අමෙරිකානු බුද්ධි අංශ ජාලය හරහා ක්වොන්ටම් සිස්ටම්ස් (Quantum Systems) ලැබූ දැවැන්ත වෙළෙඳපොළ පිම්ම
යුරෝපය ස්වාධීන වීමට දරන උත්සාහය හමුවේ අමෙරිකානු ප්රාග්ධනය හා තාක්ෂණික පාලනය පිළිබඳ මතුව ඇති විවාදය
අමෙරිකානු මධ්යම බුද්ධි ඒජන්සිය (CIA) සමග සබඳතා පවත්වන ප්රමුඛ පෙළේ ආයෝජන සමාගමක් වන 'ඉන්-කිව්-ටෙල්' (In-Q-Tel - IQT) හි සහයෝගය ඇතිව, ජර්මනියේ ප්රමුඛතම ඩ්රෝන නිෂ්පාදන සමාගමක් වන ක්වොන්ටම් සිස්ටම්ස් (Quantum Systems) අමෙරිකානු ආරක්ෂක හා බුද්ධි වෙළෙඳපොළ වෙත සාර්ථකව පිවිස ඇති බව අනාවරණය වේ. රොයිටර්ස් පුවත් සේවය විසින් කරන ලද විශේෂ අනාවරණයකට අනුව, මෙම සබඳතාව හරහා සමාගමට අමෙරිකානු මධ්යම බුද්ධි ඒජන්සිය (CIA) සහ ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය (FBI) සමග ගනුදෙනු කිරීමේ අවස්ථාව හිමිව තිබේ.
මෙම තත්ත්වය තුළින් පෙනී යන්නේ යුරෝපා රටවල් අමෙරිකාව මත පවතින ආරක්ෂක සහ මිලිටරි යැපීම අවම කිරීමට උත්සාහ කරන පසුබිමක පවා, අමෙරිකානු ප්රාග්ධනය සහ දේශපාලන-බුද්ධි ජාලයන් තවමත් යුරෝපයේ නැගී එන ආරක්ෂක තාක්ෂණ සමාගම් හැඩගැස්වීමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන ආකාරයයි.
වොෂින්ටනයේ දොරටු විවර කරදුන් IQT සබඳතාව
මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ක්වොන්ටම් සිස්ටම්ස් හි සම-ප්රධාන විධායක නිලධාරී ස්වෙන් කෲක් (Sven Kruck) ප්රකාශ කර ඇත්තේ, අමෙරිකානු බුද්ධි අංශ හා සම්බන්ධ ආයෝජකයින් සමාගමට වොෂින්ටනයේ ඉහළම ආරක්ෂක අංශ වෙත ප්රවේශය ලබා ගැනීමට පාලමක් වූ බවයි. යුක්රේනය සහ ජර්මනිය ඇතුළු රටවල් ගණනාවකට ඔත්තු බැලීමේ සහ ප්රහාරක ඩ්රෝන සපයන ක්වොන්ටම් සමාගම, වර්තමානය වන විට ඩොලර් බිලියන 8ක පමණ වටිනාකමකින් යුත් යුරෝපයේ විශාලතම ආරක්ෂක තාක්ෂණ ආරම්භක ව්යාපාරයක් (defence startup) බවට පත්ව ඇත.
"CIA සහ FBI වැනි සේවාදායකයින් සමග අමෙරිකාවේ කටයුතු ආරම්භ කිරීමට මේ හරහා පහසු වුණා. ආරම්භක අවධියේදී ජර්මානු වෙළෙඳපොළට වඩා අමෙරිකානු වෙළෙඳපොළ තුළ ශක්තිමත් වීමට අපට මංපෙත් විවර වුණේ ඒ ආකාරයෙන්," යැයි කෲක් පෙන්වා දෙයි. ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නේ මුල් කාලීන ගිවිසුම් ප්රමාණයෙන් කුඩා වුවද, සමාගමේ විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කිරීමට එම සබඳතා අතිශය තීරණාත්මක වූ බවයි.
