විභාග සමත් වුණාට වැඩක් නෑ; මතකයෙන් ලියන උපාධිධාරීන් කෘත්රිම බුද්ධියට පරදී; උපකාරක පන්ති මාෆියාවෙන් සමාජ සමානත්වයට මරු පහරක්
ගෝලීය ශ්රම වෙළඳපොළ කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) මඟින් වේගයෙන් ප්රතිනිර්මාණය කරමින් පවතින පසුබිමක, ශ්රී ලංකාවේ සාම්ප්රදායික නිදහස් අධ්යාපන ක්රමය මුහුණ දී ඇති බරපතළ යථාර්ථය සහ පද්ධතිමය බිඳවැටීම පිළිබඳව විශේෂ ආර්ථික හා සමාජයීය විග්රහයක් කරළියට පැමිණ ඇත.
'පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ' (Pathfinder Foundation) නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ විසින් Daily Mirror පුවත්පත වෙත කරන ලද මෙම විශේෂ අනාවරණය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ, ලංකාව තවමත් 1985 මතිභ්රමයක සිට අධ්යාපනය ගැන විවාද කරන විට ගෝලීය ආර්ථිකය 2035 කරා පියනඟමින් සිටින බවයි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලංකාව විශ්වාස කළේ විභාග සහ උපාධි සහතික (Credentials) මඟින් රැකියා සුරක්ෂිතතාව සහ සමාජ ප්රගතිය ළඟා කරගත හැකි බවයි. නමුත් අද වන විට මිනිසා කරන සාමාන්ය බුද්ධිමය කාර්යයන් (වාර්තා ලිවීම, කේතකරණය, පර්යේෂණ) තත්පර ගණනකින් කිරීමට AI තාක්ෂණයට හැකියාව ඇත. මෙවැනි වටපිටාවක, තවදුරටත් කරුණු කටපාඩම් කිරීමට සහ විභාග සමත් වීමට පමණක් මුල්තැන දෙන ලංකාවේ අධ්යාපන ක්රමය මඟින් බිහිකරන උපාධිධාරීන් නුදුරේදීම ලෝකයට වලංගු නොවන තත්ත්වයකට පත්වනු ඇත. දැන් අවශ්ය වන්නේ "දැනුම" නොව, නිවැරදි "විනිශ්චය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාවයි"
අධ්යාපන ක්රමයේ ඇති ප්රධාන මාරාන්තික දුර්වලතා 4ක්
මිලින්ද මොරගොඩ ගේ විග්රහයට අනුව ලංකාවේ අධ්යාපනය වත්මන් ලෝකයෙන් අතුගා දැමීමට හේතු වන කරුණු මෙසේය.
උපකාරක පන්ති මාෆියාව (Shadow Industry):
නිදහස් අධ්යාපනයක් ගැන පුරසාරම් දෙඩුවද, අද වන විට ආසියාවේ විශාලතම උපකාරක පන්ති මාෆියාව පවතින්නේ ලංකාවේය. පාසලෙන් අධ්යාපනය නොලැබෙන අතර, විභාග ජයග්රහණ මුදලට මිලදී ගත හැකි තත්ත්වයක් උදාවී ඇත. මෙයින් දුප්පත්-පොහොසත් පරතරය තවත් වැඩිවේ.
රැකියා නියුක්තිය සහ සුදුසුකම් (Employability vs Employment):
රජයේ උපාධිය යනු රැකියාවක් ලැබීමට ඇති අයිතිවාසිකමක් (Entitlement) ලෙස සිතීමට සමාජය හුරුවී ඇත. "රැකියාව" යනු තනතුරක් (Position) වුවද, වත්මන් ලෝකයට අවශ්ය වන්නේ "රැකියා නියුක්ති හැකියාව" හෙවත් කුසලතාවයි (Employability). මහජන බදු මුදලින් නඩත්තු වන රාජ්ය අංශයට තවදුරටත් රැකියා විරහිත උපාධිධාරීන් බලහත්කාරයෙන් ගිලගත නොහැක.
ඇතුළත් වීම මිස ප්රතිඵලය ගැන නොසෙවීම:
විශ්වවිද්යාලයට ඇතුළත් වන්නේ කවුද යන්න ගැන රටම මරාගත්තද, එම විශ්වවිද්යාලවලින් පිටවන අයගේ ගුණාත්මකභාවය, පර්යේෂණ නිමැවුම් (Research output) හෝ නවෝත්පාදන (Innovation) ගැන කිසිවෙකුත් සොයන්නේ නැත.
තරඟකාරීත්වයට ඇති බිය:
රාජ්ය විශ්වවිද්යාල පද්ධතිය රැකගැනීමේ නාමයෙන් විදේශීය සහ පුද්ගලික විශ්වවිද්යාල ශ්රී ලංකාවට පැමිණීම වැළැක්වීම නිසා අධ්යාපනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ විවිධත්වය මුළුමනින්ම නැතිවී ගොස් ඇත.
සංස්කෘතික සහ දේශපාලන ආකල්පමය වෙනසක්
ශ්රී ලංකාවට තවදුරටත් සාම්ප්රදායික ක්රමයෙන් ඉදිරියට යා නොහැක. විවේචනාත්මක චින්තනය (Critical Thinking), නිර්මාණශීලිත්වය, අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව සහ තාක්ෂණික සාක්ෂරතාවය වැනි කුසලතා වර්ධනය නොකරන තාක්, ලංකාවේ තරුණ පරපුර ගෝලීය ශ්රම වෙළඳපොළෙන් ඉවතට විසිවනු ඇත.
රාජ්ය විශ්වවිද්යාල ශක්තිමත් කරන අතරම, ලෝක මට්ටමේ පුද්ගලික සහ විදේශීය විශ්වවිද්යාල ලංකාව තුළ ආරම්භ කර, ගෝලීය දැනුම් ජාලයන් සමඟ මෙරට අධ්යාපනය කඩිනමින් බද්ධ කළ යුතු බව මෙම ලිපිය අවධාරණය කරයි.
මුලාශ්රය :
Artificial Intelligence and the End of Sri Lanka’s Educational Illusion
