හූති බලය: ගෝලීය බලශක්ති සැපයුමට එල්ල වන බරපතළ තර්ජනය
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මුහුණ දී සිටින දේශපාලන හා යුදමය උගුල කුමක්ද?
මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගත වී ඇති නවතම යුදමය වාතාවරණය හමුවේ ඇමරිකානු රජය සහ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටියි. ඉරාන හිතවාදී හූති කැරලිකරුවන් යේමන වෙරළ තීරය ඔස්සේ දියත් කළ වේගවත් ප්රහාරයක් හේතුවෙන් රතු මුහුදේ පිවිසුම් මාර්ගය වන උපායමාර්ගික බාබ් එල්-මන්දෙබ් (Bab el-Mandeb) සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය අතට ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වී තිබේ. මේ සමඟ ගෝලීය තෙල් සැපයුම සහ ජාත්යන්තර වෙළඳාම දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇත.
මීට මාස කිහිපයකට පෙර ඉරානය විසින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම හේතුවෙන් සෞදි අරාබිය තම තෙල් අපනයන ප්රධාන වශයෙන් රතු මුහුදේ වරායන් හරහා යැවීමට පියවර ගත්තේය. එහෙත්, හූති සටන්කාමීන් පසුගිය සිකුරාදා වන විට එම සමුද්ර සන්ධිය මැද පිහිටි පෙරිම් (Perim) දූපත අල්ලා ගැනීමත් සමඟ, සෞදි තෙල් අපනයනවලට ද දැඩි අවදානමක් මතුව තිබේ
බලෙන් දාගත් අර්බුදය සහ ට්රම්ප් පාලනයේ සීමා
ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින ගැටුම දැන් උත්සන්න වී ඇති (හෝ තීව්ර වී ඇති) මොහොතක, හූතිවරුන්ගේ මෙම බලපෑම ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාට දේශපාලනිකව සහ යුදමය වශයෙන් දැඩි අභියෝගයක් වී තිබේ. ඉදිරි නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වෙන මධ්ය කාලීන කොංග්රස් මැතිවරණයට මුහුණ දී සිටින ට්රම්ප්ට, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ජනප්රියතා අනුපාත පහත වැටීම දැඩි පීඩනයක් ගෙන දී ඇත.
පවතින තත්ත්වය පිළිබඳව අදහස් දක්වන කානගී පදනමේ (Carnegie Endowment) ජ්යෙෂ්ඨ පර්යේෂක ස්ටීවන් වර්ට්හයිම් සඳහන් කරන්නේ, ඇමරිකානු ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් නොවන අයුරින් ඉරානය ආර්ථික වශයෙන් පීඩනයට ලක්කිරීමේ ට්රම්ප්ගේ උපායමාර්ගය හූතිවරුන් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම කඩාකප්පල් කර ඇති බවයි.
සෞදි ඉල්ලීම සහ වොෂින්ටන් ප්රතිපත්තිය
මෙම හදිසි තත්ත්වය හමුවේ සෞදි අරාබියේ ඔටුන්න හිමි මොහොමඩ් බින් සල්මාන් කුමරු ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් දුරකථනයෙන් අමතා හූතිවරුන්ට එරෙහිව සටන් වැදීමට සෘජු හමුදා සහය ඉල්ලා ඇති බව ආරංචි මාර්ග සඳහන් කරයි. එහෙත්, වොෂින්ටනය වගකීමෙන් බැහැර වෙමින් සෘජු මැදිහත් වීමක් නොකරන බවත්, අවශ්ය බුද්ධි අංශ තොරතුරු පමණක් බෙදාගැනීමට සූදානම් බවත් දන්වා තිබේ.
හූතිවරුන් විසින්ද සෘජු ගැටුම්වලට නොඑන ලෙස ඇමරිකානු පාලනයෙන් ඉල්ලා ඇති බව ට්රම්ප් තහවුරු කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, රතු මුහුදේ නාවික නිදහස තහවුරු කිරීම සහ කලාපීය හවුල්කරුවන් ආරක්ෂක අභියෝගවලදී පෙරමුණ ගැනීම අත්යවශ්ය බව ඇමරිකානු පරිපාලනයේ ස්ථාවරය වී තිබේ.
ගෝලීය තෙල් සැපයුමෙන් 7%ක් සහ සමස්ත ජාත්යන්තර වෙළඳාමෙන් 12%ක් පමණ රඳා පවතින මෙම සමුද්රීය මාර්ගය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකාවට දැඩි තීරණ ගැනීමට සිදුවනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය සමඟ පවතින අඛණ්ඩ යුද්ධය හේතුවෙන් දැනටමත් ඇමරිකානු හමුදා සම්පත් සහ අවි ආයුධ තොග සීමා වී ඇති පසුබිමක, හූතිවරුන්ට එරෙහිව නව යුධ පෙරමුණක් විවෘත කිරීම පහසු කටයුත්තක් නොවනු ඇති බව ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මුලාශ්රය :
Reuters News Report
