සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වසර විසිපහක්: ගෝලීය ත්‍රස්තවාදයේ වත්මන් ස්වභාවය සහ අල්-කයිඩා සංවිධානයේ අඛණ්ඩ තර්ජනය

*2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ඇමරිකාව වෙලාගත් කළු දිනයට සහ මරණ තුන්දහකට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට ඊයේ දිනට වසර 25ක් සපිරේ.

*මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග සහ දේශසීමා ආරක්ෂාවන් අභිබවා අල්-කයිඩා සහ අයිසිස් (ISIS) ත්‍රස්ත ජාල තවදුරටත් ගෝලීය ආරක්ෂාවට අභියෝගයක් වී තිබේ.

ලෝක ඉතිහාසයේ කිසිදු දිනක නොවූ විරූ ආකාරයෙන් ගෝලීය ආරක්ෂක, දේශපාලන හා සමාජීය සංධිස්ථාන උඩුයටිකුරු කළ සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට මේ වන විට හරියටම වසර 25ක් සපිරී ඇත. බුද්ධි අංශ සහ ජාත්‍යන්තර විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන ආකාරයට, එදා ඇමරිකානු අගනගර කම්පා කරමින් මහා විනාශයක් සිදුකළ අල්-කයිඩා සංවිධානයේ මතවාදී සහ මෙහෙයුම්මය බලපෑම අදටත් විවිධ ස්වරූපවලින් ලෝකය පුරා දිගින් දිගටම ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.

9/11 ප්‍රහාරයේ මතකයන් සහ ත්‍රස්තවාදයේ පරිණාමය

මීට දශක දෙකකටත් අධික කාලයකට පෙර, එනම් 2001 සැප්තැම්බර් 11 වැනි දින, අල්-කයිඩා ත්‍රස්තවාදීන් විසින් මගී ගුවන් යානා පැහැරගෙන ගොස් නිව් යෝර්ක් නුවර ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ නිවුන් කුළුණු සහ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු මූලස්ථානය වන පෙන්ටගනය වෙත කඩා බස්වන ලදී. සිව්වන ගුවන් යානය කැපිටල් හිල් වෙත ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමේ අරමුණින් ගමන් කළද, මගීන්ගේ විරෝධය හමුවේ පෙන්සිල්වේනියාහිදී කඩා වැටුණි.  

මෙම බිහිසුණු ප්‍රහාරයෙන් ඇමරිකානු පුරවැසියන් මෙන්ම විදේශීය ජාතිකයන් ද ඇතුළුව තුන්දහසකට ආසන්න පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත් වූ අතර, එය ලෝක ඉතිහාසයේ සිදු වූ දරුණුතම ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාව ලෙස ඉතිහාසයට එක්විය. අල්-කයිඩා නායක ඔසාමා බින්-ලාඩන්ගේ ව්‍යාපාරික පසුබිම, ආකර්ෂණීය පෞරුෂය සහ විවිධ රටවලින් පිරිස් තම සංවිධානයට එකතු කර ගැනීමේ සංවිධානාත්මක හැකියාව එකල මෙම මහා පරිමාණ ප්‍රහාරය පිටුපස වූ ප්‍රධාන බලවේගයක් විය.

වසර විසිපහකට පසු වත්මන් තත්ත්වය සහ අභියෝග

පසුගිය වසර 25 පුරා ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව දැවැන්ත යුද්ධයක් දියත් කළ ද, අද වන විට ගෝලීය ත්‍රස්තවාදී තර්ජන සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගොස් නැත. අල්-කයිඩා සහ අයිසිස් (ISIS) වැනි සංවිධාන තවදුරටත් ලෝකයේ විවිධ කලාපවල ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.  

කෙසේ වෙතත්, 2001 යුගයේ පැවති දැඩි මධ්‍යගත නායකත්ව ව්‍යුහයන් වෙනුවට, අද වන විට මෙම සංවිධාන ප්‍රාදේශීය ශාඛා, අන්තර්ජාලය හරහා බඳවා ගන්නා තරුණ කණ්ඩායම් සහ ස්වාධීන ක්‍රියාකාරීන් හරහා වඩාත් විමධ්‍යගත ජාලයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වීම විශේෂත්වයකි. විශේෂයෙන්ම අප්‍රිකානු කලාපය සහ ආසියානු කලාපයේ ඇතැම් අස්ථාවර කලාප මෙම ත්‍රස්ත ජාලයන්ට යළි නැගී සිටීමට රුකුලක් වී ඇති බව ආරක්ෂක විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

මතවාදයන් සහ අනාගත ආරක්ෂක උපායමාර්ග

බලහත්කාරී මිලිටරි මෙහෙයුම්වලින් පමණක් ත්‍රස්තවාදය මුලිනුපුටා දැමිය නොහැකි බව පසුගිය දශක දෙකක අත්දැකීම් මගින් පැහැදිලි වී ඇත. ත්‍රස්තවාදය පෝෂණය වන සමාජීය හා ආර්ථික පසුබිම වෙනස් කිරීම, අන්තවාදී මතවාදයන්ට එරෙහිව බුද්ධිමය හා සමාජීය සංවාද ගොඩනැගීම මෙන්ම ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම අත්‍යවශ්‍ය වන බව ජාත්‍යන්තර විචාරකයෝ අවධාරණය කරති.  

සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයෙන් පසු ගත වූ වසර 25ක කාලය පුරා ලෝකය ලබාගත් පාඩම් හරහා, ගෝලීය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා වඩාත් විචක්ෂණශීලී සහ බහුපාර්ශ්වික ප්‍රවේශයක අවශ්‍යතාව මේ වන විට දැඩිව මතුව තිබේ.