නිව්යෝර්ක් නුවර පිහිටි සිය නිවසේදී 92 වැනි වියේදී අභාවප්රාප්ත වූ බව පදනම තහවුරු කරයි
මාධ්යවේදිනියක ලෙස සමාජ සංවාදයක් ඇතිකරමින් දෙවැනි රැල්ලේ කාන්තා නිදහස් ව්යාපාරය මෙහෙයවූ සුවිශේෂී නායිකාවක්
ගෝලීය වශයෙන් කාන්තා විමුක්ති අරගලයට සහ ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් වූ ව්යාපාරයට දශක පහකට වැඩි කාලයක් නායකත්වය දුන් ප්රකට අමෙරිකානු ලේඛිකා, මාධ්යවේදිනී සහ ක්රියාකාරිනී ග්ලෝරියා ස්ටයිනම් (Gloria Steinem) වයස අවුරුදු 92 දී අභාවප්රාප්ත වූවා ය.
නිව්යෝර්ක් නුවර පිහිටි සිය නිවසේදී ඇය සාමකාමීව අවසන් සුසුම් හෙළූ බවත්, ඒ අවස්ථාවේදී ඇය ආදරය කළ පිරිස ඇය අසල සිටි බවත් ඇයගේ පදනම නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කර තිබේ. ජීවිතයේ අවසන් මොහොත දක්වාම මානව සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් සිය හඬ නොබියව අවදි කළ ඇය, නූතන සමාජ ව්යුහය තුළ කාන්තා අයිතීන් තහවුරු කිරීමෙහිලා ප්රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළ චරිතයකි.
මාධ්ය ක්ෂේත්රයෙන් පැනනැඟුණු විප්ලවීය හඬ
1934 මාර්තු 25 වන දින ඔහායෝ හි ටොලිඩෝ නුවර උපත ලැබූ ස්ටයිනම්, දුෂ්කර ළමා වියක් පසුකරමින් සිය අධ්යාපන කටයුතු සම්පූර්ණ කළා ය. 1950 දශකයේ අගභාගයේදී ඉන්දියාවේ වසර දෙකක පර්යේෂණ චාරිකාවක නිරත වෙමින් ගම්බද කාන්තාවන් සමග එක්ව සාමකාමී සමාජ ප්රතිසංස්කරණ සඳහා මැදිහත් වීම ඇයගේ සමාජ ක්රියාකාරිත්වයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් විය.
ඉන් අනතුරුව නිව්යෝර්ක් නුවරදී ස්වාධීන මාධ්යවේදිනියක ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළ ඇය, 1963 වසරේදී ‘Show’ සඟරාව වෙනුවෙන් සිදුකළ විශේෂ ගවේෂණාත්මක වාර්තාකරණය හරහා ලෝක අවධානයට ලක් වූවා ය. එවකට කාන්තාවන් හුදු සුන්දරත්වයට සහ ගෘහස්ථ කටයුතුවලට පමණක් සීමා කළ මාධ්ය සංස්කෘතිය වෙනස් කරමින්, 1972 වසරේදී ඇය විසින් ‘Ms.’ නමින් සඟරාවක් ආරම්භ කරන ලදී. එම සඟරාව කාන්තා හිංසනය, රැකියා ස්ථානවල සමාන වැටුප් සහ ප්රජනන අයිතිවාසිකම් වැනි තීරණාත්මක සමාජ කරුණු පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කළ ප්රමුඛ වේදිකාවක් බවට පත් විය.
සමාජ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් අඛණ්ඩ මැදිහත්වීම
1970 දශකයේ අමෙරිකාවේ වර්ධනය වූ "දෙවැනි රැල්ලේ කාන්තා ව්යාපාරයේ" (Second-wave feminism) කේන්ද්රීය හඬක් බවට පත් වූ ග්ලෝරියා ස්ටයිනම්, දේශපාලන ක්රියාවලියට කාන්තා නියෝජනය වැඩි කිරීම සඳහා ‘National Women's Political Caucus’ සංවිධානය පිහිටුවීමට ද මූලිකත්වය ගත්තා ය.
කාන්තාවන්ගේ ප්රජනන තීරණ ගැනීමේ අයිතිය මෙන්ම කාන්තා ලිංගික ඡේදනයට (FGM) සහ මරණ දණ්ඩනයට එරෙහිව ද ඇය ජාත්යන්තර මට්ටමින් අදහස් දැක්වූවා ය.
සමාජයට කළ අනභිබවනීය සේවාව අගයමින් 2013 වසරේදී එවකට අමෙරිකානු ජනාධිපති බැරැක් ඔබාමා විසින් එරට ඉහළම සිවිල් ගෞරව සම්මානය වන ‘Presidential Medal of Freedom’ සම්මානයෙන් ඇයව පිදුම් ලැබුවා ය.
ජාත්යන්තර නායකයින්ගේ සහ ප්රජාවගේ ගෞරවය
ස්ටයිනම්ගේ වියෝව පිළිබඳ පුවත සැලවීමත් සමඟ ලොව පුරා විවිධ ක්ෂේත්රවල නායකයින්, ලේඛකයින් සහ ක්රියාකාරීන් සිය ශෝකය සහ ගෞරවය පළ කර ඇත. හිටපු අමෙරිකානු රාජ්ය ලේකම් හිලරි ක්ලින්ටන් සඳහන් කර ඇත්තේ කාන්තා සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් වූ සමස්ත ව්යුහය නිර්මාණය කළ ප්රධාන නිර්මාණශීලී පුරෝගාමිනියක ලෙස ග්ලෝරියා ස්ටයිනම් සැමවිටම ඉතිහාසගත වන බවයි.
සසෙක්ස් හි ආදිපාදවරිය වන මේගන් මාර්කල් ඇතුළු බොහෝ දෙනා ඇය සිය මිතුරියක සහ මඟපෙන්වන්නියක ලෙස සිහිපත් කරමින් ප්රකාශ කළේ, ඇය මිනිසුන්ට තමන්ගේ අනන්යතාව සහ අයිතීන් වෙනුවෙන් නැගී සිටීමට පූර්ණ ආත්මශක්තියක් ලබා දුන් බවයි.
ඇයගේ අභාවයත් සමඟ එක් යුගයක සමාජ විමුක්ති ව්යාපාරයක පෙරගමන්කාරියක අහිමි වුවද, ඇය විසින් සම්පාදනය කරන ලද ‘An Unexpected Life’ නමැති ස්වයං චරිතාපදානය නුදුරේදීම එළිදැක්වීමට නියමිත අතර, ඇය ආරම්භ කළ ‘Talking Circles’ වැනි සාමූහික සංවාද මාලාවන් ඉදිරියටත් පවත්වාගෙන යන බව ඇයගේ පදනම නිවේදනය කර තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ කියවීම් සඳහා මූලාශ්ර:
BBC News වාර්තාව: Feminist activist and journalist Gloria Steinem dies, aged 92
Financial Times වාර්තාව: Feminist icon Gloria Steinem dies at 92
Associated Press වාර්තාව: Gloria Steinem, defining symbol of women’s movement, dies at 92
BBC News වීඩියෝ වාර්තාව
මතු දැක්වෙන වීඩියෝව මගින් ග්ලෝරියා ස්ටයිනම්ගේ අභාවය සහ ඇය සිය ජීවිත කාලය පුරා සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් කළ ඓතිහාසික මෙහෙවර පිළිබඳ කෙටි දෘශ්ය සාරාංශයක් ඉදිරිපත් කරයි.
