ඉන්දීය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ බලශක්ති සබඳතා සමග ඉන්දියන් සාගරයේ ප්‍රමුඛ බලශක්ති මධ්‍යස්ථානයක් වීමේ මඟට
නොසලකා හැර තිබූ යටිතල පහසුකම් වාණිජකරණය කිරීම
ශ්‍රී ලංකා රජය සතුව පවතින වටිනාම එහෙත් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නිසි ප්‍රයෝජනයට නොගත් යටිතල පහසුකමක් වන ත්‍රිකුණාමලය තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය කලාපීය බලශක්ති ආයෝජන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ පුළුල් ආර්ථික උපායමාර්ගික වැඩපිළිවෙලක් ආරම්භ කර තිබේ. රාජ්‍ය මූල්‍ය මත අමතර බරක් නොතබමින් දැවැන්ත විදේශීය ප්‍රාග්ධනය මෙරටට ආකර්ෂණය කරගැනීම මෙම පියවරේ ප්‍රධාන අරමුණයි.
දෙවන ලෝක යුධ සමයේ ඉදිවූ මෙම ඓතිහාසික ගබඩා සංකීර්ණය නඩත්තු කිරීමට පමණක් සීමා නොවී, ජාත්‍යන්තර තරගකාරී ලංසු කැඳවීමේ ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ එය වාණිජකරණය කිරීමට අවධානය යොමු වී ඇත. අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් පත්කළ සංවාද සභාවේ (CANC) අනුමැතිය හිමිවීමෙන් පසුව, Trinco Petroleum Terminal Ltd. (TPTL) සමාගම යටතේ පවතින භාවිතයට නොගත් තෙල් ටැංකි 61න් ටැංකි 29ක් ප්‍රතිසංවර්ධනය කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයන්ට නිල වශයෙන් ආරාධනා කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.
ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ (CPC) ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය ශ්‍රී ලංකාව තුළ දැනට පවතින විශාලතම බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ආයෝජන අවස්ථාවක් බවයි. දශක ගණනාවක් තිස්සේ භාවිතයට නොගෙන තිබූ මෙම පහසුකම් මගින් සැලකිය යුතු ආර්ථික වටිනාකමක් උපදවා ගැනීමටත්, එමගින් ජාතික ඉන්ධන සංචිත ශක්තිමත් කිරීමටත් හැකිවනු ඇතැයි රජය විශ්වාස කරයි.
ජාතික බලශක්ති ආරක්ෂාව සහ භූ-දේශපාලනික වැදගත්කමය
ගෝලීය සැපයුම් බිඳවැටීම් හමුවේ අවස්ථා ගණනාවකදී මතුවූ ඉන්ධන හිඟයන්ට ශ්‍රී ලංකාව සතුව ඇති දීර්ඝකාලීන විසඳුම වන්නේ ත්‍රිකුණාමලය තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමයි. ඉන්ධන ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාව පුළුල් කිරීම මගින් මෙරටට වැඩි ඉන්ධන සංචිත ප්‍රමාණයක් පවත්වා ගැනීමටත්, ජාත්‍යන්තර ඛනිජ තෙල් වෙළෙඳපොළේ සිදුවන අනපේක්ෂිත මිල වෙනස්වීම් සහ සැපයුම් බාධාවලට සාර්ථකව මුහුණ දීමටත් හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
එමෙන්ම මෙම ව්‍යාපෘතිය කලාපීය භූ-දේශපාලනික සහයෝගීතාවයේ ද වැදගත් සංරචකයක් බවට පත්ව තිබේ. ඉන්දියාව දීර්ඝ කාලයක සිට මෙම ව්‍යාපෘතිය ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, ත්‍රිකුණාමලය යනු පුළුල් කලාපීය බලශක්ති ජාලයක අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් ලෙස ඔවුහු සලකති. මෙරට සංචාරයක නිරත වූ ඉන්දීය විදේශ ලේකම් වික්‍රම් මිස්රි ද මෙම උපායමාර්ගික යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති සඳහා තවදුරටත් කාලය නාස්ති නොකළ යුතු බව ප්‍රසිද්ධියේ අවධාරණය කළේය.
අයිතිය, පාලනය සහ ත්‍රෛපාර්ශ්වික ගිවිසුම
කෙසේ වෙතත් ජාත්‍යන්තර ආයෝජන වැඩසටහන හේතුවෙන් මෙම පහසුකමේ අයිතිය හෝ පාලනය වෙනස් නොවන බව විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීහු පැහැදිලි කරති. ටැංකි 99කින් සමන්විත මුළු සංකීර්ණයම පාලනය වන දීර්ඝකාලීන බදු රාමුව යටතේ පවතින කළමනාකරණ ව්‍යුහය එලෙසම පවතිනු ඇත. ඒ අනුව, තෙල් ටැංකි 24ක් ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) විසිනුත්, ටැංකි 14ක් ලංකා IOC සමාගම විසිනුත් පාලනය වන අතර, ඉතිරි ටැංකි 61 TPTL සමාගම යටතේ පාලනය වේ.
මෙහිදී ලංකා IOC සමාගම යටතේ පවතින වත්කම් මෙම නව ආයෝජන ක්‍රියාවලියෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම පරිබාහිරව පවතී. මෙම ප්‍රතිසංවර්ධන පියවර, ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය අතර අත්සන් කරන ලද ත්‍රෛපාර්ශ්වික බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන ගිවිසුම (Tripartite Energy Hub Agreement) සමග ද සමපාත වේ. එමගින් කලාපීය ඉන්ධන ගබඩා කිරීම, සැපයුම් ජාල සහ බලශක්ති වෙළෙඳාම ඒකාබද්ධ කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
ආර්ථික වාසි සහ ආයෝජක විශ්වාසය
ආර්ථික විද්‍යාත්මක කෝණයෙන් බලන කල, මෙම ප්‍රතිසංවර්ධනය මගින් වාසි රැසක් අත්වේ. ජරාවාස වී ඇති යටිතල පහසුකම් නාගරීකරණය කිරීමට සහ නවීකරණය කිරීමට අවශ්‍ය දැවැන්ත ප්‍රාග්ධනය ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයන් විසින් ලබාදෙනු ඇත. එමගින් රජයේ ණය ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය අඩුවන අතරම ඉදිකිරීම්, ඉංජිනේරු, සැපයුම් සේවා සහ වරාය ආශ්‍රිත කර්මාන්ත සඳහා විශාල අවස්ථා ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය වේ. තවද, රැකියා උත්පාදනය සහ ව්‍යාපාරික කටයුතු ප්‍රසාරණය වීම මගින් නැගෙනහිර පළාතේ ආර්ථික සංවර්ධනයට ද මෙය විශාල උත්තේජනයක් වනු ඇත.
මෙම ලංසු තැබීමේ ක්‍රියාවලියේ සාර්ථකත්වය ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයන් තබා ඇති විශ්වාසය මැනබලන මිනුම්දණ්ඩක් වනු ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. මෙම සැලසුම සාර්ථක වුවහොත්, දකුණු ආසියාවටම සේවය සපයන කලාපීය ඛනිජ තෙල් ගබඩා කිරීමේ සහ බෙදා හැරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ත්‍රිකුණාමලය නැගී සිටිනු ඇති අතර, ඉන්දියන් සාගරයේ බලශක්ති සැපයුම් ජාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට හිමි උපායමාර්ගික ස්ථානය තවදුරටත් තහවුරු වනු ඇත.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
Foreign Investment Drive Targets Trincomalee's Dormant Oil Storage Giant
