වොෂින්ටනයේ නිලධාරීවාදය කඩා දමමින් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් යටතේ ඇමෙරිකානු විදේශ ප්රතිපත්තියේ දැවැන්ත ව්යුහාත්මක හැරවුමක්
"ඉන්ඩෝ-පැසිෆික්" වෙනුවට නැවතත් "පැසිෆික් කමාන්ඩ්" කරළියට; එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ බලය ප්රශ්න කෙරේ
ඩොලරයට එරෙහිව ක්රිප්ටෝ සහ BRICS සන්ධානය ශක්තිමත් වෙද්දී, ලංකාවට ඇති එකම ගැලවීම 'අවස්ථාවාදී' බහුකේන්ද්රීය පිළිවෙතයි
වත්මන් ගෝලීය දේශපාලන බල තරඟය හමුවේ දකුණු සහ මධ්යම ආසියාව භාර ඇමෙරිකානු සහකාර රාජ්ය ලේකම්වරයා ශ්රී ලංකාවේ දින තුනක නිල සංචාරයක නිරත වීම තීරණාත්මක සිදුවීමක් වන අතර, වර්තමාන සංකීර්ණ ලෝක වටපිටාව තුළ තවදුරටත් සාම්ප්රදායික "නොබැඳි පිළිවෙතක්" පවත්වාගෙන යා නොහැකි බවත්, පැවැත්ම සඳහා උපායමාර්ගිකව කොතැනක හෝ බැඳී කටයුතු කිරීමට සිදුවන බවත් හිටපු අමාත්යවරයකු මෙන්ම ප්රවීන රාජ්ය තන්ත්රීකයකු වන මිලින්ද මොරගොඩ පවසයි.
ඇමෙරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේ සහ ලෝක මූල්ය දේහයේ සිදුවන නවතම වෙනස්කම් විශ්ලේෂණය කරමින් Newsfirst "නියමාර්ථය" වැඩසටහනේදී ඔහු මෙම තොරතුරු අනාවරණය කළේය.
ඇමෙරිකාවේ ට්රම්ප් පරිපාලනය යටතේ සිදුවන ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් සහ ආසියානු කලාපීය බල කේන්ද්රයන්ගේ (චීනය සහ ඉන්දියාව) නව අවබෝධතාවයන් මැද, ශ්රී ලංකාව වැනි උපායමාර්ගික පිහිටීමක් සහිත රටකට තවදුරටත් පැරණි විදේශ ප්රතිපත්ති මත පමණක් යැපීමට නොහැකිය. ආර්ථික වාසි තකා නම්යශීලී, බහුකේන්ද්රීය පිළිවෙතකට මාරුවීම රටේ ඉදිරි මාවත තීරණය කරනු ලබයි.
ගෝලීය බල අරගලයේ කැපී පෙනෙන තාක්ෂණික හැරවුම් 4ක්
ඇමෙරිකානු ව්යුහයේ වෙනස්වීම්:
ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් යටතේ ඇමෙරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේ සාම්ප්රදායික නිලධාරීවාදය කඩා දමා ඇත. වඩාත් වේගයෙන් තීන්දු තීරණ ගත හැකි වනු පිණිස රාජ්ය ලේකම් සහ ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක යන ප්රබල තනතුරු දෙකම මාකෝ රූබියෝ වෙත පවරා තිබේ. එසේම, මීට පෙර පැවති "ඉන්ඩෝ-පැසිෆික් කමාන්ඩ්" සංකල්පය වෙනස් කර, දෙවන ලෝක යුධ සමයේ ඇමෙරිකානු ප්රමුඛත්වය සිහිගන්වමින් නැවතත් "පැසිෆික් කමාන්ඩ්" (Pacific Command) ලෙස හැඳින්වීමට වොෂින්ටනය පියවර ගෙන ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ප්රශ්න කිරීම:
ඇමෙරිකාව මෙන්ම ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සහ නිශ්චිත බලයක් ඉල්ලා සිටින ඉන්දියාව වැනි ප්රබල රටවල් ද වර්තමානයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ (UN) පවතින ව්යුහාත්මක ආකෘතිය ප්රශ්න කිරීමට පටන් ගෙන තිබේ. මේ අතර ක්වොඩ් (Quad), ඕකස් (AUKUS) සහ G20 වැනි නව කලාපීය සහ ආර්ථික සන්ධාන බිහිවෙමින් පවතින අතර, BRICS සංවිධානය හරහා චීනය සහ ඉන්දියාව වැනි අසල්වැසි යෝධයන් දෙදෙනා ඇමෙරිකානු පීඩනය හමුවේ අන්යෝන්ය අවබෝධතාවයකින් යුතුව සාකච්ඡා මාර්ගයට අවතීර්ණ වී ඇත.
තෙල් සහ ඩොලරයේ මූල්ය අරගලය:
ඉදිරි දශක දෙක තුළ ලෝකයේ ලොකුම අවශ්යතාවය බලශක්තියයි. ලෝකයේ විශාලතම තෙල් නිෂ්පාදකයා මෙන්ම පාරිභෝගිකයා වන ඇමෙරිකාවට, තමන්ගේ ආර්ථිකය සහ ඩොලරයේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිල බැරලයක් ඩොලර් 70-80 මට්ටමක ස්ථාවරව තබා ගැනීමට අවශ්ය වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකානු ඩොලරයේ ආධිපත්යයට විකල්ප ලෙස ක්රිප්ටෝ කරන්සි (Crypto currency) වැනි නව ක්රමවේද ලෝකය තුළ වේගයෙන් මතු වෙමින් පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ ඉදිරි මාවත:
ලංකාවේ අපනයන ආර්ථිකය සහ විදේශ ආයෝජන වර්ධනය කරගැනීම සඳහා ද්විපාර්ශ්වික මෙන්ම කලාපීය නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් (FTAs) වෙත යොමුවීම අනිවාර්ය වේ. වර්තමාන ලෝකය බහුකේන්ද්රීය (Multi-polar) වන බැවින්, ශ්රී ලංකාව පැහැදිලි ප්රතිපත්තියක් ඇතිව, 'අවස්ථාවාදී ලෙස' තමන්ට ගැලපෙන පරිදි චීනය, ඉන්දියාව, මැදපෙරදිග සහ ඇමෙරිකාව වැනි විවිධ බලවේග සමඟ සමීපව සහ නම්යශීලීව ගනුදෙනු කරමින් උපරිම ආර්ථික වාසි ලබාගත යුතුය.
ඇමෙරිකානු සහකාර රාජ්ය ලේකම්වරයාගේ මෙම සංචාරයෙන් පසු මෙරට රාජ්ය තාන්ත්රික මට්ටමින් සිදුවන ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡා සහ ඉදිරියේදී ශ්රී ලංකාව කලාපීය නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම්වලට එළැඹෙන ආකාරය පිළිබඳව විදේශ අමාත්යාංශය ඉදිරි නිල ප්රකාශයන් නිකුත් කිරීමට නියමිතය.
සබැඳි පුවත් :
ඉන්දියන් සාගරයේ බල අරගලය මැද ට්රම්ප්ගේ දූතයා කොළඹට! මිලින්ද මොරගොඩගෙන් විශේෂ හමුවක්
