හිම තට්ටුවක් කඩාවැටීමෙන් හටගත් ජල කඳින් ජලවිදුලි බලාගාර රැසකට දැඩි හානි
ජාත්යන්තර ආධාර ගලා එයි: 11,000කට වැඩි පිරිසක් බේරාගැනීමට පියවර
නේපාලයේ සහ චීන දේශසීමා ආශ්රිත කඳුකර ප්රදේශවල හටගත් දරුණු ගංවතුර හා නායයෑම් හේතුවෙන් මියගිය සංඛ්යාව 1,050 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව නේපාල ආපදා කළමනාකරණ බලධාරීන් තහවුරු කරයි. හිමාල කඳුකරයේ පිහිටි දැවැන්ත හිම තට්ටුවක් (Glacier) කඩාවැටීමෙන් පසු හටගත් මෙම ව්යසනයෙන් මේ වන විට විදේශිකයන් 583 දෙනෙකු ඇතුළුව පුද්ගලයින් 4,000කට ආසන්න සංඛ්යාවක් අතුරුදන්ව සිටිති.
ආපදාවට ලක්වූ ප්රදේශවල සිරව සිටි 11,000කට අධික පිරිසක් මේ වන විට මුදාගෙන ඇති අතර, බලපෑමට ලක්වූ ඇතැම් කලාප වෙත විදුලිය සහ සන්නිවේදන පහසුකම් යළි ස්ථාපිත කිරීමට බලධාරීහු සමත්ව සිටිති.
ජලවිදුලි බලාගාර වෙත විශේෂ අවධානයක්
වඩාත්ම බලපෑමට ලක්වූ රසූවා (Rasuwa) දිස්ත්රික්කය ඇතුළු ප්රදේශවල ජලවිදුලි බලාගාර සහ උමං මාර්ග තුළ සිරවී සිටින සේවකයන් බේරාගැනීම කෙරෙහි මුදාගැනීමේ කණ්ඩායම්වල ප්රමුඛ අවධානය යොමුව තිබේ. නේපාල, ඉන්දීය සහ චීන ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම් එක්ව මේ වන විට ජලවිදුලි ව්යාපෘති ආශ්රිතව සිරව සිටි සේවකයන් 279 දෙනෙකු මුදාගෙන ඇති නමුත්, තවත් 600කට වැඩි පිරිසක් අනාරක්ෂිත ස්ථානවල සිරව සිටින බව වාර්තා වේ.
කඩාවැටුණු උමං මාර්ග සහ ගලා ආ මඩ සහිත ජල කඳ හේතුවෙන් බර යන්ත්රෝපකරණ යොදාගනිමින් සුන්බුන් ඉවත්කිරීමේ කටයුතු සිදුකෙරේ. ත්රිශුලි (Trishuli) ජලවිදුලි බලාගාරය ආශ්රිත ප්රදේශයේ පවතින අවදානම් සහගත තත්ත්වය හේතුවෙන් බුල්ඩෝසර් සහ එක්ස්කැවේටර් යන්ත්ර මඟින් පිවිසුම් මාර්ග සකස් කරමින් මෙහෙයුම් කඩිනම් කර ඇත.
ජාත්යන්තර සහය සහ ප්රතිසංස්කරණ කටයුතු
මෙම හදිසි තත්ත්වයට මුහුණදීම සඳහා නේපාලය වෙත මේ වන විට අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 42කට අධික ජාත්යන්තර ආධාර ලැබී ඇති බව එරට අග්රාමාත්ය බාලේන්ද්ර ෂා (Balendra Shah) ප්රකාශ කර තිබේ. චීනය විසින් ඩී.එන්.ඒ. පරීක්ෂණ විශේෂඥයින්, ඩ්රෝන තාක්ෂණය සහ ජල පිරිපහදු උපකරණ ඇතුළු සහන සේවා ලබාදීමට පියවර ගෙන ඇති අතර, දකුණු කොරියාවද 44 දෙනෙකුගෙන් යුත් හදිසි මුදාගැනීමේ කණ්ඩායමක් එරටට පිටත් කර හැරීමට කටයුතු යොදා ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ (UNDP) මූලික තක්සේරුවලට අනුව සුන්බුන් සහ අවසාදිත ටොන් මිලියන 2.2ක් පමණ ප්රදේශය පුරා විසිරී පවතින අතර, ප්රජා යටිතල පහසුකම් යථා තත්ත්වයට පත්කිරීම විශාල අභියෝගයක් බවට පත්ව ඇත.
දේශගුණික අවදානම පිළිබඳ අවධානය
ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම හේතුවෙන් හිමාල කඳුකරයේ හිම තට්ටු අස්ථාවර වීමේ දිගුකාලීන අවදානම මෙම ව්යසනය මඟින් නැවත වරක් ඉස්මතු කර ඇති බව විද්යාත්මක වාර්තා පෙන්වා දෙයි. හිම තට්ටු මත යැපෙන ආර්ථික හා ජල සම්පත් කළමනාකරණය හමුවේ කලාපීය වශයෙන් මුහුණදීමට සිදුව ඇති අභියෝග පිළිබඳව ජාත්යන්තර ප්රජාවේ දැඩි අවධානය යොමුවිය යුතු බවද පෙන්වා දී තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා:
Reuters: Nepal flood death toll crosses 1,000, rescuers reach remote areas
