නීතිය ආවත් දරුවන් තවමත් ෆෝන් එක අතේ තියාගෙන ඉන්න හැටි
නීති දැම්මත් තාක්ෂණය පරද්දන්න රජයකට පුළුවන්ද?
වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන් සඳහා සමාජ මාධ්ය භාවිතය තහනම් කරමින් ඕස්ට්රේලියානු රජය හඳුන්වා දුන් නීතිය බලාත්මක වී මාස කිහිපයක් ගතවන විට, එම වයස් කාණ්ඩයේ දරුවන්ගෙන් 80%කට වැඩි පිරිසක් තවමත් එම වේදිකා භාවිත කරන බව අනාවරණය වී තිබේ. ඕස්ට්රේලියාවේ අන්තර්ජාල නියාමන ආයතනය වන eSafety කොමසාරිස් කාර්යාලය සිදුකළ නවතම අධ්යයනයකින් මේ බව පෙන්වා දී ඇති අතර, ඩිජිටල් අවකාශය තුළ නීතිමය සීමා පැනවීමේදී මතුවන ප්රායෝගික සහ තාක්ෂණික ගැටලු පිළිබඳව මෙමඟින් පුළුල් කතිකාවක් නිර්මාණය වී ඇත.
සමීක්ෂණ වාර්තාවෙන් හෙළි වූ කරුණු
eSafety වාර්තාවට අනුව, නීතිය ක්රියාත්මක වීමට පෙර වයස 10ත් 15ත් අතර දරුවන්ගෙන් 86%ක් සමාජ මාධ්ය භාවිත කර ඇති අතර, නව නීතිය යටතේ ගිණුම් මිලියන ගණනක් අක්රිය කළද තවමත් එම ප්රතිශතය 81% මට්ටමේ පවතී. දෛනිකව සමාජ මාධ්ය භාවිත කරන ප්රතිශතය 60% සිට 58% දක්වා සුළු අගයකින් පමණක් පහත වැටී ඇති බවද එහි සඳහන් වේ.
මීට ප්රධාන හේතුව ලෙස පෙන්වා දෙන්නේ සමාජ මාධ්ය සමාගම් සතු වයස තහවුරු කිරීමේ (Age-assurance) ක්රමවේදවල පවතින දුර්වලතාවන්ය. සමීක්ෂණයට ලක්වූ දරුවන්ගෙන් අඩකට ආසන්න පිරිසක් ප්රකාශ කර ඇත්තේ අදාළ සමාගම් නිසි ලෙස වයස පරීක්ෂා කිරීමක් සිදු නොකළ බවයි. ඇතැම් පිරිස් ව්යාජ තොරතුරු ඇතුළත් කරමින් හෝ VPN තාක්ෂණය භාවිත කරමින් තහනම මඟහැර ඇති බව නිරීක්ෂණය වී තිබේ.
රජයේ ස්ථාවරය සහ අරමුණු
මෙම සොයාගැනීම් හමුවේ අදහස් දක්වමින් ඕස්ට්රේලියානු රජයේ සහකාර අමාත්ය ඇන්ඩෲ ලී ප්රකාශ කර ඇත්තේ, කිසිදු නීතියකින් 100%ක පූර්ණ එකඟතාවක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි බවයි. මත්පැන් පානය සඳහා පනවා ඇති අවම වයස් සීමාවන් ද ඇතැම් විට උල්ලංඝනය වුවද එම නීති සමාජ පැවැත්මට අත්යවශ්ය වන්නා සේම, සමාජ මාධ්ය සම්බන්ධයෙන්ද එවැනි රාමුවක් පැවතීම වැදගත් බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ළමුන් මාර්ගගත හිංසනයන්ට (Cyberbullying), ලිංගික අපයෝජනයන්ට සහ මානසික අවපීඩනයට ගොදුරු වීම වැළැක්වීම මෙම නීතියේ මූලික අරමුණයි. නීතිය කඩකරන ප්රමුඛ සමාජ මාධ්ය සමාගම් 10කට ඩොලර් මිලියන 33ක් දක්වා දඩ පැනවීමේ බලය නියාමන ආයතන සතු වන අතර, Reddit වැනි ඇතැම් සමාගම් මෙම නීතියේ තාක්ෂණික ශක්යතාව ප්රශ්න කරමින් අධිකරණ ක්රියාමාර්ගවලටද එළැඹ ඇත.
ගෝලීය ප්රවණතාව සහ ඉදිරි පියවර
ළමා මනසට සමාජ මාධ්ය සහ කෘත්රිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණයන් හරහා එල්ල වන බලපෑම් පිළිබඳව ජාත්යන්තර වශයෙන්ද දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ. යුනිසෙෆ් (UNICEF) සහ ඇමරිකානු මනෝවිද්යා සංගමය (APA) පෙන්වා දෙන්නේ සාවද්ය තොරතුරු සහ AI මඟින් නිර්මාණය වන නුසුදුසු අන්තර්ගතයන් හඳුනාගැනීමේ හැකියාව නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන්ට සාපේක්ෂව අඩු බවයි.
ඕස්ට්රේලියාව ගත් මෙම පියවර ආදර්ශයට ගනිමින් එක්සත් රාජධානිය 2027 වසරේ සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි නව යොවුන් දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය සීමා කිරීමට සැලසුම් කරමින් සිටී. ඊට අමතරව ඩෙන්මාර්කය, මැලේසියාව සහ ග්රීසිය ද අවුරුදු 15 සහ 16 සීමාවන් පදනම් කරගනිමින් මෙවැනිම නියාමන ක්රමවේද සම්පාදනය කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව වාර්තා වේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්ර:
Al Jazeera: Australia’s under-16 social media ban study analysis
eSafety Commissioner Australia: Research and Inquiries
UNICEF: Children’s rights and digital technologies
