රියාවලිය හරහා සමාජ මාධ්ය වේදිකාවල ඇල්ගොරිතම, නිමක් නැති ස්ක්රෝල් කිරීම් (Infinite scroll) සහ වයස් සීමාවන් දැඩි ලෙස වෙනස් කිරීමට නියෝග නිකුත් වනු ඇතැයි නීති විශාරදයෝ අපේක්ෂා කරති.
මුලාශ්රය :
What's the latest in the trials over claims social media is hurting children?
