ආගන්තුක ද්රව්යක් උගුරේ හිරවීම නිසා සිදුවන හුස්ම හිරවීම හදිසි මරණයකට මුලපුරන්නක් විය හැකි බැවින් මූලික ප්රථමාධාර පිළිබඳ අවබෝධය අත්යවශ්ය කරුණකි.
බ්රිතාන්යයේ ක්රියාත්මක වන දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහනකින් ලොවටම දිය හැකි ප්රායෝගික පණිවිඩය.
හදිසි අනතුරු සම්බන්ධයෙන් ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය වැනි ආයතන නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන කරුණක් වන්නේ, නිවැරදි ප්රථමාධාර පිළිබඳව සාමාන්ය ජනතාව සතු දැනුම ඕනෑම ජීවිතයක් බේරා ගැනීමට සමත් බවයි. ආගන්තුක ද්රව්යක් උගුරේ හිරවීම නිසා සිදුවන හුස්ම හිරවීම (Choking) වැනි ක්ෂණික තත්ත්වයකදී වෛද්ය ප්රතිකාර ලැබෙන තුරු බලා සිටීම වෙනුවට, අවට සිටින පුද්ගලයාට ක්ෂණිකව ක්රියාත්මක වීමට ඇති හැකියාව ජීවිතය සහ මරණය අතර වෙනස තීරණය කරනු ලබයි.
එංගලන්තයේ පමණක් සෑම වසරකම පුද්ගලයන් 300ක් පමණ මෙම තත්වය හේතුවෙන් මිය යන බව 'ශාන්ත ජෝන් ගිලන්රථ සේවය' (St John Ambulance) විසින් පෙන්වා දී තිබේ. මෙය හුදෙක් වෛද්ය ගැටලුවක් පමණක් නොව, සමාජයක් වශයෙන් ප්රථමාධාර පිළිබඳ දැනුවත්භාවය ඉහළ නැංවීම මගින් අවම කරගත හැකි ඛේදවාචකයක් බව ඔවුන්ගේ විශ්ලේෂණයයි.
ප්රථමාධාරයේ වැදගත්කම සහ නිවැරදි ක්රමවේද
බොහෝ දෙනෙකු තුළ පවතින ගැටලුව වන්නේ, ආගන්තුක ද්රව්යක් උගුරේ හිරවීම නිසා සිදුවන හුස්ම හිරවීමකදී කලබල වීම සහ කළ යුතු නිවැරදි ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව අවබෝධයක් නොමැති වීමයි. සාක්ෂි සහිතව වාර්තා වන සිදුවීම්වලට අනුව, නිවැරදි කොන්ද ප්රදේශයට පහර දීමේ ක්රමවේදය (Back Blows) සහ උදරයට තෙරපුම් ලබාදීමේ ක්රමවේදය (Abdominal Thrusts) මගින් අවහිරතා ඉවත් කරගැනීමට හැකි බව වෛද්ය විශේෂඥයින් පවසයි.
මේ සම්බන්ධයෙන් ක්රියාත්මක විය යුතු ආකාරය පහත පරිදි වේ:
| කොන්ද ප්රදේශයට පහර දීම (Back Blows):
අදාළ පුද්ගලයා ඉදිරියට නැඹුරු කරවා, උඩුකය එක් අතකින් ආධාර කරන්න. අනෙක් අතේ විලුඹෙන් උරහිස් පෙති දෙක අතරට පහරවල් පහක් තදින් ලබාදෙන්න. සෑම පහරකින්ම පසු හුස්ම අවහිර කර ඇති දෙය ඉවත් වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කරන්න.
| උදරයට තෙරපුම් ලබාදීම (Abdominal Thrusts):
පුද්ගලයා පිටුපස සිට දෙඅත්වලින් ඔවුන්ගේ ඉණ වටා වැළඳගන්න. එක් අතක් මිටි මොළවා නාභියට සහ පපුවේ පහළ කොටසට අතර මැද තබන්න. අනෙක් අතින් එම මිටි මොළවාගත් අත අල්ලාගෙන ඇතුළට සහ ඉහළට තදින් තෙරපුම් පහක් ලබාදෙන්න. සෑම වාරයකදීම මුඛය පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.
සමාජ වගකීමක් ලෙස ප්රථමාධාර දැනුම
බ්රිතාන්යයේ වාර්තා වන සිදුවීම් දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ, ආගන්තුකයන්ට හෝ තම සමීපතමයන්ට මෙවැනි හදිසි තත්ත්වයකදී උපකාර කිරීමට හැකියාව ඇත්තේ අදාළ මූලික පුහුණුව ඇති පුද්ගලයන්ට පමණක් බවයි. "Mrs Doubtfire" වැනි සිනමා කෘති තුළින් ඇතැම් ප්රථමාධාර ක්රමවේද පිළිබඳව වැරදි අවබෝධයන් සමාජගත වී තිබිය හැකි වුවද, විද්යාත්මකව තහවුරු කළ ක්රමවේද අනුගමනය කිරීම ජීවිත බේරා ගැනීමට අත්යවශ්ය වේ.
ප්රථමාධාර යනු වෘත්තීයවේදීන්ට පමණක් සීමා වූ දැනුමක් නොව, සෑම පුරවැසියෙකුම සතු විය යුතු මූලික කුසලතාවකි. ස්වේච්ඡා සේවාවන් සහ ප්රජා සෞඛ්ය වැඩසටහන් මගින් පිරිනැමෙන මෙවැනි නොමිලේ ලබාදෙන පුහුණු කිරීම් තුළින්, හුස්ම හිරවීම වැනි අවස්ථාවකදී බිය නොවී විශ්වාසයෙන් යුතුව ක්රියා කිරීමට ඕනෑම අයෙකුට හැකියාව ලැබේ. හදිසි අවස්ථාවකදී මනුෂ්යත්වය පෙරදැරි කරගෙන ක්රියා කිරීම සඳහා වන සූදානම, අනාගතයේ සිදුවිය හැකි බොහෝ අකල් මරණ වළක්වා ගැනීමට විශාල රුකුලක් වනු ඇත.
මුලාශ්රය :
Why too many people are choking to death - and what you can do about it
