පැරණි නීති සහ ඇමරිකානු බලය දෙදරුම් කන යුගයක, ආසියාවේ ස්ථාවරත්වයට නව මාවතක්.
ආසියානු සියවසක ස්ථාවරත්වය රඳා පවතින්නේ මේ බලවතුන් දෙදෙනාගේ හැසිරීම මතයි; අනවශ්ය විශ්වාසයකින් තොරව ප්රායෝගිකව ගනුදෙනු කිරීම කාලීන අවශ්යතාවයකි.
ලෝක දේශපාලනය මෑත ඉතිහාසයේ දකින්නට ලැබුණු සුවිශේෂීම පරිවර්තනීය වකවානුවකට මේ වන විට අවතීර්ණ වී තිබේ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ලෝක සාමය සහ ආර්ථිකය හැඩගැස්වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වැනි ජාත්යන්තර ආයතන මෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සතු වූ ගෝලීය නායකත්වය ද මේ වන විට යම් දෙදරුමකට ලක්ව ඇති බව රහසක් නොවේ.
නව ලෝක බල කේන්ද්රයන් බිහිවෙමින් පවතින මෙවැනි අස්ථාවර වටපිටාවක, ශ්රී ලංකාව ඇතුළු සමස්ත ආසියානු කලාපයේම ස්ථාවරත්වය තීරණය කරන ප්රධානතම සාධකය බවට පත්ව ඇත්තේ ඉන්දියාව සහ චීනය අතර පවතින ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවයයි.
මිලින්ද මොරගොඩ
පැත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ සහ ප්රකට දේශපාලනඥයකු මෙන්ම රාජ්ය තාන්ත්රිකයකු වන මිලින්ද මොරගොඩ 'දි ප්රින්ට්' (The Print) සඟරාව වෙත විශේෂ ලිපියක් සපයමින් මේ පිළිබඳව ඉතා සරල මෙන්ම ප්රායෝගික විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. ඔහුගේ මෙම අදහස් දැක්වීම කලාපීය භූ-දේශපාලනයේ වත්මන් යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමට කදිම කැඩපතකි.
ඓතිහාසික සබඳතාවය සහ වත්මන් අර්බුදය
ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 40කට පමණ වගකියන ඉන්දියාව සහ චීනය යනු ලොව පැරණිතම ශිෂ්ටාචාරයන් දෙකකි. වර්තමානයේ ලෝක ආර්ථිකයේ සහ තාක්ෂණික දියුණුවේ ප්රධාන එන්ජින් දෙකක් බවට පත්ව ඇත්තේ ද මේ රටවල් දෙකයි. නමුදු නූතන දේශපාලන ප්රවණතා දෙස බැලීමේදී බොහෝ දෙනෙකු මේ රටවල් දෙක දකින්නේ සදාකාලික තරඟකරුවන් ලෙසයි. විශේෂයෙන්ම දෙරට අතර පවතින නොවිසඳුණු දේශසීමා ආරවුල් සහ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ ඇති වූ හමුදාමය නොසන්සුන්තාවන් හේතුවෙන් දෙපාර්ශ්වය අතර පවතින්නේ දැඩි අවිශ්වාසයකි.
නමුත් මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙන්නේ මීට වඩා පුළුල් සහ දීර්ඝ ඉතිහාසයක් දෙස අප බැලිය යුතු බවයි. අතීතයේදී ඉන්දියාව සහ චීනය යනු ආගම, දර්ශනය, සංස්කෘතිය සහ වෙළඳාම ඔස්සේ අදහස් හුවමාරු කරගත් ශිෂ්ටාචාරමය සහකරුවන්ය. භූගෝලීය වශයෙන් මේ රටවල් දෙක සදාකාලික අසල්වැසියන් වන බැවින්, ඔවුන්ට ගැටුම්වලින් බැහැරව පොදු එකඟතාවලට පැමිණීමේ හැකියාව පවතී.
