*2017 විදේශ විනිමය පනතට සංශෝධන ගෙන ඒමට සූදානම්: වගකිවයුත්තන් බේරීමට උත්සාහ කරන බවට චෝදනා
ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ විශාලතම විදේශ විනිමය වංචාවක් ලෙස සැලකෙන, අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 715ක (රුපියල් බිලියන සිය ගණනක) මුදලක් නීතිවිරෝධී ලෙස විදේශයන් වෙත යැවීමේ සිදුවීමත් සමඟ වත්මන් ජාතික ජන බලවේග (NPP) ආණ්ඩුව දැඩි දේශපාලන සහ පරිපාලනමය අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටියි.
අදාළ ජාවාරම සම්බන්ධයෙන් සිදුකෙරෙන පරීක්ෂණ හමුවේ, මුදල්, ආර්ථික සංවර්ධන සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදන අමාත්‍යාංශය සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) අතර එකිනෙකා වෙත වගකීම් පටවා ගැනීමේ යාන්ත්‍රණයක් නිර්මාණය වී තිබීම විශේෂත්වයකි.
CID විමර්ශන සහ 'ෂෙල්' සමාගම් ජාලය
අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ අනාවරණය කරන ලද තොරතුරුවලට අනුව, 2023 ජනවාරි සිට 2026 මාර්තු දක්වා කාලය තුළ මෙම දැවැන්ත ජාවාරම ක්‍රියාත්මක වී ඇත.
එහිදී ව්‍යාජ ලෙස ලියාපදිංචි කරන ලද නාමික 'ෂෙල්' සමාගම් (Shell Companies) 105ක්, පුද්ගලික හා රාජ්‍ය බැංකු 13ක පවත්වාගෙන ගිය බැංකු ගිණුම් 227ක් සහ විදුලි පණිවුඩ හුවමාරු (Telegraphic Transfers) 24,300කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් භාවිත කර ඇති බව හෙළිවී තිබේ. ආනයන කටයුතු සඳහා පූර්ව ගෙවීම් (Advance Payments) ලෙස විදේශයන් වෙත මුදල් යවා තිබුණද, අදාළ භාණ්ඩ කිසිවක් දිවයිනට ආනයනය කර නොමැත.
මෙම ජාවාරම පිටුපස ඩුබායි හි පදනම් වූ සංවිධානාත්මක මත්ද්‍රව්‍ය ජාලයන්හි සබඳතා සහ ඇතැම් බැංකු නිලධාරීන්ගේ සහාය හිමිව ඇති බවට ද තොරතුරු අනාවරණය වී ඇති අතර, එක් පුද්ගලයෙකු පමණක් සමාගම් 43ක් පාලනය කරමින් ඩොලර් මිලියන 43ක් පිටරටට යවා ඇති බවට සාක්ෂි මතුව තිබේ.
පනත සංශෝධනය සහ අමාත්‍යාංශ-මහ බැංකු මතභේදය
හමු වී ඇති නීතිමය හිඩැස් වසා දැමීම සඳහා 2017 අංක 12 දරන විදේශ විනිමය පනත සංශෝධනය කර, විදේශ විනිමය වැරදි සඳහා නැවතත් අපරාධමය වගකීම් (Criminal Liability) ඇතුළත් කිරීමට අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය ලබාගැනීමට කටයුතු කරන බව මුදල් හා ක්‍රමසම්පාදන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ති ප්‍රනාන්දු පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව හමුවේ අදහස් දැක්වූ මහ බැංකු නිලධාරීන් පෙන්වා දී ඇත්තේ, 2017 වසරේදී විනිමය පාලන පනත අහෝසි කිරීමත් සමඟ විදේශ විනිමය අක්‍රමිකතාවන්ට එරෙහිව සෘජුව අපරාධ නඩු පැවරීමට තිබූ බලතල අහෝසි වූ බවයි. වත්මන් නීති රාමුව යටතේ යම් තැනැත්තෙකුට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම් මුදල් විශුද්ධිකරණය, මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් හෝ සංවිධානාත්මක අපරාධ සමඟ අදාළ ගනුදෙනුවල පවතින සබඳතාව තහවුරු කළ යුතු බව මහ බැංකුව පවසයි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ, පවත්නා බැංකු නියාමන ක්‍රමවේදයන් ක්‍රියාත්මකව තිබියදී මෙතරම් විශාල ගනුදෙනු ප්‍රමාණයක් නිරීක්ෂණයට ලක්නොවීම පිළිබඳව මූල්‍ය පාලන ආයතන එකිනෙකා වෙත ඇඟිල්ල දිගු කරගනිමින් සිටින බවට විවේචන එල්ල වේ.
ජාත්‍යන්තර සබඳතා සහ ඉදිරි පියවර
සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඉන්ටර්පෝල් (Interpol) සහාය ඇතිව සැකකරුවන් දෙදෙනෙකු මෙරටට ගෙන්නා ගැනීමට කටයුතු කර ඇති අතර, වත්මන් නීතිමය රාමුව හමුවේ විමර්ශන ඉදිරියට ගෙනයාම අභියෝගාත්මක වී ඇති බව රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා ද නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
නීති පද්ධතිය පසුව සංශෝධනය කිරීමට පියවර ගත්තද, ඩොලර් මිලියන සිය ගණනක් රටින් පිටතට ගලා යාමට ඉඩ සැලසීම මඟින් මෙරට මූල්‍ය නියාමන යාන්ත්‍රණයේ පවතින ගැඹුරු දුර්වලතාවයන් පෙන්නුම් කරන බව ක්ෂේත්‍ර විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. මෙම විමර්ශනය මඟින් මූල්‍ය ලිහිල්කරණය, නියාමන අධීක්ෂණය සහ රාජ්‍ය වගවීම අතර පවතින සංකීර්ණ සබඳතාව නැවත වතාවක් කරළියට පැමිණ ඇත.
විදේශ විනිමය හිඟයකට මුහුණ දී සිටින ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටක, වෙළඳපොළ පදනම් කරගත් මුදල් විශුද්ධිකරණය (Trade-Based Money Laundering) වැළැක්වීමට අදාළ නීති රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. 2017 වසරේ සිදුකළ නීතිමය සංශෝධන මඟින් විදේශ විනිමය වැරදි සිවිල් නියාමන රාමුවකට යොමු කිරීම හරහා මූල්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ට නීතියෙන් ගැලවීමට මාවත සැකසුණු බවට නැගෙන චෝදනා හමුවේ, අදාළ පනත නැවත සංශෝධනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව දැඩි ලෙස මතු වී ඇත.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
NPP Government Faces US $715 Million Forex Scandal amid Institutional Blame Game