තාක්ෂණික පාලනය සහ යුරෝපයේ ආරක්ෂක ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ගැටලුව
කෙසේ වෙතත්, අමෙරිකාවේ ආරක්ෂක නීතිරීතිවලට අනුව, එරට තුළ සංවර්ධනය කරන තාක්ෂණයන් වොෂින්ටනයේ පූර්ව අනුමැතියකින් තොරව වෙනත් රටවලට අලෙවි කිරීමට විදේශීය සමාගම්වලට පවා හැකියාවක් නොමැත. මේ හේතුවෙන් ක්වොන්ටම් සමාගමට ද අමෙරිකාව තුළ කර්මාන්තශාලා පිහිටුවීමට සහ සේවකයින් බඳවා ගැනීමට සිදුව ඇත.
යුරෝපය සිය ආරක්ෂක ක්ෂේත්රය ස්වයංපෝෂිත කිරීමට ක්රියා කරන මොහොතක, මෙවැනි ආයෝජන හරහා උපායමාර්ගික තාක්ෂණයන් අමෙරිකානු අවශ්යතාවලට යටත් විය හැකි බවට යුරෝපා සංගමයේ ඇතැම් පාර්ශ්ව අනතුරු අඟවයි. යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ ආරක්ෂක හා විදේශ කටයුතු පිළිබඳ කමිටුවේ සභාපතිනී මාරි-ඇග්නස් ස්ට්රැක්-සිමර්මන් (Marie-Agnes Strack-Zimmermann) පවසන්නේ, IQT යනු හුදු මූල්ය ආයෝජකයෙකු පමණක් නොව, අමෙරිකානු බුද්ධි අංශ සඳහා උසස් තාක්ෂණයන් තහවුරු කිරීමේ වගකීම පැවරී ඇති ආයතනයක් බවයි. එමගින් ව්යාපාරික සීමාවෙන් ඔබ්බට ගිය උපායමාර්ගික බලපෑමක් එල්ල විය හැකි බව ඇය අවධාරණය කරයි.
IQT හි යුරෝපීය ආයෝජන ව්යාප්තිය
IQT සාමාන්යයෙන් ඩොලර් මිලියන 3කට වඩා අඩු කුඩා මූල්ය ආයෝජන සිදු කළද, ලොව විශාලතම ආරක්ෂක ගැනුම්කරුවන් වන අමෙරිකානු රාජ්ය ආයතන සමග සමාගම් සම්බන්ධ කිරීම එහි ඇති සුවිශේෂී වාසිය ලෙස සැලකේ. අතීතයේදී Palantir සහ Anduril වැනි දැවැන්ත තාක්ෂණික සමාගම් කෙරෙහිද IQT මුල් අවධියේ ආයෝජනය කර තිබිණි.
IQT ජාත්යන්තර අංශයේ විධායක උප සභාපතිනී ජෙනිෆර් නෙල්සන් (Jennifer Nelson) සඳහන් කර ඇත්තේ, මිත්ර රටවල රාජ්ය අංශයන්ට නවීන හැකියාවන් වේගයෙන් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා ජර්මනියේ ද්විත්ව භාවිත (dual-use) තාක්ෂණික නවෝත්පාදකයින් කෙරෙහි සිදු කරන ආයෝජන තවදුරටත් පුළුල් කරන බවයි.
ජර්මානු ආරක්ෂක අමාත්යාංශය මේ සම්බන්ධයෙන් ප්රකාශ කර ඇත්තේ, ආරක්ෂක ක්ෂේත්රයේ ආයෝජකයින්ගේ බලපෑම පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවන බවත්, කොටස්කරුවන් විසින් සමාගම්වල මෙහෙයුම් හෝ පර්යේෂණ කටයුතුවලට අනිසි ලෙස මැදිහත් නොවිය යුතු බවත්ය.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ කියවීම සඳහා:
Reuters: CIA-backed investor helped top German drones firm break into US