අනවශ්ය බලාපොරොත්තු වෙනුවට ප්රායෝගික ප්රවේශයක්
"අප ඉන්දියාව සහ චීනය අතර සබඳතාවය දෙස බැලිය යුත්තේ හුදෙක් ආරක්ෂක අර්බුදයක් ලෙස පමණක් නොවේ. මහා බලවතුන්ට සමහර ක්ෂේත්රවල දැඩි ලෙස තරඟ වදින අතරම, තවත් ක්ෂේත්රවල සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමේ හැකියාව පවතී. 21 වන සියවසේ දේශපාලනයේ ස්වභාවය එයයි." - මිලින්ද මොරගොඩ
දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ රටවල් දෙකක් අතර විශ්වාසය එක රැයකින් ගොඩනැඟිය නොහැකි බවයි. ඒ සඳහා විශාල රාජ්ය තාන්ත්රික ගිවිසුම් කරා ක්ෂණිකව යාමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, අවදානම අඩු පොදු ක්ෂේත්රවලින් සබඳතා ආරම්භ කිරීම වඩාත් ප්රායෝගික වේ. ඒ අනුව,
* මහජන සෞඛ්ය සහ ව්යසන කළමනාකරණය
* දේශගුණික විපර්යාස සහ පරිසර සංරක්ෂණය
* අධ්යාපනික, සංස්කෘතික සහ සංචාරක සබඳතා ප්රවර්ධනය කිරීම
* යුනෙස්කෝ (UNESCO) සහ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) වැනි ජාත්යන්තර ආයතන තුළ එකට වැඩ කිරීම
මෙවැනි ප්රායෝගික පියවර හරහා රජයන් පමණක් නොව, දෙරටේ ජනතාව අතර ද පවතින වැරදි වැටහීම් අවම කරගත හැකිය.
ජාත්යන්තර දේශපාලන ප්රවණතා නිරීක්ෂණය කරන විට පෙනී යන්නේ, ඉන්දියාව සහ චීනය අතර සබඳතා ශක්තිමත් වීම යනු ඇමරිකාවට එරෙහිව පිහිටුවන සන්ධානයක් හෝ ජපානය වැනි අනෙකුත් ආසියානු රටවලට එල්ල වන තර්ජනයක් නොවන බවයි. වර්තමාන ලෝකයට අවශ්ය වන්නේ තවත් ධ්රැවීකරණයක් හෝ ගැටුම්කාරී පිල් බෙදීමක් නොව, නම්යශීලී සහයෝගීතාවයකි.
ශ්රී ලංකාවට මෙයින් ඇති බලපෑම කුමක්ද?
මිලින්ද මොරගොඩ මෙන්ම දේශීය දේශපාලන විචාරකයින් ද අවධාරණය කරන පරිදි, ඉන්දියා-චීන සබඳතාවයේ හැඩගැස්ම ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට හුදෙක් න්යායාත්මක ප්රශ්නයක් නොවේ. එය අපගේ ආර්ථික සමෘද්ධිය, වෙළඳාම, සංචාරක ව්යාපාරය සහ ජාතික ආරක්ෂාව සමඟ සෘජුවම බද්ධ වී පවතී. මේ බලවතුන් දෙදෙනා සදාකාලික සතුරන් වුවහොත්, එහි සෘජු බලපෑම සහ පීඩනය එල්ල වන්නේ අප වැනි කුඩා දූපත් රාජ්යයන් වෙතය.
අවසාන වශයෙන්, ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ආසියාවේ ස්ථාවරත්වය තීරණය වන්නේ ඉන්දියාව සහ චීනය ඔවුන්ගේ සියලු මතභේද සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කරගන්නේ කෙසේද යන්න මත නොවේ. ඒ වෙනුවට, මතභේද පවතින අතරතුරදීම, අනවශ්ය විශ්වාසයන් මත යැපෙන්නේ නැතිව, සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ හැකි ප්රායෝගික රාමුවක් සකස් කර ගැනීමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව මතයි. එය නූතන රාජ්ය තාන්ත්රික ඉතිහාසයේ මුහුණ දීමට ඇති විශාලතම අභියෝගය මෙන්ම අවස්ථාවද වනු ඇත.
