මැදපෙරදිග අර්බුදය යළි ඇවිළෙයි: ගෝලීය තෙල් සැපයුමටත් දැඩි බලපෑම්

සෞදි-හූති ගැටුම් උග්‍ර වෙද්දී ලක්ෂයකට අධික පිරිසක් අවතැන් වෙති

ඉන්ධන වෙළෙඳපොළේ උණුසුම හමුවේ සංවර්ධනය වන රටවලටත් අවදානමක්


සෞදි අරාබිය සහ යේමනයේ ඉරාන හිතවාදී හූති කැරලිකරුවන් අතර දේශසීමා ප්‍රහාර නැවතත් උත්සන්න වීමත් සමඟ සමස්ත මැදපෙරදිග කලාපයම දැඩි යුදමය නොසන්සුන්තාවයකට මුහුණ දී සිටියි. මෙම ගැටුම්කාරී වතාවරණය හමුවේ ගෝලීය බොරතෙල් ප්‍රවාහන මාර්ග අවහිර වීමේ දැඩි අවදානමක් මතු වී තිබේ.

දේශසීමා ප්‍රහාර සහ සාමාන්‍ය වැසියන්ගේ විපත

පසුගිය පැය කිහිපය තුළ සෞදි ආරක්ෂක අංශ විසින් එල්ල කරන ලද ගුවන් ප්‍රහාර මාලාවක් යේමනයේ හජ්ජා සහ තායිස් යන ප්‍රදේශ ඉලක්ක කර ඇති බව විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කරයි. අනෙක් අතට, හූතිවරුන් එල්ල කළ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරයක් සෞදි අරාබියේ තායිෆ් නගරයට ඉහළදී බිම හෙළීමට සෞදි ගුවන් ආරක්ෂක අංශ සමත්ව ඇති අතර, එහි සුන්බුන් පතිත වීමෙන් යේමන ජාතිකයෙකු මියගොස් තවත් පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති බව සෞදි සිවිල් ආරක්ෂක බලධාරීහු තහවුරු කරති.  

මේ අතර, පවතින දරුණු ගැටුම් හේතුවෙන් යේමනයේ සාමාන්‍ය වැසියන් ලක්ෂයකට අධික පිරිසක් උන්හිටිතැන් අහිමිව අවතැන්ව සිටින බව ජාත්‍යන්තර සංක්‍රමණිකයන් පිළිබඳ සංවිධානය (IOM) පෙන්වා දෙයි. දිවි බේරාගැනීම සඳහා කුඩා බෝට්ටු මගින් රතු මුහුද හරහා ජිබුටි ඇතුළු අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයන් වෙත පලායන සරණාගතයින් සංඛ්‍යාව ද සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යමින් පවතී.

හෝමුස් සහ රතු මුහුදේ නාවික බාධා

ගැටුම හුදෙක් ගොඩබිම් සීමාවන් ඉක්මවා ප්‍රධාන නාවික මාර්ග දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළ තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවක් ඉරාන නාවික හමුදාවේ ප්‍රහාරයකට ලක්ව ගිනිගෙන නැවතුණු බව වාර්තා වේ. ලෝකයේ ප්‍රධානතම තෙල් අපනයන මාර්ගයන් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ රතු මුහුද ආශ්‍රිත බාබ් එල්-මැන්ඩෙබ් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර වීම, ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම් ජාලය දැඩි අර්බුදයකට ලක් කිරීමට සමත්ව තිබේ.  

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පවසා ඇත්තේ ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් තීරණාත්මක තීන්දුවක් ගැනීමට නියමිත බවයි. එළඹෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිවාරයේදී ද මෙම අර්බුදය පිළිබඳව විශේෂ සාකච්ඡා පැවැත්වීමට නියමිතව ඇත.

ගෝලීය ඉන්ධන වෙළෙඳපොළ සහ ශ්‍රී ලංකාවට ඇති බලපෑම

මෙම භූ-දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ඉහළ අගයක රැඳී පවතී. තෙල් මිල මෙලෙස අඛණ්ඩව ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ශ්‍රී ලංකාව වැනි ආනයන මත යැපෙන රටවල ආර්ථිකයට ඍජු බලපෑමක් එල්ල කරයි.

විශේෂයෙන්ම, රතු මුහුද ආශ්‍රිත ප්‍රවාහන ගාස්තු සහ රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ යාම හේතුවෙන් මෙරටට භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමේ වියදම වැඩිවීමේ අවදානමක් පවතින අතර, එය දේශීය වෙළෙඳපොළේ ප්‍රවාහන හා නිෂ්පාදන වියදම් ඉහළ යාමට වක්‍රව බලපෑම් කළ හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍ර:

Reuters: Saudis and Houthis exchange strikes, Yemenis flee by boat as Middle East war spreads  

International Organization for Migration (IOM) - Yemen Displacement Updates