සැබෑ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය වෙනුවට මූල්ය ලාභ හඹායාමෙන් ආර්ථික අසමතුලිතතා මතුව ඇති බවට අනාවරණයක්
පොදු සේවා රැකගැනීම සහ නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්යතාව ජාත්යන්තර අවධානයට
වත්මන් ගෝලීය ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ සාම්ප්රදායික ධනවාදය අසාර්ථක වී තිබේද, නැතහොත් පසුගිය දශක කිහිපය තුළ ක්රියාත්මක වූ නව ලිබරල්වාදී ප්රතිපත්ති මඟින් ධනවාදී නිෂ්පාදන ආකෘතිය අනතුරේ හෙළා තිබේද යන්න පිළිබඳව ජාත්යන්තර ආර්ථික ක්ෂේත්රය තුළ පුළුල් විවාදයක් මතුව තිබේ.
බ්රිතාන්යයේ ෂෙෆීල්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්යවරයෙකු මෙන්ම ප්රකට ආර්ථික විද්යාඥයෙකු වන රිචඩ් ජේ. මර්ෆි (Richard J Murphy) පෙන්වා දෙන්නේ, අද වන විට ලෝකය මුහුණ දෙන ගැටලුව ධනවාදයේ මූලික පැවැත්ම පිළිබඳ අර්බුදයකට වඩා, පසුගිය අසූව දශකයේ සිට මුල්බැසගත් නව ලිබරල්වාදී ආර්ථික හැඩගැස්මේ අතුරු ඵලයක් බවයි.
නිෂ්පාදනයෙන් මූල්ය ප්රාග්ධනයට මාරුවීම
මහාචාර්ය මර්ෆිගේ විශ්ලේෂණයට අනුව, 1980 දශකයට පෙර පැවති ආර්ථික ක්රමය තුළ ධනවාදය පැවතියේ රාජ්ය යාන්ත්රණය, නියාමන ආයතන සහ සංවිධානාත්මක ශ්රම බලකාය සමඟ සමබර සහජීවනයකිනි. එහිදී මූලික අරමුණ වූයේ සමාජ අවශ්යතා සපුරාලන සැබෑ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනයයි.
කෙසේ වෙතත්, 1980 දශකයේ බ්රිතාන්යයේ මාග්රට් තැචර් සහ අමෙරිකාවේ රොනල්ඩ් රේගන් පාලන සමයන්හි ප්රචලිත වූ නව ලිබරල්වාදී ප්රතිසංස්කරණ මඟින් ආර්ථිකයේ අවධානය සැබෑ නිෂ්පාදනයෙන් බැහැර කර මූල්ය ධනය එක්රැස් කිරීම දෙසට (Financialization) යොමු කෙරිණි. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස නිෂ්පාදනය හරහා වටිනාකම් නිර්මාණය කිරීම වෙනුවට, පවතින සම්පත්වලින් අධික ලාභ උකහා ගැනීමේ ආකෘතියක් ගෝලීය වශයෙන් වර්ධනය වූ බව ආර්ථික විද්වත්හු පෙන්වා දෙති.
මූල්ය ආයතන, නියාමනය සහ සමාජ සුබසාධනය
නව ලිබරල්වාදී ප්රතිපත්තියේ ප්රධාන ලක්ෂණයක් වූයේ පොදු සේවාවන් පෞද්ගලීකරණය කිරීම, මූල්ය වෙළෙඳපොළ ලිහිල් කිරීම සහ රජයේ මැදිහත්වීම් සීමා කිරීමයි. මෙම ක්රමවේදය තුළ උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකු පොලී අනුපාත වෙනස් කිරීම වැනි මූල්ය මෙවලම් මත පමණක් අධික ලෙස විශ්වාසය තැබීමට පෙළඹුණු බව විවේචකයෝ පවසති.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස අධ්යාපනය, සෞඛ්යය, ජල හා බලශක්ති සැපයුම වැනි අත්යවශ්ය සමාජ සේවාවන් වෙළෙඳපොළ බලවේගවලට විවෘත වීමෙන් ආර්ථික විෂමතා තීව්ර වී ඇති අතර, නිවාස හා මූලික ජීවන වියදම් ඉහළ යාම ජාත්යන්තර වශයෙන් පොදු අභියෝගයක් බවට පත්ව තිබේ. විශේෂයෙන්ම මූල්ය වත්කම්වල වටිනාකම කෘත්රිමව ඉහළ ගියද, රටක සැබෑ ඵලදායී නිෂ්පාදන ධාරිතාව ඊට සාපේක්ෂව වර්ධනය නොවීම මෙම අර්බුදයේ මූලික ලක්ෂණයකි.
ජාත්යන්තර සහ දේශීය ප්රවණතා
වර්තමානයේ ශ්රී ලංකාව ඇතුළු බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් මෙන්ම දියුණු රටවල්ද මුහුණ දෙන ණය අර්බුද, විදේශ විනිමය පීඩනයන් සහ ආර්ථික අස්ථාවරත්වයන් කෙරෙහි මෙම ගෝලීය මූල්ය ප්රවණතා සෘජුව බලපා ඇත. ශ්රී ලංකාව වැනි ආර්ථිකයකටද හුදෙක් මූල්යමය ප්රතිසංස්කරණවලට පමණක් සීමා නොවී, රට තුළ සැබෑ නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම සහ අපනයන ධාරිතාව පුළුල් කිරීමේ අවශ්යතාව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති කරුණකි.
සමාජ ආරක්ෂණය, නියාමනය සහ රාජ්ය මඟපෙන්වීමකින් තොරව පවතින ආර්ථික ක්රමයක් ස්වයංක්රීයව අර්බුද නිර්මාණය කරන බැවින්, ඉදිරි අනාගතය සුරක්ෂිත කරගැනීම සඳහා රාජ්ය ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සහ වෙළෙඳපොළ අතර නව සමබරතාවක් ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය සාධකයක් බව ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතයයි.
මහාචාර්ය රිචඩ් ජේ. මර්ෆිගේ මුල් විශ්ලේෂණය සහිත වීඩියෝවක් මතු පළවේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්ර:
ලෝක බැංකු සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ප්රතිපත්ති අධ්යයන: IMF Research on Neoliberalism & Inequality
ආර්ථික සහයෝගීතාව හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය (OECD): Inequality and Economic Growth Analysis
